Page 16 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Şubat 2013
Basic HTML Version
G Ö R Ü Ş
16
19
65
nitelikli oy çokluğu ile (
qualified majority voting
) yetki sa-
hibi tek kurum iken, Lizbon Antlaşması sonrasında bu yet-
kiyi eşit düzeyde AP ile paylaşmaya başlamıştır. Ancak Liz-
bon sonrasında da AB Konseyi’nin nitelikli oy çokluğu ku-
ralı uygulanmaya devam etmiştir. Bu çerçevede AB Konse-
yi; 30 Kasım 2009 tarihinde Makedonya, Sırbistan ve Ka-
radağ için; 8 Kasım 2010 tarihinde ise Arnavutluk ve Bos-
na Hersek için Avrupa Komisyonu tarafından iletilen tüzük
değişikliğini oylamış ve beş Batı Balkan ülkesi vatandaşla-
rına vizesiz seyahatin önünü açmıştır.
Avrupa Parlamentosu (AP):
Herhangi bir ülkenin va-
tandaşlarına vize serbestliğinin verilmesi konusunda, Liz-
bon Antlaşması sonrasında yetkisi ve gücü en fazla değiş-
kenlik gösteren kurum Parlamento’dur. Lizbon Antlaşması
öncesinde AP, Makedonya, Sırbistan ve Karadağ’da olduğu
gibi bu ülkelerin vatandaşlarına vizesiz seyahat imkânı ve-
rilmesine ilişkin bağlayıcı olmayan kararını AB Konseyi’ne
12 Kasım 2009 tarihinde iletmiştir. Lizbon Antlaşması son-
rasında ise AP’nin karar alma mekanizmasındaki rolü, AB
Konseyi ile eşit düzeye gelmiş; AP’nin ilgili komitelerinde
konu ele alınmış, tartışılmış ve oylanmıştır. Avrupa Top-
luluğu Antlaşması’nın 251’inci Maddesi’nde düzenlenen
“ortak karar alma yöntemi” (
co-decision procedure
), Liz-
bon Antlaşması’nda “olağan yasama yöntemi” (
ordinary
legislative procedure
) olarak düzenlenmiştir. Herhangi bir
ülkenin vatandaşlarına vize serbestliğinin verilmesi ko-
nusu AP’de bu yöntem ile ele alınmaktadır. Bu yönteme
göre, yasalar ve çerçeve yasalar Avrupa Komisyonu tara-
fından önerilir ve Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyi ta-
rafından“ortaklaşa”kabul edilir.
BATI BALKAN ÜLKELERİ İÇİN
VİZE SERBESTLİĞİ KARARI
30 Kasım 2009 tarihinde AB Adalet ve İçişleri Kon-
seyi, Avrupa Komisyonu tarafından 15 Temmuz 2009 tari-
hinde Makedonya, Sırbistan ve Karadağ’a vize serbestli-
ğine ilişkin sunulan tüzük değişikliği teklifini karara bağ-
lamıştır
3
. Arnavutluk ve Bosna Hersek için vize serbestli-
ği süreci, diğer üç Batı Balkan ülkesinden bir yıl sonra ger-
çekleşmiştir. AB Adalet ve İçişleri Konseyi 8 Kasım 2010 ta-
rihinde, Avrupa Komisyonu tarafından 27 Mayıs 2010 tari-
hinde Arnavutluk ve Bosna Hersek’e vize serbestliğine iliş-
kin sunulan tüzük değişikliği teklifini karara bağlamıştır
4
.
Sürecin bu iki ülke için daha uzun sürmesinin üç se-
bebi olduğu söylenebilir:
●
Arnavutluk ve Bosna Hersek’in yol haritasında belir-
lenen kriterleri yerine getirmekte, diğer üç Batı Bal-
kan ülkesine göre daha yavaş davranması,
●
1 Aralık 2009 tarihinde Lizbon Antlaşması’nın yü-
rürlüğe girmesi ve sürecin karmaşık hale gelmesi,
●
Arnavutluk ve Bosna Hersek’in yasa dışı göç konu-
sunda, diğer ülkelere göre sicilinin daha kabarık ol-
ması.
Ancak 1 Aralık 2009 tarihinde Lizbon Antlaşması’nın
yürürlüğe girmesi, sürecin bir yıl uzamasındaki temel fak-
tördür. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi ile birlikte, bir ül-
keye vize serbestliği kararının verilmesinde AP’nin kara-
rı bağlayıcı nitelik kazanmıştır. Lizbon Antlaşması önce-
sinde AP, Batı Balkan ülkelerine vize serbestliği sürecin-
3
AB Adalet ve İçişleri Konseyi Sonuç
Bildirgesi, 30 Kasım 2009, Brüksel,
PRES-09-355_en.htm
4
AB Adalet ve İçişleri Konseyi Sonuç
Bildirgesi, 8-9 Kasım 2010, Brüksel,
/
uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/
jha/117609.pdf
