İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Kasım 2014

KİŞİSEL VERİNİN KORUNMASINA İLİŞKİN BASİT,

KAVRAMSAL VE HUKUKİ ÇERÇEVE

En temel tanımı ile kişisel veri; kişinin özel, profesyonel

veya kamusal yaşamıyla bağlantılı her türlü bilgidir. İsim, fo-

toğraf,

Twitter/Facebook/Whatsapp

iletileri, e-posta adresi,

tıbbi bilgiler gibi yaşamın her alanındaki çok farklı bilgi bu

kapsama girmektedir. Türk yetkili makamlar tarafından AB

müktesebatıyla uyum doğrultusunda hazırlanan Kişisel Ve-

rilerin Korunması Kanunu Tasarısı’nın 3’üncü Maddesi’nde

kişisel veri; “

Belirli veya kimliği belirlenebilir gerçek ve tüzel

kişilere ilişkin bütün bilgiler

” olarak tanımlanmaktadır

. Ki-

şisel veri, ilk defa BM İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ve

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) tarafından güvence

altına alınmıştır. Bununla birlikte, 1960’lardan itibaren bilgi

teknolojilerinde artan gelişmelerle, kişisel verinin korun-

masına yönelik daha detaylı uluslararası düzenlemelere

ihtiyaç duyulmuş, Avrupa Konseyi’nin Kişisel Verilerin Oto-

matik İşleme Tabi Tutulması Karşısında Bireylerin Korunma-

sına ilişkin 108 sayılı Sözleşmesi oluşturulmuştur. 108 sayılı

Sözleşme, bu alanda bağlayıcılığı olan ilk düzenlemedir.

Sözleşme’ye, Avrupa Konseyi üyesi olmayan Uruguay ve Fas

gibi ülkeler de taraf konumundadır. Sözleşme’nin hüküm-

leri, taraf ülkelerdeki özel sektörün ve kamu sektörünün

tamamını bağlamaktadır

İlgili uluslararası düzenlemeler kapsamında normal ki-

şisel verilerin yanı sıra; özel koruyucu önlemleri gerekli kılan

üç adet veri türü bulunmaktadır. Özel koruyucu önlemleri

gerekli kılan üç veri türünden biri olan

hassas veriler

; “ırksal

kökeni, siyasi görüşleri, dinsel ya da diğer inançları açığa

çıkaran kişisel veriler; kişinin sağlığı ya da cinsel yaşamı ile

ilgili olan veriler ve cezai mahkûmiyetlere ilişkin verilerdir;

bu veriler otomatik yollarla işlenemez

Anonim veri

; kişisel

verinin bütün tanımlayıcı öğelerinin ortadan kaldırılması

ile geriye kalan veri türüdür. Bir kişisel veri, belli bir amaç

doğrultusunda kullanıldıktan sonra, bu veri bilimsel, ista-

tiksel amaçlarla sadece anonim halde muhafaza edilebilir.

Takma adlı veri

(

pseudonymous data

); bilginin, veri sahibi

ile ilişkilendirilebilmesi için ek bilgilere ihtiyaç duyulan veri

türüdür. Bu tür verilerin işlenmesi sürecinde, verinin sadece

dolaylı yollarla tanımlanabilir kalmasını sağlama görevi,

veriyi işleyen kişiye aittir

. Farklı türlerine rağmen, bütün

kişisel verilerin korunmasına ve veri akışının kontrol altına

alınmasına yönelik olarak, OECD 1980 yılında sekiz yönlen-

dirici ilke belirlemiştir. Günümüzde konuya ilişkin bütün

ulusal ve uluslararası mevzuat, OECD yönlendirici ilkelerini

dikkate almaktadır. OECD yönlendirici ilkeleri,

Tablo 1

’de yer

almaktadır

Tablo 1:

Sınır ÖtesiVeri Akışlarına İlişkin OECDYönlendirici İlkeleri

Sınırlandırma İlkesi

Verinin sadece yasalara uygun ve adil yollarla, verinin öznesinin bilgisi

dahilinde toplanması;

Veri Kalitesi İlkesi

Verinin doğru, eksiksiz ve güncel olması;

Amacın Belirli Olması İlkesi

Verinin toplanmasının ardından, kullanım amacının değiştirilememesi;

Kullanımın Sınırlandırılması İlkesi

Verinin sadece verinin öznesinin rıza gösterdiği amaçlar doğrultusunda

veya resmi yetkili makamların hükmü doğrultusunda kullanılması;

KoruyucuTedbirler İlkesi

Kişisel verinin, izinsiz erişim, kullanım ve izinsiz değişiklikler gibi

risklere karşı korunması;

Açıklık İlkesi

Kişisel verinin korunmasına ilişkin gelişmelere, politikalara ve uygula-

malara açık olunması;

Bireysel Katılım İlkesi

Kişinin, kendisine ilişkin veriyi kontrol altında tutanlarla etkileşime

geçebilmesi;

HesapVerebilirlik İlkesi

Kişisel veriyi kontrol altında tutanların, ilgili mevzuatla ve yukarıdaki

ilkelerle uyumlu olması, bu doğrultuda şeffaflık sağlayabilmesi.

KişiselVerilerin Korunması

KanunTasarısı, Adalet Bakanlığı,

http://www.kgm.adalet.gov.tr/

tasariasamalari/basbakanlik/

Kanuntas/kisiselveriler.pdf,

ErişimTarihi:20.11.2014

European Union Agency for

Fundamental Rights,

Handbook

on European data protection

law

, Publications Office of the

European Union, 2014, p.17.

Songül Atak,“Avrupa

Konseyi’nin KişiselVerileri

Açısından SağladığıTemel

Güvenceler”,

TBB Dergisi

, Sayı

87, 2010.

Leyla Keser vd.,

Türkiye’de Kişisel

Verilerin Korunmasının Hukuki ve

Ekonomik Analizi, Bilgi Üniversitesi

Bilişim ve Teknoloji Hukuku

Enstitüsü

,TEPAV, 2014, ss.62-63.

OECD Guidelines on the

Protection of Privacy and

Transborder Flows of Personal

Data, 2013,

http://www

oecd.org/internet/ieconomy/

oecdguidelinesontheprotectiono

fprivacyandtransborderflow

sofpersonaldata.htm, Erişim

Tarihi: 21.11.2014.