85 / 92
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ
83
Haritadan benim çıkardığım so-
nuç şu: Yerimiz iyi değil. Türkiye,
dörde bölünmüş haritanın sol alt ku-
tucuğunda yer alıyor. Yani, yeni sis-
temden en az yararlananlar arasında.
Gerçi büyük ülkeler, iç pazarlarının
büyüklüğü nedeniyle, katılım endek-
sinde genellikle haritanın daha alt
sıralarına kayma eğiliminde; sektör-
lerin zincirdeki yerlerinin de endeksi
etkileyen bir sıralaması var; ama bü-
tün bu teknik incelikleri, hesaplama
metodunun kaymalarını ve sapmala-
rı da dikkate alsak yine de yerimiz iyi
değil. Basit olması için bütün ülkeleri
haritaya yerleştirmedim, zatenmura-
dım da tek tek ülkeleri karşılaştırıp
bir sonuç çıkartmak değil; ama me-
rak edenler için söyleyeyim, haritada
bizden daha kötü durumda iki AB
ülkesi var, GKRY ve Yunanistan.
Aslında muhtemelen birçok ülke
yerinden memnun değildir; daha iyi
bir yere geçebilmek için çaba için-
dedir. Tabii, yerinden memnun ol-
mamak başka, yerinin iyi olmaması
başka. Neyse, oraya hiç girmeden,
sadece söyleyip devam edelim. En iyi
bölgelerde yer alanlar bile, yerlerini
kaybetmemek için gayret gösteri-
yordur. Ama kolay değil; bir ülkenin
yerini belirleyen o kadar çok faktör
var ki. Bir kısmını sayayım:
Önce, yapısal kuvvetler ve sahip
olduğunuz değerler var. Kısacası
donanımınız diyelim. Donanımınızı
teşkil eden unsurlar arasında, milli
geliriniz, insan sermayeniz (eğitim),
internet, fiziki sermaye, bilgi serma-
yesi, hukukun üstünlüğü, iyi yönetim
gibi başlıklar yer alıyor.
Geleneksel ticari engeller ikin-
ci ana başlık. Bunun alt başlıklarını
dış ticaret, iş yapma ortamı, lojistik
performansı, ürün piyasalarındaki
düzenlemeler, girişimciliğin önün-
deki engeller (yine eğitim), yatırımın
önündeki engeller, hizmet ticaretin-
deki kısıtlamalar olarak sıralayabi-
liriz.
oçüncü ve son ana başlık gele-
neksel olmayan, yeni konular. Bu bö-
lümde de yabancı sermaye kısıtlama-
ları, hizmetler sektöründeki yabancı
sermaye kısıtlamaları, şirket yöneti-
mindeki başarı, kredi imkanları, iş-
gücü piyasasının verimliliği (kısmen
de olsa eğitim), AR-GE ve inovasyon
ortamı, AR-GE harcamaları, rekabet
politikası alt başlıkları yer alıyor.
Başarılı olmak istiyorsanız tüm
bu başlıklarda sürekli reform yani
değişim yapmalısınız, hem de doğru
yönde ve birbiri ile uyumlu şekilde.
Çünkü haritanın iki ekseni yani ka-
tılımınızı artırmak ve zincir içindeki
yerinizi yükseltmek farklı farklı poli-
tika alanlarında reform gerektiriyor.
Sonuç: Zor iş...
Orta Gelir Tuzağını Aşmak
Yukarıdaki başlıklara bakınca,
Türkiye’nin diğer hedefleri ile bu
haritadaki yerimiz arasındaki ör-
tüşme açıkca görülüyor. 2023 yılı