23 / 92
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ
21
Gümrük Birliği ve TTYO
TTYO’nun bu kadar üzerinde du-
ruluyor olması, yapılacak anlaşmanın
ülkemiz ekonomisi üzerinde büyük
etkileri olacağının anlaşılmasından
kaynaklanıyor. Bu noktada sorunun
kaynağını araştırdığımızda ise kar-
şımıza AB’ye üye olmadan Gümrük
Birliği’ne girmiş olmamız çıkıyor.
Gümrük Birliği, Türkiye ile AB ara-
sında 1963 Ankara Anlaşmasıyla başla-
yan bütünleşme sürecinin bir aşaması
olarak Türkiye-AB Ortaklık Konseyi’nin
1/95 sayılı Kararı uyarınca 1 Ocak
1996 yılında uygulanmaya başlandı.
Açık konuşmak gerekirse söz konusu
kararın müzakereleri aşamasında ye-
terli feraset gösterilemedi ve kararın
getirecekleri doğru bir şekilde öngö-
rülemedi. Burada muhtemelen tam
üyeliğin yakın zamanda gerçekleşeceği,
Gümrük Birliği’nin kısa bir geçiş süreci
olacağı düşüncesiyle hareket edilmiş
olmasının etkileri var.
Gümrük birliklerinin STA’lardan
temel farkını, üçüncü ülkelere karşı
ortak gümrük tarifesi uygulanması
olarak açıklayabiliriz. Dolayısıyla Tür-
kiye-AB Gümrük Birliği’nde de ortak
gümrük tarifesi uygulanıyor. Ancak bu
Gümrük Birliği’ndeki, ortak gümrük
tarifesi ifadesindeki ortaklık, tarifenin
ortak belirlenmesini içermiyor; burada
AB’nin kendi menfaatleri doğrultusun-
da belirlediği gümrük tarifesinin ortak
uygulanması söz konusu. Sonuç olarak
Gümrük Birliği’yle ticaret politikaları-
mız AB’ye bağlanmış olsa da Türkiye
karar alma mekanizmalarında temsil
ediliyor.
Diğer taraftan 1/95 sayılı Ortak-
lık Konseyi Kararı’nın 16’ncı Maddesi
üçüncü ülkelerle yapılan STA’lar da
dahil Topluluğun tercihli gümrük re-
jimine aşamalı olarak kararın imza
tarihinden itibaren 5 yıl içinde uyum
sağlama sorumluluğunu Türkiye’ye
yükledi
1
. Türkiye de bu maddeye is-
tinaden AB’nin STA yaptığı ülkelerle
STA’lar yaparak uyumu sağladı.
Ancak AB’nin tercihli gümrük reji-
mi o günden bugüne sürekli değişiyor.
AB pek çok yeni STA yaparken her yeni
STA, Türkiye için yeni bir tehdit oluştu-
ruyor. Çünkü AB ile STA yapan ülkeler,
AB’den tavizler alırken ortak gümrük
tarifesi sebebiyle aynı tavizleri doğru-