İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Temmuz 2024

72 İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ AB’li seçmenlerin neden “sola” değil de “sağa” döndüğünü sorgulamak gerekiyor. yatırım yapmak fikri üzerine inşa edilen Avrupa bütünleşmesi hareketi ile yaratılan “refah toplumu” anlayışının yıpranması ve yerini “güvenlik toplumuna” terk ediyor olduğu anlayışının seçmene hâkim olması ve aşırı sağın güç kazanması kaçınılmaz gibiydi demek mümkün. Bu dönüşümün iki etkisi oldu. Birincisi ulusal devletlerin ötesinde bir “Avrupa aidiyeti” fikri darbe aldı. AB, vatandaş nezdinde itibarını yitirmeye başladı, ulusalcılık prim yapar oldu. Bir diğer etki de vatandaş taleplerinde bir değişim yaratması şeklinde tezahür etti. Yıllardır refah toplumunun avantajlarından yararlanan vatandaşlar güvenlik meselesi gündemde yükselince, ikisi arasında bir tercih yapmak yerine “güvenli bir refah toplumu” talep etmeye başladı. İşte bu noktada geleneksel merkez partileri bu talebe kabul edebilecekleri, cazip bir çözüm göstermekte yetersiz kaldılar. Uzun süredir bu sıkıntılarını oyla - rıyla belli eden seçmen, “kendi oyları ile belirleyip denediklerinin başarılı olmadığını” görünce temsilî demok - rasinin en bilinen aracını kullandı ve “yeniye, denenmemişe” yöneldi. Ama hâlâ aklımda bir soru var: Neden sola değil de sağa yöneldi? Be - nim kısa cevabım şu: Çünkü ortada cazip bir “sol” yoktu. Oysa, klasik öğ - retiye göre, aşırı sağın şu an kullandı - ğı, özellikle düşük gelirli (veya geliri düşmekte olan) seçmene cazip gelen, “gelir dağılımını daha eşitlikçi hâle getirmek” gibi öneriler eskiden solun klasik önerileri olarak bilinirdi. O sol nereye gitti; ortada neden sadece sağ ve aşırı sağ var soruları üzerinde de ayrıca düşünmek gerek. BRÜKSEL’DEN BAKINCA