İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Temmuz

İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ

girişiminin hemen sonrasında AB Kon-

seyi Başkanı Donald Tusk, Avrupa Ko-

misyonu Başkanı Jean-Claude Juncker

ve AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası

Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini,

Avrupa-Asya Zirvesi için bulundukları

Moğolistan’dan ortak bir bildiri yayınla-

dılar

. Bildiride, Türkiye’nin AB’nin kilit

bir partneri olduğu, AB’nin demokratik

olarak seçilmiş hükümeti, tüm kurum-

ları ve hukukun üstünlüğünü destekle-

diği belirtilirken, anayasal düzene hızla

geri dönüş çağrısında bulunuldu.

18 Temmuz günü AB Dışişleri ve

Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi

Federica Mogherini başkanlığında top-

lanan Dışişleri Bakanları Konseyi’nde,

darbe girişimi şiddetle kınandı, ülke-

nin meşru kurumlarına destek mesajı

verilirken, siyasi partilerin demokrasiyi

savunmalarından memnuniyet duyul-

duğu ifade edildi. Toplantı sonrasında

yayınlanan bildiride AB, polis ve gü-

venlik güçleri başta olmak üzere tüm

yetkililerin ılımlı davranması, huku-

kun üstünlüğüne ve ülkenin demok-

ratik kurumlarına saygı gösterilmesi

hatırlatmasında bulundu. Ayrıca Avru-

pa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne saygı

gösterilmesi gereğine dikkat çekildi ve

özellikle idam cezasının kaldırılması-

nın AB müktesebatına uyumun temel

bir unsuru olduğu vurgulandı. Bildiri-

de son olarak şu ifadelere yer verildi:

“Türkiye aday ülkedir ve AB için kilit bir

partnerdir. AB demokratik, kapsayıcı ve

istikrarlı bir Türkiye ile ortak sınama-

lara karşı birlikte çalışmaya bağlılığını

devam ettirmektedir”

Söz konusu Dışişleri Bakanları Kon-

seyi’ne ABD Dışişleri Bakanı John Kerry

de katılmıştı. Toplantı sonrasında dü-

zenlenen basın toplantısında Kerry ve

Mogherini darbe girişimini kınarken,

demokrasi ve hukukun üstünlüğüne

saygı hatırlatmasında bulundu ve dar-

be girişimi sonrasında binlerce tutuk-

lamanın yapılması ve idam cezasının

geri getirilmesinden söz edilmesinin de

endişeyle karşılandığını belirtti. Kerry,

Türkiye’nin NATO üyeliği kapsamın-

da da demokrasiyi korumaya yönelik

sorumlulukları olduğunu hatırlattı ve

darbe girişimi sonrasındaki günlerde

de Türkiye’de olanları izleyeceğini be-

lirtti. Mogherini “idam cezasını geri ge-

tiren bir ülkenin AB üyesi olamayacağı”

uyarısını yineledi

. AP Başkanı Martin

Schulz 8 Ağustos’ta attığı bir tweette

Erdoğan’ın idam cezasının geri getiril-

mesi ile ilgili ifadelerine değindi ve idam

cezasının reddinin AB’nin temel ilke-

lerinden olduğu ve Erdoğan’ın sürekli

bunu gündeme getirmesinin Türkiye’yi

AB’den daha da uzaklaştırdığını belirtti.

Türkiye’de olanlar AB içinde görüş

ayrılığına ve farklı tepkilere yol açtı.

Türkiye’de OHAL’in ilan edilmesi, tu-

tuklamalar ve işten el çektirmelerin

devam etmesi “acaba iktidar kendi gü-

cünü merkezileştirmek amacıyla darbe

girişimini gerekçe olarak göstererek,

bu girişim ile ilgili olmayan kişileri mi

hedef alıyor” sorusunu gündeme ge-

tirdi. Kimileri Türkiye’ye daha sert bir

tepki verilmesini, örneğin Avusturya

Başbakanı Christian Kern üyelik müza-

kerelerinin kesilmesini

savunurken,

Komisyon Başkanı Juncker ve Almanya

Başbakanı Merkel gibi bazı siyasetçiler

daha ılımlı bir yaklaşım benimsediler.

Basında yer alan haberlere göre, Avru-

pa Komisyonu’nun bir iç toplantısında,

Komisyon’un Genişleme Müzakereleri

ve Komşuluk Politikasından sorumlu

üyesi Johannes Hahn darbe girişimi

sonrasındaki binlerce tutuklama ve

işten el çektirmenin siyasi bir tasfiye

olduğunu düşünerek, Türkiye’ye mül-

teci ortak eylem planı çerçevesinde söz

verilen mali kaynakların kesilmesini

savundu. Türkiye ile üyelikmüzakerele-

rinin kesilmesi gerekip gerekmediği ile

ilgili bir soruyu, “Her gün olmasa da sık

sık kendime sorduğum meşru bir soru

bu” diye cevaplayan Hahn, Türkiye’nin

darbe girişimine katılmakla suçlanan-

ların yasalar çerçevesinde işlem gördü-

ğünü kanıtlaması gerektiğini belirtti

Türkiye’de OHAL ilanı sonrasında

ortak bir bildiri yayınlayan Dışişleri ve

Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi

Mogherini ve Komisyon’un Genişleme

Müzakereleri ve Komşuluk Politikasın-

dan sorumlu üyesi Hahn, Türkiye’deki

gelişmeleri, özellikle okullar, yargı ve

medyaya ilişkin alınan kararları endi-

şeyle izlediklerini belirtirken, OHAL’in

kararname ile yönetme imkanı tanıdığı

ancak anayasaya göre temel hakların

OHAL altında dahi korunması gerektiği-

ni hatırlattı. Bildiride, Cumhurbaşkanı

Erdoğan’ın alınan önlemlerin demok-

rasi, hukukun üstünlüğü ve temel öz-

gürlükleri etkilemeyeceği konusunda

verdiği güvence doğrultusunda yetkili-

lerin temkinli davranacağının beklendi-

ği vurgulandı ve AB’nin durumu yakın-

dan izlemeye devam edeceği belirtildi

AB’nin önde gelen üye devletleri-

nin liderleri de darbe girişimini kına-

yarak, darbe girişimi sonrasında alı-