Page 61 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi

61

pılan düşük fiyatlı ithalat sonucunda net ithalatçı olmuş-

tur. Bunun yanında sektör, vasıflı ürün üretiminde yeterli

kapasitesi olmamasından dolayı da ithalatçı konumunda-

dır. 2011 yılında Türkiye’nin demir-çelik ithalatı 22 milyar

dolar olarak gerçekleşirken, 2012 yılında 22,9 milyar do-

lara yükselmiş, böylece 2009 yılında 12,8 milyar dolar se-

viyesinde bulunan ithalat, son dört yılda neredeyse iki ka-

tına ulaşmıştır.

Buna karşılık 2012 yılının son ayında yürürlüğe gi-

ren 2013 Yılı İthalat Rejimi ile bazı alaşımsız yassı çelik

ürünleri ve dar bant yassı çelik ürünlerine yüzde 10 ora-

nında, bazı alaşımlı yassı çelik ürünlerine ise yüzde 6 güm-

rük vergisi getirilmiştir. Bu sayede, yılda ortalama 1 mil-

yon ton civarında gerçekleşen yassı ürün ithalatının yeri-

ne bu konuda yurt içindeki kapasite kullanımının artırıl-

ması hedeflenmektedir. 2011 yılında yüzde 76 oranında

gerçekleşen kapasite kullanım oranı, 2012 yılında 2 mil-

yon ton üretim artışına rağmen yüzde 73’e gerilerken, bu

rakamın 2013’te tekrar yüzde 76 olması öngörülmektedir.

AB’den gerçekleşen ithalatın yüzde 17 oranında

artış göstermesi ve Birlik ile olan demir-çelik ürünlerin-

deki dış ticaret açığının 2 milyar doların üzerine çıkması,

AB’nin AKÇT Anlaşması kapsamında sağladığı vergisiz ih-

racat imkânını STA imzalanan diğer ülkelere de tanımış ol-

masından kaynaklanmaktadır. Bu olumsuzluklara rağmen

AB ile olan uyum süreci, sektör açısından hızlı gelişmeler

yaşanmasına neden olurken, özelikle Gümrük Birliği an-

laşmasından sonra sektörde üretim kalitesinin arttığını

söyleyebiliriz. Özellikle çelik ürünlerinde AB, Türkiye’nin

en büyük ikinci ihraç pazarı ve ithalatta ise en büyük te-

darikçisi konumundadır.

Türkiye’de katma değeri yüksek yassı çelik ürünleri

üretim açığının kapatılması için, üretimin uzun üründen

yassı ürüne dönüştürülmesi çalışmaları devam etmekte-

dir. Sektördeki uzun-yassı ürün üretim dengesizliğinin gi-

derilmesi konusunda yaşanan gelişmelerle sektör, kapasi-

te olarak yurt içi tüketiminin üstüne çıkmıştır. Ancak de-

vam eden ithalat baskısı ile sektör, yassı ürün üretim ka-

pasitesini kullanamamaktadır. 2012 yılında 16 milyon

ton olan yassı çelik kapasitesinin 2015 yılında 20 milyon

ton olması beklenmektedir. Özellikle devlet destekli üre-

tim yapan Rusya ve Ukraynalı üreticilerden yapılan itha-

latın azalması halinde, mevcut piyasa koşulları nedeniy-

le bekleyen yası ürün yatırımlarının tamamlanabileceği ve

bu sayede iç talebin karşılanmasının yanında net ihracatçı

olunması öngörülmektedir

13

.

Sektördeki ihtiyaçları ve mevcut durumu değer-

lendiren Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye’nin

demir-çelik sektöründe rekabet gücünün artırılması ve

sürdürülebilirliğinin sağlanması için geçtiğimiz yıl 2012-

2016 dönemini kapsayan bir strateji belgesi hazırladı. Bu

sayede sektördeki yüksek katma değerli ürünlerin üretim

üssü olunması hedeflenirken, hukuki ve idari düzenleme-

lerin yapılması, üretim altyapısının geliştirilmesi, dış tica-

retteki aksaklıkların giderilmesi, insan kaynaklarının ge-

liştirilmesi ve AR-GE kapasitesinin artırılması amaçlanıyor.

2013-2023 HEDEFLERİ

Türkiye’nin çelik üretiminin 2013 yılında yüzde 6,5

artışla 38,5 milyon ton olması beklenirken, toplam tüke-

timin neredeyse yarısını gerçekleştiren inşaat sektörünün

toparlanması ve ekonomik büyümenin etkisi ile 2012 yı-

lında 28,5 milyon ton olan tüketimin 30 milyon tona ulaş-

ması öngörülüyor. Üretiminin yarısını ihraç eden sektör,

AB’deki durgunluğun kademeli olarak kaybolması ve Orta

Doğu’daki istikrarın nispeten oluşması sayesinde 2013 yı-

lında yüzde 8’lik artış ile 22 milyon ton ihracat yapmayı

hedefliyor

14

. 2013 yılında, özellikle yassı ürünlere getiri-

len ithalat rejimi ile ithalatın yüzde 5 oranında azalarak

11 milyon ton olması tahmin edilen sektörde, 2015 yılı-

na kadar yassı-uzun ürün arz-talep dengesizliğinden kay-

naklanan sorunların önemli ölçüde geride bırakılması ve

toplam kapasitenin 55 milyon tona ulaşması beklenmek-

tedir

15

.

Türkiye’nin 2023 yılı ihracat hedefi doğrultusunda

demir-çelik sektörünün 55 milyar dolarlık ihracat gerçek-

leştirmesi, dünya pazarından yüzde 4 pay alması ve yıl-

lık ortalama yüzde 7,4 büyümesi hedeflenmektedir

16

. Bu-

nunla birlikte, demir-çelik sektörünün dış ticaret açığını

kapatma yönünde önemli katkı sağlaması ve uzun vadede

vasıflı, paslanmaz ve yapısal çelik gibi katma değeri yük-

sek ürünlerin üretim ve tüketim paylarını artırması öngö-

rülmektedir. Türkiye’nin deprem bölgesinde olması nede-

niyle yapısal çeliğe yönelik tüketimin artacağı öngörülür-

ken, bunun sonucunda sektörün yüksek üretim kapasite-

lerine ulaşması beklenmektedir.

13

Bilim, Sanayi veTeknoloji

Bakanlığı, Sanayi Genel

Müdürlüğü,Türkiye Demir-Çelik

ve Demir Dışı Metaller Sektörü

Strateji Belgesi ve Eylem Planı

2012-2016.

14

Türkiye Demir Çelik Üreticileri

Derneği,

http://www.dcud.org.

tr/tr/index.asp?lang=tr, Erişim

Tarihi: 14 Şubat 2013.

15

Bilim, Sanayi veTeknoloji

Bakanlığı, Demir Çelik Sektörü

Raporu 2012/1.

16

Bilim, Sanayi veTeknoloji

Bakanlığı, Demir Çelik Sektörü

Raporu 2012/2.

Page 61 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Şubat 2013