95 / 100
AB ile aramızda Gümrük
Birliği’nin revizyonuna
ilişkin mutabakata
varıldı. Tüm sektörleri
ve firmaları etkileyecek,
onların yeni kararlar
almasını gerektirecek
bu süreç nasıl
yürütülecek?
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ
93
içindeki kendilerine ilişkin hususları,
minik detayları ayırt edebilmeleri çok
zor. Onlara kolaylık sağlamak üzere, bu
aydan başlamak üzere gerekirse birkaç
yazımda bu dokümanları karşılaştırmalı
olarak inceleyip özetlemeye çalışacağım.
Etki Analizi Karar Alma Süreçlerinde
Nasıl Kullanılmalı?
Yukarıda sıraladığım beş doküman-
dan en önemli ikisi “etki analizi” olarak
adlandırdığımız çalışmalar. Birisi Türk
makro karar alıcılar için, onların isteği
üzerine diğeri de AB karar alıcıları için,
yine onların isteği üzerine, dışarıdan
uzmanlar tarafından hazırlanmış. Son
derece iyi bir başlangıç. Hangimiz büyük
bir işe kalkışırken “bu işin bana getirisi,
götürüsü ne olur” diye sormuyor ki? Bu
nedenle etki analizi yapmak demek “sağ-
duyulu davranmak” demektir, iyidir. An-
cak birkaç noktaya dikkat etmek gerekir:
•
Öncelikle etki analizinin kalitesi
iyi olmalı; Yani bana -mümkün oldu-
ğunca- gerçeği söylemeli.
Geçmişte incelediğimiz birçok du-
rumda, (çoğu AB’de olmak üzere) yazılı
raporların gerçekleri yeniden biçimlen-
dirmenin bir aracı olarak kullanıldığını
gördük. Bazı raporları ve analizleri ger-
çeklerle karşılaştırdığımızda kendinden
ödün verilen tarafın genellikle gerçekler
olduğunu saptadık. Hatalı ve eksik yakla-
şımların yanı sıra etki analizini yaptıranı
(ısmarlayanı) memnun etme kaygısı-
nın da bunda etkili olduğunu söylemek
mümkün. (İşin özünden gelen zorlukları
ve oradan kaynaklanan hata paylarını
şu an için bir kenara bırakıyorum). Bu
sakıncaları gidermek üzere bazı çareler
aranıyor. Örneğin AB’de bir kurumun
yaptığı çalışma (örneğin Komisyon) bir
süre sonra, bir diğer kurum (AP) tarafın-
dan, bakalım öngörüleri tutmuş mu diye
inceleniyor. Ama çok geç kalınmış oluyor.
Bürokratik yapıların şöyle bir dinamiği
vardır: Güçlü yapılar kendi hatalarına
karşı savunma geliştirme eğilimindedir.
Şöyle bir araştırılsa, gerçekliği yakala-
mak için hikayelerini değiştireceklerine,
tion of the Customs Union”
başlıklı bu
doküman henüz hazırlık aşamasında.
AP Komisyonlarında görüşülüyor
(Şu an için elimizde bulunan taslak
11 sayfa, değişiklik önerileri de var,
nihai metin de herhalde birkaç sayfa
eksiği ya da fazlasıyla 10 sayfa civa-
rında olur).
• Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi
(EESC) tarafından hazırlanmış olan
tek sayfalık bir doküman ise
(EESC
opinion: Enhancement of the EU-Tur-
key bilateral trade relations and the
modernisation of the Customs Union)
AB sosyal ortaklarının yeni müza-
kere edilecek olan anlaşmaya hangi
konuların dahil edilmesini istediğini
kayda geçiriyor.
Vakfımız tarafından fevkalade bir
zamanlama ile hazırlanan “Gümrük Bir-
liği’nin Güncellenmesi Yolunda: Türki-
ye-AB Hizmet Ticaretinin Önündeki Te-
mel Engeller–Anket Çalışması Raporu”
başlıklı (İKV Yayınları - 291) dokümanı
da mutlaka incelemek gerek. Çalışmada,
yeni anlaşma kapsamında tabi olduğu
kurallar yeniden belirlenecek olan “hiz-
metler” alanında iş yapan firmalarımızın
şikayetleri ve yenilemeye ilişkin bilgi (ve
ilgi) durumu mükemmelen yansıtılmış.
Yukarıdaki dört dokümanın toplam
sayfa sayısı 510, anket raporumuz da 63
sayfa. Bundan sonra olacakların (ya da
firmalarımız açısından -olumlu ve olum-
suz anlamda- “başlarına geleceklerin”)
izlerini bu sayfalarda bulmak mümkün.
Yakın zamanda bunlara yenilerinin ek-
lenmesi de kaçınılmaz. Okunması gere-
ken sayfa sayısı hızla artacak.
AB ile aramızda müzakere edilecek
olan yeni nesil bir ticaret anlaşması
(inanın hem de müzakerelerin başladığı
andan itibaren) tüm sektörlerimizi ve
firmalarımızı etkileyecek, onların yeni
kararlar almasını gerektirecek. Hal böyle
olsa da özellikle de firma düzeyindeki
tüm karar alıcıların bu dokümanların ta-
mamına ulaşmaları; ulaşabilseler, zaman
ayırıp incelemeleri; zaman ayırabilip
inceleyebilseler dahi akademik ve bü-
rokratik bir dille yazılmış bu belgelerin
ve ekler dahil toplam 310 sayfa. Ayrı-
ca bu rapor Konseye sunulurken ona
eşlik eden, Komisyon uzmanlarının
rapor üzerindeki değerlendirme ve
açıklamalarını içeren çalışma belgesi
(99 sayfa) ve bu işe niçin kalkıştıkla-
rını ve neden Konseyden müzakere
yetkisi istediklerini açıklayan bir di-
ğer belge daha mevcut (3 sayfa).
• Mutlaka göz önünde bulundurul-
ması gereken bir diğer doküman ise
Avrupa Parlamentosu tarafından ha-
zırlanmakta olan bir karar tasarısı.
Motion for a European Parliament
Resolution on “towards a new trade
framework between thee European
Union and Turkey and the modernisa-