61 / 88
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ
59
Gümrük Birliği’nin güncellenmesine
ilişkin süreçte ele alınması gereken ko-
nuları paylaşmaları isteniyor. Ankette
bu genel değerlendirmelerin yanı sıra
gümrük işlemleri, tarifeler, menşe kural-
ları, tarife dışı engeller, hizmet ticareti,
yatırım, fikri mülkiyet hakları ve coğrafi
işaretler, kamu alımları, rekabet poli-
tikası ve sürdürülebilir kalkınma gibi
ticarete ilişkin birçok konuya yönelik
sorular da yer alıyor. Tüm bunların yanı
sıra, Avrupa Komisyonu, tüketiciler ve
KOBİ’lere ilişkin yöneltilen daha spesi-
fik sorularla, Türkiye ile ticari ilişkileri
geliştirme yollarını değerlendirirken bu
kesimlerin çıkarlarına özen gösterdiği
de anlaşılıyor.
Tüketicilere ilişkin sorular da yönel-
tilerek, Türkiye ve AB arasında ticaretin
daha fazla serbestleştirilmesinin her iki
tarafın tüketicileri üzerinde nasıl bir etki
oluşturacağı öngörülmeye çalışılıyor. Bu
kapsamda örneğin tüketiciler açısından,
Türkiye ve AB arasındaki ticari ilişki-
lerin gelişmesinin, AB ve Türkiye’nin
ürün ve hizmet seçenekleri, fiyatları,
kaliteleri, güvenliği ve sürdürülebilirliği
üzerindeki olası olumlu/olumsuz etkile-
ri irdeleniyor. Ayrıca tüketici haklarının
korunması ve tüketici bilgilerine erişim
üzerindeki etkiler de değerlendiriliyor.
Bunun yanı sıra, Gümrük Birliği’nin
kapsamı ve çerçevesi gözden geçiri-
lirken, KOBİ’lerin Türkiye-AB ticari ve
ekonomik ilişkilerinde karşılaştıkları
mevcut sorunların üstesinden gelinmesi
için, hangi alanlarda önlemlerin alınması
gerektiğinin tespiti yapılmaya çalışılıyor.
Ankette örneğin; tarife engelleri, menşe
kuralları, gümrük işlemleri, ticaretin
önündeki teknik engeller, fikri mülkiyet
hakları, kamu alımları, hizmetler, şirket
kurulması, rekabet politikası ve anlaş-
mazlıkların çözümlenmesi gibi alanlarda
iyileştirmelere ihtiyaç duyup duyulma-
dığının ortaya çıkarılması amaçlanıyor.
Öte yandan, Gümrük Birliği’nin güncel-
lenmesiyle KOBİ’ler için ne tür fayda-
ların sağlanması gerektiği konusunda
görüşte bulunulması isteniyor. Bu kap-
samda öne sürülen öneriler arasında
daha fazla istihdam, daha ucuza üretim,
teknoloji transferi, katma değeri daha
yüksek ürünlere yönelme, Türkiye ve
AB KOBİ’leri arasında iş imkânları ko-
nuları yer alıyor. Avrupa Komisyonu’nun
yaptığı bir ön değerlendirmede, Güm-
rük Birliği’nin kapsamının yeni alanla-
ra genişletilmesiyle beraber KOBİ’lerin
karşılıklı olarak yeni pazarlara erişim
imkânlarından faydalanmaları sonu-
cunda önemli kazançlar elde edecekleri
belirtiliyor.
Son olarak, Gümrük Birliği’nin gün-
cellenmesinin AB ve Türkiye’deki insan
hakları, çalışma hakları, sosyal konu-
larda ve çevre üzerindeki etkileri de
değerlendiriliyor. Bilindiği üzere, Avrupa
Komisyonu artık ticari anlaşmalarda
sürdürülebilir kalkınma (özellikle sos-
yal ve çevre boyutlarında) hususunu
giderek daha fazla ön plana çıkarmaya
çalışıyor. AB’nin yürüttüğü politikalar
kapsamında, AB insan haklarının korun-
ması ve yüksek düzeyde çalışma ve çevre
standartlarının uygulanması hususla-
rına özen gösterilmesine büyük önem
veriliyor. Bu bağlamda, ankette Türkiye
ve AB arasında ticaretin daha fazla ser-
bestleştirilmesinin istihdam, çalışma
standartları, sosyal koruma, yoksullu-
ğun azaltılması gibi konular üzerindeki
etkileri de değerlendiriliyor. Çevresel
etkiler açısından ise çevre kalitesi, doğal
kaynaklar, iklim değişikliği ve yeşil eko-
nominin Türkiye ve AB arasındaki ticari
ilişkilerinin derinleşmesinden etkilenip
etkilenmeyeceği de araştırılıyor. Her ne
kadar Gümrük Birliği’nin güncellenme-
sinin çevre üzerinde herhangi bir etkisi
beklenmezken, Avrupa Komisyonu’nun
bir ön değerlendirmesinde, ulaştırma
kotalarının kaldırılmasının transit ko-
numunda olan Üye Devletler açısından
bazı çevresel etkiler yaratabileceğine de
dikkat çekiliyor.
Avrupa Komisyonu’nun Türkiye-AB
Gümrük Birliği’nin revizyonuna ilişkin
başlattığı bu kamu istişare mekanizması,
Türkiye’nin birçok konudaki sorunla-
rının dile getirilmesi açısından önemli
bir fırsat teşkil ediyor. Bu nedenle, başta
Türk iş dünyası temsilcileri olmak üzere,
tüm ilgili paydaşların bu sürece katkıda
bulunmaları önem arz ediyor. 9 Haziran
2016 tarihine kadar açık olan bu ankete
Avrupa Komisyonu’nun resmi sitesinden
ulaşmak mümkün.
■
1
Avrupa Komisyonu,“Trade for all:Towards a more responsible trade
and investment policy”. 2015.
2
EFTA ülkeleri Avrupa SerbestTicaret Birliği, Norveç, İsviçre, İzlanda
ve Lihtenştayn’dan oluşuyor.