İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Temmuz

İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ

ğildi; zira dönemin UEFA kurallarına isti-

naden bir futbolcunun sözleşmesi dolsa

dahi, ayrılacağı klüp, ilgili futbolcunun

transfer olacağı klüpten transfer ücreti

talep etme hakkına sahipti. Bosman, ilgili

kural neticesinde ve Fransız klübünün

transfer ücretini ödemeyi reddetmesi ve

bu gelişmeye istinaden transferin gerçek-

leşememesi üzerine bir anda kendisini

bir çıkmazın içinde buldu. Söz konusu

transfer kuralının AB iç pazar hukukunun

temel prensiplerinden biri olan ve AB

vatandaşlarının diğer üye devletlerde

özgürce çalışabilmesine olanak sağlayan

işçilerin serbest dolaşımı ilkesine aykırı

olduğu argumanı ile konuyu yargıya ta-

şıdı. Bosman’a göre UEFA’nın bu kuralı,

kendisinin ve kendisi ile benzer durum-

da bulanan veya bulunma potansiyeline

sahip onlarca AB vatandaşı futbolcunun,

işçilerin serbest dolaşımı prensibinin

amacına uygun olarak ülkelerinden ayrı-

lıp başka bir üye devletin işgücü piyasası-

na girmeleri önünde ciddi bir engel teşkil

ediyordu. Dava önüne gelen yerel mah-

keme ise, Bosman’ın argümanı ile ilgili

olarak konunun AB hukukunun işçilerin

serbest dolaşımını düzenleyen hükümleri

çerçevesinde ele alınıp alınamayacağı

noktasında ABAD’dan görüşünü bildir-

mesini istedi.

ABAD ilk olarak daha önceki yıllarda

spor insanları ile ilgili vermiş olduğu

emsal kararlara atıfta bulunarak, AB

hukukunun işçilerin serbest dolaşımı

hükümlerinin profesyonel futbolcular

için de geçerli olduğunu, zira futbol

oyuncularının da takımlarına bir bedel

karşılığında ekonomik değeri olan bir

hizmet sunduklarını ve bu durumun da

ilgili hukukun işçi tanımı içerisinde yer

aldığını belirtti. Başka bir deyişle, AB sı-

nırları içerisinde uygulama alanına sahip

ve profesyonel futbolu düzenleyen yerel

ve uluslararası kurallar da, AB hukuku-

nun işçilerin serbest dolaşımını düzen-

leyen hükümleri ile uyumlu olmak zo-

runda. Dolayısı ile Bosman’ın UEFA’nın

transfer kurallarına karşı AB hukukuna

başvurmasında yasal bir sıkıntı yok. Fa-

kat asıl soru acaba ilgili transfer kuralı

Bosman’ın iddia ettiği üzere gerçekten

işçilerin serbest dolaşımı prensibine ay-

kırılık teşkil ediyor mu?

Günümüz AB hukukunun ana kay-

nağını oluşturan AB’nin İşleyişi Hak-

kında Antlaşma’nın (ABİHA) işçilerin

serbest dolaşımını düzenleyen 45’inci

maddesine istinaden işçilerin serbest

dolaşımı, “

üye devletlerin işçileri arasında

istihdam, ücret ve diğer çalışma koşulları

bakımından, uyrukluktan kaynaklanan

nedenler ile yapılan her türlü ayrımcılığın

yasaklanmasını gerektirir.”

İlgili madde-

nin metninden de anlaşılacağı üzere dü-

zenlemenin temelini, çalışma hayatında

işçilerin milliyetlerinden kaynaklanan

her türlü ayrımcılığın kaldırılması oluş-

turuyor. Bununla birlikte davaya konu

olan transfer kuralına baktığımızda, il-

gili kuralın futbolcunun milliyetine ba-

kılmaksızın uygulama alanı bulduğunu

söylemek yanlış olmayacaktır. Başka bir

anlatımla, futbolcu hangi AB üyesi devle-

tin vatandaşı olursa olsun, eski takımın

talep ettiği transfer ücreti yeni takım

tarafından ödenmediği sürece transfer

gerçekleşemiyordu. ABAD ise, yargılama

sırasında konuya daha geniş bir bakış

açısı ile yaklaşıp, 45’inci maddenin sa-

dece metnine bakarak dar bir çerçevede

konuyu karara bağlamanın maddenin

getiriliş amacı açısında yanlış olacağı-

nı belirtti. ABAD’a göre ilgili maddenin

öngördüğü yegane amaç ayrımcılığın

kaldırılması suretiyle AB vatandaşla-

rının kendi ülkeleri dışında başka üye

devletlerin işgücü piyasasına, o ülkelerin

işçileri ile aynı koşullarda girişlerinin ve

ekonomik faaliyetlerinin garanti altına

alınması. Buna göre, ayrımcılığın engel-

lenmesi tek başına bir amaç olmayıp, pa-

zara girişi güçleştiren engellerin ortadan

kaldırılması için hukukun ön gördüğü

araçlardan sadece biridir. Dolayısıyla kim

tarafından getirilirse getirilsin herhangi

bir düzenleme, içerisinde ayrımcılık un-

suru barındırmasa dahi, bir AB vatandaşı

işçinin kendi ülkesinden ayrılarak başka

bir üye devlette çalışmasını engellediği

veya söz konusu işçinin, AB hukukundan

kaynaklanan bu hakkı kullanmasını güç-

leştirdiği ölçüde AB hukukunun işçilerin

serbest dolaşımını düzenleyen hüküm-

lerine aykırılık teşkil eder. Sonuç olarak

ABAD, Bosman’ın ülkesinden ayrılıp baş-

ka bir üye devlette profesyonel faaliyetini

sürdürmesini engelleyen ilgili transfer

kuralının da bu bağlamda değerlendiril-

mesi gerektiğine hükmetmek suretiyle

Bosman’ı iddiasında haklı buldu ve UE-

FA’nın işbu düzenlenmesinin AB hukuku-

nun serbest dolaşım hükümlerine aykırı

olduğuna karar verdi.

Bosman Davası (UEFA v Jean-Marc

Bosman C-415/93), sonuçları itibari ile

Avrupa futbolu açısından gerçek anlam-

da bir dönüm noktası oldu. Dava son-

rası UEFA ve diğer spor federasyonları

transfer kurallarını tekrardan gözden

geçirmek zorunda kalıp, kararın gereği-

ni yerine getirmek adına transfer ücreti

sistemine son verdi. Böylece sözleşmesi

sona eren profesyonel sporcuların eski

takımlarından ayrılıp başka bir üye dev-

lette bulunan yeni bir takıma serbestçe

transfer olabileceği gibi, artık yeni ta-

kımın eski takıma herhangi bir bedel

ödeme yükümlülüğü de kalmadı. Son

olarak, davanın mimarı olarak kabul ede-

bileceğimiz ve bütün yargılama sürecinde

Bosman’ı temsil eden Belçika’lı avukat

Jean-Louis Dupont’un çeşitli mecralarda

Galatasaray ve Fenerbahçe’nin de avu-

katlığını üstlendiğini küçük bir anektod

olarak belirtmek isteriz.

■