Page 42 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi

İ N C E L E M E

42

19

65

Örgütte, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin beş

daimi üyesinden ikisi, yani Çin ve Rusya yer almaktadır. Dün-

yada stratejik nükleer silaha sahip olan ülkelerin (ABD, İn-

giltere, Fransa, Rusya, Çin, Hindistan, Pakistan, Kuzey Kore,

İran) yarısı bu örgütte yer almaktadır. Örgüt dünyanın en bü-

yük ordusuna sahiptir. Örgüt, zengin yer altı ve yer üstü kay-

naklarına, ileri düzeyde teknolojiye ve nitelikli insan kayna-

ğına sahip olmakla birlikte, özellikle enerji alanında birbiri-

ni tamamlayıcı ilişkilere sahiptir. Örgüt üye ülkelerinin 2011

yılındaki GSYİH toplamı 10 trilyon dolardan fazla olup, top-

lam dünya ekonomisinin 1/7’sini teşkil etmektedir. Aynı za-

manda dünyanın en büyük pazarına sahip olduğu gibi, en

büyük enerji üretim ülkesi ile dünyanın en çok enerji tüke-

tim ülkeleri Şanghay İş Birliği Örgütü üyeleri arasında bu-

lunmaktadır. 2010 yılı rakamlarına göre Şanghay İş Birli-

ği Örgütü üye ülkeleri arasında dış ticaretin toplam hac-

mi 3 trilyon 176 milyar dolara ulaşmıştır. Çin ile Örgüt’ün

beş üyesi arasındaki ticaret hacmi 2001 yılındaki 12,22

milyar dolardan, 2012 yılında 84,7 milyar dolara yüksel-

miştir. Çin-Rusya arasındaki ticaret hacmi 2001 yılında

5,596 milyar dolar iken, 2010 yılında 59,34 milyar dola-

ra yükselmiş ve Rusya’nın en büyük ticaret ortağı olmuş-

tur. Çin-Kazakistan ticaret hacmi 2001 yılında 1,29 mil-

yar dolardan 2010 yılının 20,43 milyar dolara yükselerek,

2009 yılından itibaren Kazakistan’ın en büyük ikinci tica-

ret ortağı olmuştur. Çin, aynı zamanda Özbekistan, Kır-

gızistan ve Tacikistan’ın ikinci büyük ticaret ortağı duru-

mundadır.

Şanghay İş Birliği Örgütü, 2004 yılı Aralık ayında,

Birleşmiş Milletler tarafından “

Gözlemci Statüsü

”ne ka-

bul edilmiştir. 2005 yılı Nisan ayında ise Şanghay İş Bir-

liği Örgütü, Rusya’nın önderliğinde olan

Bağımsız Dev-

letler Topluluğu

(

Commonwealth of Independent

States

) ve Güneydoğu Asya’daki on ülkeden olu-

şan ve ekonomik birlik olan

ASEAN

(A

ssocia-

tion of Southeast Asian Nations

) ile iş birli-

ği ilişkilerini tesis etmiştir. Ayrıca örgüt,

Rusya’nın girişimi ile oluşturulan

Kolek-

tif Güvenlik Anlaşması Örgütü

(

Collecti-

ve Security Treaty Organization-CSTO

)

ile bölgesel güvenlik iş birliği ilişkisi

de tesis etmiştir. AB de, 2012 yılında,

Şanghay İş Birliği Örgütü ile ilişkileri-

ni geliştirme kararı almıştır.

Şanghay İş Birliği Örgütü, üyele-

ri arasında ekonomik iş birliği, güven-

lik iş birliği ve kültürel iş birliği öngör-

mektedir. Örgütün amacını özetlemek

içinse tek cümle yeter: “T

ek kutuplu dün-

ya kabul edilemez.

” Dönemin Rusya Dev-

let Başkanı Vladimir Putin, Şanghay İş Birli-

ği Örgütü’nün 2007 yılı Ağustos ayında düzenle-

nen Bişkek Zirvesi’nde“T

ek kutuplu dünya kabul edi-

lemez

” diyerek, bir anlamda Birliğin misyonunu da be-

lirlemiştir.

Şekil 1: Şanghay İş Birliği Örgütü

Üye Ülkeler

Gözlemci Ülkeler

Diyalog Ortakları

Page 42 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Şubat 2013