İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Mayıs 2019

75 İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ rı düzeyine indirgenmesi kararı alındı. NATO liderlerinin büyük buluşması ise ittifakın 70’inci yıldönümünden sekiz ay sonraya; aralık ayına ertelendi. ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO müt- tefiki mevkidaşlarıyla son görüşmele- rinde benimsediği eleştirel söylem, bu kararın temel nedeni olarak gösterili- yor. Çoğu kaynağa göre, böyle bir gün- de Trump’ın milli gelirinin yüzde 2’sini savunma harcamalarına ayırmayan müttefikleri ağır şekilde eleştirece- ği ve ABD’nin güvenlik garantisinden yararlanmanın koşullu olacağını en üst perdeden duyuracağı bir şova dö- nüştürmesinden çekinen diplomatlar, çareyi NATO’nun 70’inci yılını dışişleri bakanları düzeyinde kutlamakta bul- du. NATO’nun Başarısının Sırrı Adap- tasyon Kabiliyeti 70 yıl, askeri bir ittifak için azım- sanmayacak kadar uzun bir süre. NATO’nun ilk Genel Sekreteri Lord Hastings Ismay, ittifakın ilk yıllarında gayrıresmi bir oturumdaNATO’nun ku- ruluş amacını şu sözlerle özetlemişti: “NATO, Rusları dışarıda, Amerikalıları içeride, Almanları da aşağıda tutmak için var”. Batı’nın güvenlik mimarisi- nin temelini oluşturan NATO’yu kuran Vaşington Antlaşması, 12 müttefik ta- rafından 1949’da imzalandığından bu yana jeopolitik ortam ve ittifakın karşı karşıya kaldığı sınamalar büyük dönü- şümlerden geçti. Sovyetler Birliği ön- cülüğünde NATO’ya rakip olarak kuru- lan Varşova Paktı, Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla tarihe karışırken NATO ise halen varlığını sürdürüyor ve ge- nişlemeye devam ediyor. Önümüz- deki dönemde Kuzey Makedonya’nın katılım antlaşmasının onay sürecinin tamamlanmasıyla 30 üyeli bir aile ha- line gelecek NATO’nun 70 yıl ayakta kalabilme başarısının sırrı, değişen je- opolitik koşullara uyum sağlayabilme kabiliyetinde yatıyor. Avrupa’yı Sovyet tehdidine karşı korumak temel amacıyla bir kolektif savunma örgütü olarak kurulan NATO, Soğuk Savaş’ın sona ermesinin ardın- dan da rolünü yeniden tanımlayarak ve farklı kimlikler üstlenerek varlığı- nı sürdürmeyi başardı. NATO, Soğuk Savaş sonrası dönemde -AB ile birlik- te- Orta ve Doğu Avrupa’ya genişle- yerek bu coğrafyadaki demokrasileri istikrara kavuşturma görevini üstlen- di. Kolektif savunmayı geri plana alan NATO, ittifakın geleneksel görev saha- sının dışında önce Balkanlarda sonra da Afganistan’da kriz müdahale ope- rasyonları gerçekleştirdi. 11 Eylül’de New York’ta ikiz kulelere yapılan terör saldırıları, NATO’nun kalbinde yer alan Vaşington Anlaşması’nın meşhur 5’inci Maddesi’nin (“müttefiklerden birine yapılan saldırı tümüne yapılmış sayı- lır”), ittifak tarihinde ilk kez ABD için harekete geçirilmesine yol açtı. NATO müttefikleri terörle mücadelede kri- tik birer ortak haline gelirken NATO, Afganistan’da önce Uluslararası Gü- venlik ve Destek Gücü (ISAF) sonra da Afgan Ulusal Güvenlik Güçleri’ne eği- tim, danışmanlık ve yardım sağlayan Kararlı Destek operasyonlarını yürüt- tü. Ukrayna krizi ve 2014’te Rusya’nın Kırım’ı ilhakı, ittifaka kolektif savunma örgütü kimliğini geri kazandırırken Avrupa topraklarının savunulmasını yeniden NATO’nun bir numaralı önce- liği haline getirdi.