81 / 88
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ
79
rulumunun ve bakımının yapılması da
dâhil pek çok hizmeti İspanya’nın çeşitli
bölgelerinde yer alan müşterilerine sun-
maktadır. 2011 yılına kadar işbu faali-
yetlerini İspanya’nın belirli bölgelerinde
açmış olduğu ofisler kanalı ile sürdüren
Tyco, bölge ofislerini kapatmak suretiyle
bütün çalışanlarını Madrid’de bulunan
merkez ofisine çekmiştir. Bu gelişme üze-
rine çalışma sisteminde değişikliğe giden
Tyco, güvenlik sistemlerini kurmak ve
bakımını yapmak ile görevli teknisyen ça-
lışanlarına görev bölgeleri atamak ve her
işgününden önce gün boyunca sistemlerin
kurulumunun ve bakımının yapılacağı
ev ve iş yerlerinin bilgilerini ve randevu
saatlerini de içeren bir görev listesi gön-
dermek suretiyle, çalışanlarının merkez
ofise uğramadan doğrudan evlerinden çı-
karacak çalışmaya başlayacakları yeni bir
düzene geçmiştir. Başka bir ifade ile bölge
ofislerinin kapanması ile birlikte artık sa-
bit bir iş yeri kalmayan Tyco teknisyenleri,
şirket araçları ile sabah evden çıkmakta
ve doğrudan ilk müşterilerine gitmekte,
şirketin kendilerine gönderdiği iş planı-
na istinaden kendilerine atanan bölgeler
içinde kurulumları ve bakımları gerçek-
leştirmekte ve son müşteriden sonra yine
akşam doğrudan evlerine dönmektedir.
Teknisyenler, şirketin kendilerine vermiş
olduğu cep telefonları ile de düzenli olarak
Tyco ile bağlantıda kalmaktadır. Ayrıca
evleri ile ilk veya son çalışacakları yer
arasındaki mesafe çoğu zaman değişkenlik
göstermekte ve hatta bazı durumlardame-
safenin oldukça uzaması ve sabah-akşam
trafiğinin yoğunluğu yüzünden saatlerce
araç kullanmak zorunda kalmaktadırlar.
Bununla birlikte, bu şekilde çalışmak
durumunda olan teknisyen çalışanlarının
bütün itirazlarına rağmen Tyco firması,
günlük çalışma süresinin hesabında, sa-
dece çalışanın ilk müşterinin mekânına
varma saati ile son müşterinin mekânında
ayrılma saati arasında geçirdiği süreyi göz
önünde bulundurmaktadır. Dolayısı ile ev-
den çıkılıp kurulumun veya bakımın yapı-
lacağı ilk müşteriye ulaşmak için geçirilen
seyahat süresini ve yine son müşterinden
çıkılıp tekrar eve ulaşmak için geçirilen se-
yahat süresini çalışma süresinden sayma-
yan Tyco, bu süreleri dinlenme süreleri
olarak kabul etmektedir. Fakat bölge ofis-
lerinin kapanmasından önceki çalışma
düzenine istinaden Tyco firması, günlük
çalışma süresinin hesabında işçinin böl-
ge ofisine vardığı saat ile şirket aracı ile
ofisten çıkıp elindeki günlük iş listesinde
yer alan müşterileri ziyaret edip akşam
yine şirket aracını bölge ofisine teslim
edene kadar geçirdiği süreyi göz önünde
tutmaktaydı.
Konuyu İspanyol yargısına taşıyan
işçi örgütleri ve Tyco firması çalışanları,
Tyco’nun çalışma süresi ile ilgili bu tutu-
munun AB’nin çalışma süreleri ile ilgili
2003/88/EC sayılı Yönergesi’ne aykırı
olduğunu iddia etmiş ve yerel mahke-
me de ABAD’dan konu ile ilgili hukuki
yorumunu istemiştir. Yönerge; işçinin,
işverenin tasarrufunda olmak kaydıyla ve
kendi faaliyetleri ve görevleri için çalıştığı
herhangi bir süreyi yasal çalışma süresi
olarak tanımlamakta olup, bu tanımın dı-
şında kalanları da dinlenme süresi olarak
saymaktadır.
Teknik detaylara girmeden kısaca
özetleyecek olursak, ABAD ilk olarak so-
mut olayda olduğu gibi sabit bir çalışma
yeri olmayan bir işçinin, müşterinin yer-
leşkesine ulaşmak amacı ile yapacağı
seyahatin, sunulacak teknik hizmetin ger-
çekleşebilmesi için gerekli ve söz konusu
hizmetin ayrılamaz bir parçası olduğunu
ve aksinin düşünülmesinin ilgili yöner-
genin düzenlenme amacı olan işçi gü-
venliğini ve sağlığını tehlikeye atacağını
belirtmiştir. Ayrıca ABAD’a göre, olayda
olduğu gibi, ev ile iş planında yer alan
ilk müşteri ve ziyaret edilecek son müş-
teriden sonra eve yapılacak seyahatler
sırasında işçi hala, yönergenin tanımında
yer aldığı üzere, işverenin tasarrufu altın-
dadır; zira işveren bu süreler içerisinde
işçiye iş planı değişiklikleri, iş iptalleri
veya yeni iş emirleri gibi çeşitli konularda
her an talimatlar verebilmekte ve dolayısı
ile bu talimatlara cevap vermek zorunda
kalan işçinin, iş bu süreleri dinlenme sü-
resi gibi, kendi kontrolünde ve özgürce
kullanma şansı bulunmamaktadır.
Son olarak ABAD, Tyco’nun bölge ofis-
lerini kapatmadan önceki çalışma mode-
line dikkat çekerek, o model içerisinde
ofisten ilk müşteriye ve son müşterinden
ofise yapılan seyahatlerin doğrudan su-
nulan teknik hizmetin bir parçası olarak
çalışma süresinden sayıldığına vurgu
yapmış ve bölge ofislerinin kapanmasının
seyahatlerin doğasını değiştirmediğini,
sadece söz konusu seyahatlerin hareket
noktasının değiştiğini belirtmiştir. Başka
bir ifade ile nasıl daha önce mesai saati,
işçinin sabah bölge ofisine varması ile
başlıyor ve elindeki iş planını tamamlayıp
akşam ofise dönmesi ile son buluyor ve
bu süre içerisinde ofisten ilkmüşteriye ve
son müşteriden ofise yapılan seyahatler
de işin doğal bir parçası olarak çalışma
süresinden sayılıyorsa, artık yerleşik bir
çalışma alanın bulunmayışından dolayı
ofis yerine doğrudan evden ilk müşteriye
yapılan seyahatler noktasında da aynı
yaklaşım kabul edilmesi gerekecektir.
Her ne kadar dava konusu olay Tyco
firmasının çalışanları özelinde ele alınsa
da ABAD’ın bu kararı doğal olarak AB ça-
pında faaliyet gösteren bütün teşebbüs-
ler için bağlayıcı niteliktedir. Dolayısıyla
davaya konu olan somut olaydaki gibi
bir çalışma modeli içerisinde faaliyette
bulunan her işçi, ilgili seyahat sürelerinin
yasal çalışma süresinin hesaplanmasında
göz önünde bulundurulmasını talep ede-
bileceği gibi, işverenlerin de AB Huku-
ku’nun ön görmüş olduğu azami çalışma
ve asgari dinlenme sürelerini hesaplar-
ken benzer seyahat sürelerini bu hesaba
dâhil etme yükümlülüğü bulunmakta-
dır. Bununla birlikte önemle belirtme-
miz gerekir ki; işbu karar sadece, somut
olayda olduğu gibi, sabit bir çalışma yeri
bulunmayan ve sürekli hareket halinde
olan çalışanlar ve bu model içerisinde
faaliyette bulunan iş kolları için hüküm
ifade etmekte olup, sabit çalışma yerine
sahip işçiler kararın kapsamı dışında yer
almaktadır.
■
*
Federacion de Servicios Privados Comisiones v.Tyco Integrated
Securtiy SL (C-266/14).
† Federacion de Servicios Privados Comisiones v.Tyco Integrated
Securtiy SL (C-266/14).