48 / 96
D O S Y A
46
19
65
Günümüzde, artan bir hızla gelişen teknolojilerin ve küreselleşmenin etkilerinden, temel
insan hakları da nasibini almıştır. Temel hakların korunmasına ilişkin hukuki düzenlemelerle
teknolojik gelişmelerin etkileşimi, hem iş çevrelerinde hem de akademik çevrelerde popüler
bir tartışma konusu haline gelmektedir. İlk defa 1948 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin
12’nci Maddesi’nde belirtilmiş olan “özel hayatın korunması”, gelişen teknolojilerden ve
küreselleşmeden en çok etkilenen temel haklar arasında yer alıyor
1
. Bu noktada, özellikle
kişisel verinin korunması meselesi; bazı AB ülkelerinde vatandaşlara ilişkin özel bilgilerin
başka devletlerin istihbarat örgütlerinin eline geçmesi ve halka mal olmuş kişilerin özel
hayatlarına dair verilerin internete sızması gibi sansasyonel olaylarla, gündemin merkezine
oturmuş vaziyette.
İçinde bulunduğumuz bilgi çağında kişisel veriler; sigortacılık, bankacılık, ulaştırma, sosyal
medya, arama motorları, reklamcılık gibi çok çeşitli sektörlerden; kolluk kuvvetleri, sınır
kontrol birimleri, nüfus müdürlükleri gibi kamu kuruluşlarına kadar geniş bir yelpazeye
yayılmış iş kollarında kullanılmakta. Bulut bilişim (
cloud computing
) ve benzeri, her gün
gelişen teknolojilerle birlikte, “kişisel bir veri, internet aracılığı ile, Berlin’den işlenmek üzere
Boston’a gönderilebilmekte ve Boston’da işlenen bu veri, depolanmak üzere Hindistan’ın
silikon vadisi kabul edilen Bangalor’a çok kısa sürede ulaştırılabilmektedir”
2
. Bu süreçler;
sınırların belirsizleşmesi, kişilik haklarının zarar görmesi, ulusal denetimin zorlaşması,
mevcut hukuki düzenlemelerin yetersiz kalması gibi sorunların ortaya çıkmasına sebep
olabiliyor. Öte yandan kişisel verinin korunması meselesi, AB hukukunun konusuna giren;
temel haklar, kişilerin serbest dolaşımı, sınır kontrolü ve komşuluk politikaları, şirketler
hukuku, organize suçlarla, terörle ve insan ticareti ile mücadele gibi alanlarla doğrudan
bağlantılıdır. AB’de tartışmaların merkezinde, kişisel verinin kullanımına ilişkin süreçlerde
özgürlüklerin mi, yoksa güvenliğin mi ön planda olacağı sorusu yer almakta. Yazıda bu
sorunun yanıtına yönelik ipuçlarını ele alacağız.
AVRUPA’DA KİŞİSEL VERİNİN YOLCULUĞU:
GÜVENLİK Mİ, ÖZGÜRLÜK MÜ?
Ahmet Ceran,
İKV Uzman Yardımcısı
1
Madde 12, Birleşmiş Milletler İnsan
Hakları Evrensel Beyannamesi,TBMM
İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu,
http://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/pdf01/203-208.pdf, Erişim
Tarihi:20.11.2014
2
Avrupa
Komisyonu,“Commission proposes
a comprehensive reform of data
protection rules to increase users’
control of their data and to cut costs
for businesses”,
Press Release
, 25 Ocak
2012,
http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-46_en.htm, Erişim
Tarihi:20.11.2014