Page 11 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Ocak 2013

11
19 Aralık 2009 tarihinde, Sırbistan, Karadağ ve Eski
Yugoslavya Cumhuriyeti Makedonya (buradan sonra
Makedonya) vatandaşları, Schengen üyesi AB üye ülke-
lerinde vizesiz bir şekilde dolaşmaya başlamıştır. Bir yıl
sonra, 15 Aralık 2010 tarihinde, Arnavutluk ve Bosna-
Hersek vatandaşları da aynı şekilde Schengen Alanı’na
yaptıkları ziyaretlerinde vizeden muaf tutulmuşlardır.
Beş Batı Balkan ülkesi vatandaşlarının vizedenmuaf
bir şekilde Schengen üyesi AB ülkelerinde dolaşma hak-
kı, AB genelinde hiçbir kısıtlama olmadan serbest do-
laşım anlamına gelmektedir. Bu hak sadece biyometrik
pasaport sahibi kişiler için geçerlidir ve altı aylık süre-
de doksan günü aşmayan ziyaretleri ile sınırlıdır. Ayrıca
tümBatı Balkan ülkeleri vatandaşları AB sınırlarına giriş-
te, Schengen Sınır Kodu (Schengen Borders Code ) adı ve-
rilen ve AB topraklarına giriş koşullarını da içeren, AB’nin
dış sınırları kontrolüne ilişkin mevcut yasal düzenleme-
lerini eksiksiz bir şekilde karşılamakla yükümlüdür. Söz
konusu giriş koşullarının yerine getirilmemesi halinde,
bu ülke vatandaşlarının AB sınırlarından geri çevrilme-
si söz konusudur.
Beş Batı Balkan ülkesi için vize serbestliği, hiç şüp-
hesiz bu ülkelerin vatandaşlarına bir hediye olarak su-
nulmamıştır. Aksine vize serbestliği, göç, sınır güvenliği
ve kontrolleri, kamu düzeni ve güvenliği, dış ilişkiler ile
insan hakları gibi birçok alanda, önemli reformların ger-
çekleştirilmesi ve ülkelerin bu alanlarda komşu AB stan-
dartlarına erişimi koşuluna bağlanmıştır. Örneğin göç
ve sınır kontrolleri alanında AB, Batı Balkan ülkelerin-
den Schengen kurallarını kabul etmesini ve bu kuralları
ulusal mevzuatlarına aktarmalarını talep etmiştir. Böyle-
likle bu ülke vatandaşlarının veya transit olarak bu ülke-
ler üzerinden Schengen Alanına giriş yapacak üçüncü ülke
vatandaşlarının, söz konusu kuralların hükmettiği koşul-
ları yerine getirmesi gerekmektedir. Beş Batı Balkan ülke-
si için vize serbestliği, uzun ve detaylı bir sürecin sonucu-
dur. Bu sürece, ayrıntılı teknik çalışmaları takiben; Avrupa
Komisyonu ve Üye Devletler başta olmak üzere, AB Kon-
seyi, AP, EUROPOL, FRONTEX, EULEX gibi AB kurumlarının,
ilgili ülke hükümetleri ve yetkili birimleri ile koordineli bir
şekilde yürüttüğü çalışmalar sonucunda ulaşılmıştır.
Aslında beş Batı Balkan ülkesi vatandaşlarının vize-
den muaf bir şekilde Schengen üyesi AB üye ülkelerin-
de dolaşımına olanak sağlayan kararın, teknik düzeyde,
AB’nin 15 Mart 2001 tarihinde kabul ettiği 539/2001 sa-
yılı Konsey Tüzüğü’ndeki bir değişiklikten ibaret olduğu
söylenebilir. Beş Batı Balkan ülkesinin, söz konusu Tüzü-
ğün ekinde yer alan bir listeden (Kara Liste), diğer bir lis-
teye (Beyaz Liste) aktarılması ile bu ülke vatandaşları için
vize muafiyeti gerçekleşmiştir. Ancak, basit gibi görülen
bu yer değiştirme, karmaşık teknik detayları kapsayan, si-
yaset ve bürokrasisinin yeri geldiğinde teknik ayrıntıların
bile önüne geçtiği bir sürece tanıklık etmiştir. Aralarında
Kosova’nın da bulunduğu altı Batı Balkan ülkesi için tek-
nik süreç 2006 yılının sonunda başlamış; Kosova için daha
hemen başında sona ermiş; Sırbistan, Makedonya ve Ka-
radağ için Aralık 2009’da; Arnavutluk ve Bosna-Hersek
için ise Aralık 2010 tarihinde tamamlanmıştır.
“Batı Balkan Ülkelerinde Vize Serbestliği Süreci” yazı dizimizin bu ilk bölümünde, AB’nin
üçüncü ülke vatandaşlarına yönelik vize uygulamalarının tarihsel arka planını, beş Batı Balkan
ülkesine yönelik vize serbestliği müzakerelerinin başlatılmasını ve sürecin ilk dönemecini
oluşturan vize kolaylaştırma ve geri kabul süreçlerini ele alıyoruz.