77 / 88
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ
75
Konseyi’nin beş daimi üyesinin sürecin
daha demokratik ve şeffaf işleyeceğini
kabul ettiğine dair henüz herhangi bir
belirti bulunmuyor.
Görev tanımı gereği; bir yandan diplo-
mat ve savunucu, diğer yandan da memur
ve CEO gibi hareket eden BMGS, BM’nin
ideallerinin sembolü ve yoksul ile savun-
masız gruplar başta olmak üzere dünya-
daki tüm halkların sözcüsü. 70’nci yılını
geride bırakan BM’nin bir nevi idari amiri
olacak BMGS, kendisine Güvenlik Konseyi,
Genel Kurul ile Ekonomik ve Sosyal Kon-
sey tarafından verilen görevleri yerine
getirmenin yanı sıra uluslararası barışı ve
güvenliği tehdit ettiğine inandığı konuları
BM Güvenlik Konseyi’nin dikkatine sun-
makla görevli. BMGS, bir yandan 193 üye
ülkenin endişelerini dikkate almak diğer
yandan da BM’nin değerlerini ve ahlaki
otoritesini korumakla ve -zaman zaman
üye ülkelerle ters düşme pahasına olsa
dahi- barışı savunmakla yükümlü.
BMGS’nin üstlendiği en hayati roller-
den birini, iyi niyet misyonu aracılığıy-
la uluslararası anlaşmazlıkların çıkma,
tırmanma veya yayılmasının önlenmesi
oluşturuyor. Her BMGS’nin rolünün görev-
de bulunduğu dönemdeki konjonktürün
ortaya koyduğu zorluk ve fırsatlar teme-
linde şekillendiği de unutulmamalı.
İdeal Aday: Doğu
Avrupalı ve Kadın
Teoride, BMGS’nin atanması, BM Şar-
tı’nın 97’nci maddesi uyarınca Güvenlik
Konseyi’nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul
tarafından gerçekleştiriliyor. Güvenlik
Konseyi üyelerinin kapalı bir oturumda
üzerinde uzlaştıkları isim, daha sonra oy-
lama için Genel Kurul’a iletiliyor. Pratikte
ise bu süreç, adaylar üzerinde veto hakkı-
na sahip olmaları nedeniyle BM Güvenlik
Konseyi beş daimi üyesi tarafından yöne-
tiliyor. Üye ülkelere adayları belirlemede
dikkate almaları için hazırlanan iş tanımı-
na göre ise aranan özellikleri, ispatlanmış
liderlik ve yöneticilik kabiliyeti; ulusla-
rarası ilişkiler alanında engin deneyim;
güçlü iletişim, diplomasi ve birçok dilde
akıcı konuşma becerileri oluşturuyor.
BMGS de dâhil olmak üzere BM’deki
üst düzey makamlar için görevlendirme-
ler, bu konuda resmi bir kural olmasa da
BM’deki beş coğrafi grup (Batı Avrupa ve
Diğerleri, Doğu Avrupa, Latin Amerika ve
Karayip, Asya Pasifik ve Afrika grupları)
arasında rotasyon esasına göre yapılıyor.
Bugüne dek göreve gelen sekiz BMGS’den
hiçbirinin Doğu Avrupa kökenli olmaması,
coğrafi rotasyon ilkesi uyarıca bir sonraki
BMGS’nin belirlenmesinde Doğu Avrupalı
adayları öne çıkarıyor. Bunun yanında
BM Güvenlik Konseyi daimi üyesi Rusya
da bir sonraki BMGS’nin Doğu Avrupalı
olması için harekete geçmiş durumda.
Moskova’nın perspektifine göre, Doğu
Avrupalı bir BMGS, çoğu zaman Batılı
ülkelerin görüşlerinin domine ettiği bir
platform olarak gördüğü BM’de gücünü
göstermesine olanak tanıyacak.
Öte yandan şimdiye kadar göreve ge-
len BMGS’lerin erkek olması nedeniyle
Ban Ki-moon’un koltuğuna geçecek ismin
kadın olması gerektiği yönünde gayri res-
mi bir konsensüs oluştuğunu söylemek
mümkün. Öyle ki, bu doğrultuda bir kam-
panya
3
dahi başlatıldı. BM Güvenlik Kon-
seyi ve Genel Kurulu Başkanları da ortak
bir mektup kaleme alarak üye devletlere
BMGS adaylarını belirlerken kadın adayla-
ra öncelik vermeleri çağrısında bulundu.
Bu da BMGS’nin belirlenmesinde mevcut
dokuz aday arasındaki dört kadın adayı
öne çıkarıyor. Yeni BMGS’nin kadın aday-
lar arasından seçilmesi şüphesiz, cinsiyet
eşitliği açısından güçlü ve küresel bir me-
saj niteliğinde olacak.
Birbirinden Güçlü CV’ler
Karşı Karşıya
BMGS için adaylığı açıklanan dokuz
isim de oldukça güçlü CV’lere sahip. Ba-
kanlık, cumhurbaşkanlığı, başbakanlık,
diplomatlık, BM ajans ve programları yö-
neticiliği, adayların üstlendiği görevler-
den yalnızca birkaçı…
Srgjan Kerim
Ülke: Makedonya
Görev: Eski Dışişleri Bakanı ve BM Ge-
nel Kurulu Eski Başkanı
2000-2001 döneminde Makedonya
Dışişleri Bakanlığı yapan Srgjan Kerim,
aynı zamanda ekonomist ve diplomat.
Batı Balkan ülkesinin BM nezdindeki
Büyükelçisi olarak görev yapan ve BM
çevrelerinde tanınan Kerim, 2007-2008
yılları arasında BM Genel Kurulu Başkan-
lığı daha sonra da BM İklim Değişikliği
Danışmanlığı görevlerini yürüttü. Adaylığı
ilk açıklanan isimler arasında olmasına
rağmen 67 yaşındaki Kerim, güçlü bir
aday olarak görülmüyor. Srgjan Kerim, İn-
gilizce, Fransızca, İspanyolca ve İtalyanca
dahil olmak üzere dokuz dil biliyor.
Vesna Pusić
Ülke: Hırvatistan
Görev: Hırvatistan Eski Başbakan Yar-
dımcısı ve Dışişleri Bakanı
Vesna Pusić, Ocak 2016’ya kadar beş yıl