İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Mart 2023

68 İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ Almanya’da, 40 yıldır başarıyla sürdürülen ekonomik anlayışın yanı sıra toplumsal mutabakatın da yenilenmesi gerekiyor. BRÜKSEL’DEN BAKINCA sorunlar olarak kaydedilebilir. Tüm bu ihtiyaçlar ortadayken, askerî bütçeye hiç beklenmedik düzeyde kaynak akta - rılma ihtiyacının ortaya çıkması, uzun vadede muhakkak hükümetin Ukrayna politikasının gözden geçirilmesi ihti - yacını ortaya çıkaracaktır. Ancak daha önemlisi, 40 yıldır başarıyla sürdürü - len ekonomik anlayışın ve toplumsal mutabakatın da yenilenmesi gerektiği anlaşılacaktır. Almanya’nın AB İçindeki Tutumu Değişir Mi? Almanya’nın AB içi dayanışmaya daha fazla önem vereceğinin işaretleri şimdiden gelmeye başlamıştır. Uzun yıllar boyunca Birlik içindeki ortakla - rına karşı neredeyse “her koyun kendi bacağından asılır” yaklaşımı içinde olan Almanya’nın ortak borçlanma girişi - mine önderlik etmesi bu yeni anlayı - şın işaret fişeği olarak kabul edilebilir. AB’ye girecek olan yabancı sermayenin daha sıkı ön kontrole tabi olmasını ka - bul etmesi de bu yönde bir diğer adım olarak kabul edilebilir. Eğer 20’nci yüzyıl ürünlerini en iyi şekilde üreten ama 21’inci yüzyıl ürün - lerine geçişte başarısız olmuş bir ülke - ye dönüşmek istemiyorsa, Almanya’nın hızla ordoliberalizm anlayışından farklı bir zeminde ve samimi bir “Avrupa” çerçevesinde, yeni bir sanayi politikası geliştirmesi şarttır. Öte yandan, 40 yıllık ekonomi politikası anlayışı toplumsal hafızada öylesine güçlü bir yer edinmiş - tir ki, kaçınılmaz değişime karşı direnen güçler mutlaka olacaktır. Almanya eğer bu dönüşümü za - manında gerçekleştiremezse, sadece kendisi için değil itici motoru olduğu AB için de çok ciddi riskler ortaya çı - kacaktır.