41 / 96
39
Genel Gıda Kanunu’nun kabulünden kısa bir süre
sonra, 2004 yılında Hijyen Paketi kapsamında daha önce
var olan gıda ürünlerinin hijyeni ile hayvansal kaynaklı
ürünlerin üretimi ve piyasaya sunulması hakkında bir dizi
yönerge birleştirilip, uyumlaştırılmış ve basitleştirilmiştir.
Bu düzenlemelerle bütün gıdalara ve gıda işletmecilerine
gıda zincirinde “tarladan çatala”
(from farm to fork)
kadar
uygulanabilir tek ve şeffaf bir hijyen politikası uygulanma-
ya başlanmış ve gıda güvenliğinin etkili biçimde yönetil-
mesi amaçlanmıştır.
AB’de gıda güvenliği konusunda yaşanan en güncel
gelişme ise, 2013 yılında AB gündeminde uzun süre yer
alan ve kamuoyunda at eti skandalı olarak bilinen gıda gü-
venliği krizi olmuştur. Yaşanan at eti skandalı, AB mevzua-
tında iyileştirilmesi gereken hususlar bulunduğunu ortaya
çıkarırken, bu kapsamda 6 Mayıs 2013 tarihinde Avrupa
Komisyonu, tüm tarımsal gıda zinciri için sağlık ve güve-
nilirlik standartlarının uygulanmasını güçlendirmek ama-
cıyla, bir tedbir paketi kabul etmiştir. Söz konusu paket ile,
sağlığın korunması açısından modern, basit ve risk temelli
bir yaklaşım getirilirken, gıda zincirinin etkin biçimde iş-
leyişinin sağlanması için ise, daha verimli kontrol araçları
öngörülmüştür. Ayrıca reform paketinin, yaklaşık 70 adet
mevzuattan oluşan gıda zinciri mevzuatını 5 adede indir-
mesi ve çiftçiler, yetiştiriciler, ıslahçılar ve gıda işletmeci-
leri için bürokrasiyi azaltması hedeflenmiştir. Yeni paket
sayesinde resmi prosedürlerin basitleştirilmesi sonucunda
işletmelerin; hayvan hastalıkları, bitki zararlılarının kont-
rolü ve eradikasyonunu daha etkin olarak yürütebilmesi,
tüketicilerin de zincir boyunca etkili ve şeffaf bir kontrol
sistemi yoluyla daha güvenilir gıdalara erişebilmesi amaç-
lanmıştır.
Bunun yanında AB’de yem güvenilirliği için yeni bir
tüzük hazırlanmıştır. Daha önce yürürlüğe giren 68/2013
sayılı AB Tüzüğü ile güncellenen yem materyalleri kata-
loğu sayesinde daha iyi bilgilendirme sağlanarak yem-
lerin güvenilirliği artırılmıştır. Katalog, çiftlik hayvanları
ve evcil hayvanlar için kullanılan yemlerin etiketlerinde
belirtilen yem materyallerine ilişkin tanımlamalar içer-
mektedir. Bu sayede çiftçiler ve hayvan sahipleri aldıkları
yemin içeriğine ilişkin daha fazla bilgi sahibi olurken, ilk
defa yemde kullanılan yan ürünlerdeki işleme yardımcı
maddelere dair kalıntı limitleri katalogda yer almıştır.
Güncellenen katalog, 19 Ağustos 2013 tarihinde yürür-
lüğe girmiştir.
AB’de gıda güvenliğinin bütünleşik bir şekilde uygu-
lanması için hayvan ve bitki sağlığına önem verilmekte-
dir. Hayvan ve bitki sağlığı, gıda güvenliğinin vazgeçilmez
unsurlarından biri olarak kapsamlı bir şekilde düzenlen-
mektedir. Hayvanların kayıt altına alınması ve izlenmesi;
hastalıkların kontrol altına alınması ve izlenmesi; tüm
canlı hayvanların ve hayvansal ürünlerin AB tarafından
ithal edilemeden ve AB içinde ticareti yapılmadan denet-
lenmesi, bu mevzuatın önemli düzenlemeleri arasında
yer almaktadır.
BAŞLIĞA İLİŞKİN TÜRKİYE’NİN
UYUM ÇALIŞMALARI
AB ile Türkiye arasındaki uyum çalışmaları çerçevesin-
de, Gıda Güvenliği, Veterinerlik ve Bitki Sağlığı başlığına
ilişkin tanıtıcı tarama toplantısı 9-15 Mart 2006; ayrıntılı
tarama toplantısı ise 24-28 Nisan 2006 tarihlerinde ger-
çekleştirilmiştir. Tarama toplantılarının ardından, ülkemi-
zin başlık kapsamındaki AB müktesebatına uyum durumu-
nun değerlendirildiği 8 Şubat 2007 tarihli Tarama Raporu
8
temelinde AB Konseyi tarafından başlığın müzakereye
açılması için belirlenen kriterlerin tamamı 15 Haziran 2010
tarihinde karşılanmıştır. 23 Haziran 2010 tarihinde İspanya
AB Dönem Başkanlığı tarafından iletilen açılış kriterlerinin
karşılandığına ilişkin mektubu takiben, Türkiye, Müzakere
Pozisyon Belgesi’ni iletmiştir. Bu gelişmeleri takiben Gıda
Güvenliği, Veterinerlik ve Bitki Sağlığı başlığı, İspanya AB
Dönem Başkanlığı’nın son gününde 30 Haziran 2010 ta-
rihinde müzakerelere açılmıştır. Bu başlığın geçici olarak
kapatılabilmesi için altı kapanış kriteri belirlenmiştir
(Bkz.
Tablo)
.
Kapanış kriterlerinin karşılanabilmesi amacıyla
Türkiye’de çalışmalar kapsamlı bir şekilde yürütülmektedir.
Ülkemizde gıda üretimi, ticareti ve denetiminin AB
mevzuatına uyumlaştırılmasına ilişkin atılan ilk adımlar
kapsamında, 28 Haziran 1995 tarihli Resmi Gazete’de
yayımlanan Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenme-
sine Dair 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve bu
Kararname’de değişiklik yapan 7 Kasım 1995 tarihli Resmi
Gazete’de yayımlanan 4128 sayılı Kanun ile düzenlenmek-
teydi. Yıllar içinde görülen ihtiyaç doğrultusunda, 27 Mayıs
2004 tarihinde 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve
Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun kabul edilerek, 5
Haziran 2004 tarihli ve 25483 sayılı Resmi Gazete’de ya-
yımlanmıştır. AB’deki gelişmelere paralel olarak hazırlanan
5179 sayılı Gıda Kanunu büyük ölçüde çiftlikten sofraya
gıda güvenliği prensipleri ile uyumlu bir yasa olmasına
karşın, gıda denetiminde yetkileri tek elde toplamayı ba-
şaramamıştır. O dönemki mevcut yasanın AB mevzuatı ile
uyumlu olabilmesi için yeni bir veteriner hizmetleri, gıda
ve yem paketinin hazırlanması ihtiyacı doğmuştur. Türkiye
8
http://www.ab.gov.tr/files/tarama/screening_files/12/
ch_12_tarama_sonu_raporu_
tr.pdf ErişimTarihi: 24 Kasım
2014.