Page 17 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Ocak 2013

17
kezli European Citizen Action Services (ECAS) isimli sivil top-
lum kuruluşu, beş yerel sivil toplum örgütüyle birlikte,
vize uygulamalarına yönelik devam eden şikâyetlerin ve
yeni sorunların belirlenmesi amacıyla, “Does it really mat-
ter? Visa facilitation in the Western Balkans: Monitoring of
the New Agreements”(Gerçekten fark etti mi? Batı Balkan-
lar için vize kolaylaştırma: Yeni anlaşmaların takibi) başlık-
lı bir proje gerçekleştirmiştir10. Bu çalışma, vize kolaylaş-
tırma anlaşmasının yürürlüğe girmesine rağmen Batı Bal-
kan ülkeleri vatandaşları için birçok alanda sorunların de-
vam ettiğini göstermektedir. Örneğin, Batı Balkan ülke-
si vatandaşları, vize kolaylaştırma anlaşmasının etkilerini
görememektedir; hatta ankete katılanların ve çağrı bıra-
kanların çoğu, böyle bir anlaşmanın yürürlükte olduğun-
dan bile haberdar değildir. Aynı zamanda kimi konsolos-
lukların aracı şirketlerle çalışıyor olması ve vize başvuruları
için arama yapılarak randevu alınmasına imkân veren sis-
teme geçilmesi, vize başvuru maliyetini artırmaktadır. 10
iş günü olarak belirlenen süreye Konsolosluklar tarafından
riayet edilmemekte; vize başvurularının olumsuz sonuç-
lanması halinde başvurunun yapıldığı ülke Konsolosluğu,
başvurunun reddine ilişkin açıklama vermemektedir.
BATI BALKANLAR İLE GERİ KABUL
Batı Balkan ülkeleri ile geri kabul anlaşmaları müza-
kereleri, Arnavutluk haricindeki diğer dört Batı Balkan ül-
kesi için (Arnavutluk ve AB arasında geri kabul anlaşma-
sı 2006 yılının Mayıs ayında yürürlüğe girmiştir), 2006 yı-
lının Kasım ayında başlamış; müzakereler vize kolaylaştır-
ma süreci ile eş zamanlı olarak 2007 yılının Eylül ayında ta-
mamlanmış ve her ülke ile AB arasındaki anlaşma, 2008 yı-
lının Ocak ayında yürürlüğe girmiştir. Görüleceği üzere AB
ve Batı Balkan ülkeleri arasındaki geri kabul süreci de, bir
buçuk yıl gibi kısa bir sürede tamamlanmıştır.
Balkan ülkeleri ile yürütülen geri kabul anlaşmaları
müzakere süreci genel olarak, geri kabul usulleri, geri ka-
bul amacıyla transit geçiş, kendi vatandaşlarının geri ka-
bulü, yabancıların ve vatansız kişilerin geri kabulünün sı-
nırları, kişisel verilerin korunması, masraflar ve masrafla-
rın paylaşımı, ispat standartları gibi oldukça geniş ve tek-
nik konuları kapsayan prosedürleri içerir. Avrupa Komisyo-
nu söz konusu ülkelerle geri kabul müzakerelerini o ülkele-
rin mevcut hukuki altyapısı göz önüne alınarak hazırladığı
belgeler üzerinden yapmıştır. Bu çerçevede her anlaşma-
nın, ülkeye özel hazırlandığı söylenebilir.
SONUÇ YERİNE:
HAVUCA GİDEN YOL
“Batı Balkan Ülkelerinde Vize Serbestliği Süreci” yazı di-
zimizin bu ilk bölümünde, AB’nin üçüncü ülke vatandaşla-
rına yönelik vize uygulamalarının tarihsel arka planını; beş
Batı Balkan ülkesine yönelik vize serbestliği müzakerelerinin
başlatılmasını ve sürecin ilk dönemecini oluşturan vize ko-
laylaştırma ve geri kabul süreçlerini ele aldık.
Görüldüğü üzere vize serbestliğine giden yolda en önemli
dönemeci oluşturan vize kolaylaştırma ve geri kabul, Batı Bal-
kan ülkeleri tarafından hızla alınan dönemeçler olmuş; AB ta-
rafında bir yanda sınır güvenliğini garanti altına alırken; diğer
tarafta bu ülkelerdeki demokratik reform süreçlerini, yumuşak
gücünü kullanarak desteklemiştir.
Yazı dizimizin bir sonraki bölümünde, vize diyaloğu ve
vize serbestliğine yönelik yol haritaları süreçleri ile beş Batı
Balkan ülkesi vatandaşları için vizelerin kaldırılmasının ardın-
dan yaşanan gelişmelere yer vereceğiz.
10 Söz konusu proje ile ilgili
ayrıntılı bilgi için:http://www.
ecas-citizens.eu/content/
view/138/146/