İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Kasım 2014

87 / 96

85
1
LexUriServ/LexUriServ.do?uri=O
J:L:2003:268:0024:0028:EN:PDF
ErişimTarihi: 8 Kasım 2014
2
LexUriServ/LexUriServ.do?uri=O
J:L:2003:268:0024:0028:EN:PDF
ErişimTarihi: 13 Kasım 2014
3M. Özgür Bozçağa & Damla
Cihangir,“AB ile Müzakerelerde
Gıda Güvenliği,Veterinerlik
ve Bitki Sağlığı Başlığı”, İKV
Değerlendirme Notu: 18,Temmuz
2010
4 .
eu/legal-content/EN/
TXT/?uri 0018
ErişimTarihi:19 Kasım 2014
Söz konusu tasarı, 2009 yılında 13 Üye Devletin Avrupa
Komisyonu’ndan istedikleri rapor doğrultusunda hazırlandı.
Tasarı, AB’nin izin verdiği GDO’lu ürünlerin topraklarının ta-
mamında veya belli bir kısmında ekimini kısıtlamalarını veya
engelleyebilmelerini sağlayacak AB düzeyinde bir yasal çerçe-
veyi oluşturmayı hedefliyor. Fransa ve Almanya GDO’lu ürün
ekimine karşı çıkarken İngiltere ise destek vermekte. Aynı şe-
kilde Avrupa Komisyonu konu ile ilgili olarak 2010 yılında üye
ülkelere, izinlerinde esneklik tanıyan bir revizyon teklif etmiş;
ancak o dönemde Fransa bu revizyona karşı çıkmıştı.
AB geçmişte birkaç GDO’lu gıda ürününün yetiştirilme-
sine izin vermişti; ancak mevcut süreçte AB genelinde bir
GDO’lu mısır türü yetiştirilmesine izin veriliyor. Söz konusu
taslak henüz yasallaşmış değil. GDO’lu ürünlerin ekimine iliş-
kin bu son tartışmalar devam ederken, AB mevzuatını yakın-
dan inceleyelim:
AB MEVZUATI NEYİ İÇERİYOR?
GDO’lu gıda ve yemlerin düşük maliyeti ve seri üretimi
nedeniyle GDO’lar, bazı kesimler tarafından dünyadaki gıda
arzı sorununun çözüme ulaşması için önemli bir araç olarak
görülmektedir.
GDO’lara ilişkin en kapsamlı AB mevzuatı 1829/2003/
EC sayılı Tüzük1 ve buna ek olarak düzenlenen 1830/2003/
EC sayılı Tüzük’tür2. Bu ek Tüzük, GDO’lu ürünlerin etiket-
lenmesine ve izlenebilirliğine yönelik olarak düzenlen-
miştir. AB’nin GDO’lara ilişkin yasal düzenlemesi, genetiği
değiştirilmiş gıda ve yemlerin düzenlenmesi için genel bir
çerçeve ortaya koymaktadır. Bu çerçeve ile AB, İç Pazar’ı et-
kin bir şekilde çalıştırırken aynı zamanda insan hayatının,
sağlığının ve refahının, çevrenin ve tüketici haklarının
en üst seviyede korunmasını sağlayan evrensel hedeflere
ulaşmaya çalışmaktadır3. GDO’lara ilişkin AB mevzuatının
uygulanmasında en yetkili iki kurum ise Avrupa Komisyo-
nu ve Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi-EFSA’dır. EFSA tara-
fından ilgili ürünler üzerinde yapılan değerlendirmelerin
Komisyon’un onayından geçmesi gerekmektedir.
AB mevzuatında bulunan tüketici sağlığı ve çevrenin
korunmasına yönelik en önemli unsur, GDO’lu ürünlerin
“etiketlenmesi”ve“izlenebilirliği”dir. AB içinde satılan tüm
gıda ve yemler, GDO içerip içermediklerine dair bir etiket
taşımak zorundadır. Ürünün bileşimindeki her bir madde-
de yüzde 0,9’dan fazla GDO bulunmayan gıda ve yemler,
bu şartlara tabi değildir.
GDO’lara ilişkin ortak bir AB mevzuatı bulunmasına
karşın, genetiği değiştirilmiş (GD) ürünlere ilişkin AB üye
ülkelerinin farklı uygulamaları bulunmaktadır. Bazı üye
ülkeler GDO’lara ilişkin korunma maddesini (Madde 23,
Yönerge 2001/18/EC)4 uygulamaktadır. Bu Maddeye göre
üye ülkeler, GD ürünlerin ülkeleri sınırlarında kullanılmasını
ve satışını sınırlayabilir ya da yasaklayabilmektedir. Fakat
bunun için üye ülkenin sınırlamak ya da yasaklamak istediği
GDO’nun insan sağlığına ve çevreye karşı bir risk oluşturdu-
ğuna dair geçerli sebeplerinin olması gerekmektedir.
GDO’LU ÜRÜNLERİN İZLENEBİLİRLİĞİ
İzlenebilirlik, GDO’dan üretilmiş ya da içinde GDO’ya
sahip olan ürünlerin tedarik zincirinin her aşamasında takip
edilebilir olmaları anlamına gelmektedir. Bu sayede, tüm
GD gıda ve yemlerin çevreye ve sağlığa olan potansiyel etki-