Page 40 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi

İ N C E L E M E

40

19

65

törlükler İş Birliği Teşkilatı”ndan başka bir şey değildir. Üye ve

gözlemci ülkelerine bakmanız yeterli.

@OFarukLogoglu:

AKP maceraları: Şengen değil, Şam-

gen; biz kendimize yeteriz; Kopenhag değil, AKP kriterleri; AB

değil, Şanghay İş Birliği Örgütü. Bakalım daha neler diyecek-

ler?

@OzdemSanberk:

Şanghay Beşlisine bizi alın AB’yi

unutalımmesajı Moskova’ya yönelikse, Ruslar er veya geç biz-

den bir şeyler bekleyecek.

@isbecer:

Türkiye’yi Şanghay 5’lisine alacaklarmış,

hâlbuki bizden sadece okeye dördüncü olur. Şanghay’a altın-

cı olmaz.

@Kaplanseren:

Bence Şanghay Beşlisi’ne ülke olarak

sırf adı güzel diye girmeliyiz. Maşallah yaylı grubu gibi. Şang-

hay Beşlisi...

@ahamitbilici:

Şaka maka derken Şanghay Beşlisi’ne

katılacağız galiba!

@Sekban_iCemil:

Egemen Bağış Şanghay Beşlisi’nden

sorumlu devlet bakanı mı olacak yakında?

PEKİ, AMA NEDİR BU ŞANGHAY BEŞLİSİ?

Peki, ama siyasette, basında ve kamuoylarında bu denli

tartışma kopartan Şanghay Beşlisi nedir?

Asıl adı Şanghay İş Birliği Örgütü (

Shanghai Coopera-

tion Organization

) olan birlik, adını örgütün ilk toplandı-

ğı yerden, Şanghay’dan almaktadır. Çin Halk Cumhuriyeti,

Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın 1996’da yılın-

da oluşturdukları yapılanma, “Şanghay Beşlisi” olarak anıl-

maktadır. Aslında örgüt, altı üyeden oluşmaktadır: 2001 yı-

lında Özbekistan’ın katılımıyla üye sayısını altıya çıkartmış-

tır. Şanghay İş Birliği Örgütü’nün ortaya çıkmasında, Çin Halk

Cumhuriyeti’nin girişimleri önemli rol oynamıştır.

Sınır gü-

venliği, Batı ve Orta Asya bölgelerinin gelişimi, büyüyen enerji

ihtiyacı ve Soğuk Savaş sonrası stratejik ortam

, Şanghay Beş-

lisi olarak anılan örgütlenmenin kurulmasında itici güç ol-

muştur.

Sınır güvenliği

alanında Çin, sınır anlaşmazlıkları konu-

sunda Sovyetler Birliği ile 1989 yılında görüşmelere başla-

mıştır. Sovyetler Birliği’nin dağılması üzerine de sınır böl-

gelerinde istikrarı sağlama amacıyla Orta Asya’da yeni ku-

rulan cumhuriyetler ile diyaloglara devam edilmiştir.

Batı

ve Orta Asya bölgelerinin gelişimi

kapsamında ise Çin Halk

Cumhuriyeti’nde Mao Zedong’tan sonra iktidarı alan ve

1978 yılında Çin Komünist Partisi’nin başına geçen Deng

Xiaoping’in belirlediği reform ve dışa açılma ilkeleri doğrul-

tusunda, 1978’ten itibaren ülkenin doğu sahillerinde görülür

bir gelişme kaydedilmiştir. Ancak Sincan Uygur Özerk Bölge-

si, İç Moğolistan, Tibet Özerk Bölgesi gibi batı bölgelerinde

kayda değer bir gelişme elde edilememiştir. Çin, Orta Asya

ve Rusya ile karayolu ve demiryolu bağlarını kurarak bölge

Page 40 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Şubat 2013