18 / 92
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ
16
Ö
GÖRÜŞ ÖZEL
Kadınsız toplum,
yarınsız toplumdur
Zeynep BODUR OKYAY
İSO Meclis Başkanı ve İKV Yönetim
Kurulu Başkan Yardımcısı
1
700’lü yılların başında Ameri-
kan kolonilerinde yaşayan Sybil-
la Masters, halen mutfaklarımız-
da kullanılan mısır ununu icat etmişti.
Fikrinin patentini almak istediğinde
karşısına yasalar çıktı. Çünkü o döne-
min yasaları kadınların mülk sahibi
olmasına izin vermiyordu ve buna fikri
haklar da dâhildi. Bu haklar bir kadının
ancak babasına ya da eşine verilebilir-
di. Masters 1715 yılında mısır ununun
patentini almayı başardı, tabii ki eşi
Thomas Masters’ın adıyla…
Ekonomik hayatta kadınların kat
etmeleri gerekenmesafe hep erkekler-
den daha uzun, aşmaları gereken engel
sayısı hep daha fazla oldu geçmişte de.
Kadınların iş dünyasına kitleler ha-
linde katılımı 1940’lı yıllarda başladı.
Özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasın-
da kadınları ucuza çalıştırmak, böylece
maliyetleri düşürmek erkeklerin hâki-
miyetindeki işletmelerin yeni keşfetti-
ği, kelimeyi tırnak içinde kullanarak
söylemek istiyorum; “dahiyane” bir
yöntemdi.
Bu durum 1960 yılında İngiltere’de
düzenlenen Ticaret Sendikaları Kong-
resi’ne kadar sürdü. O önemli kongre-
de, kadınların artık eğitimli ama ucuz
teknoloji teknisyenleri olarak kullanıl-
malarının dürüst bir davranış olmadığı
tartışıldı ilk kez. İşverenler her ne ka-
dar kadınların evlenip işten ayrılma-
larını ya da çocuk doğurmak istedik-
lerini öne sürerek tartışmaları gerçek
dışı gördüklerini söyleseler de aradan
geçen 56 yılda ekonomik sistemde ka-
dınlar lehine çok ama çok şey değişti...
Ne yazık ki Batılı ülkeler için bu de-
ğişimgayet hızlı yaşanırken, aralarında
Türkiye’nin de yer aldığı bazı ülkeler
için daha yavaş, bazıları için de çok
daha yavaş gerçekleşebildi. Aslında BM
verilerine bakıldığında bile kadınların
önündeki bariyerlerin günümüzde bile
ne kadar yüksek olduğu net bir şekilde
görmek mümkün.
BM’nin araştırdığı 143 ülkenin
yüzde 90’ında kadınların ekonomik
potansiyelini kısıtlayan en az bir ya da
birden fazla yasa var. 79 ülkede ise ka-
dınların yapabilecekleri iş tipini kısıt-