İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Kasım 2014

da bu doğrultuda hızlandırılmıştır. Zaman içinde gıda sek-

töründe yaşanan gelişmeler ışığında mevzuatta da değişik-

likler yapılmış, bu yolla ihtiyaçlar karşılanmaya çalışılmıştır.

AB’de gıdaya ilişkin ilk yasal mevzuat, gıda ürünleri için

ortak pazarın oluşturulmasına yönelik olarak hazırlanmış-

tır. 1960’lı yıllarla birlikte hayvan hastalıklarının artması

ile hayvansal ürünler için bir dizi kurallar benimsenmiştir

Aynı yıllarda, gıdanın işlenmesi, paketlenmesi, saklanması

ve nakliyesi gibi süreçler önem kazanmış ve gıda güvenliği-

ne ilişkin sürecin ilk adımları atılmıştır. Bu gelişmeleri taki-

ben, taze et için ilk defa gıda hijyeni ile ilgili düzenlemeler

yapılırken, bunu yumurta, süt ürünleri, kanatlı et, su ürün-

leri ve av hayvanları için de belirlenen hijyen kuralları takip

etmiştir. 1970’li yılların başında ise kanatlı et üretiminde

uygulanacak hijyen kuralları tesis edilmiş, aynı zamanda,

sığır, domuz ve taze et ithalatı için de sağlık kuralları belir-

lenmiştir. Aynı dönemde ürün paketleme ve üretimde yeni

metotların gelişiminde önemli ilerlemeler gerçekleşmiştir

Yıllar içerisinde üye ülkelerde ticaretin önündeki en-

gellerin kaldırılması amacıyla AB tarafından yeni kuralların

kabul edilmesine devam edilmiştir. Bir gıda ürününün

serbest dolaşımına ilişkin yaşanan bir sorun sonrasında,

Adalet Divanı bir üye ülkede yasal olarak üretilen ve pazara

sunulan bir gıda ürününün İç Pazar’da sorunsuz biçimde

dolaşabilmesi gerektiğine hükmetmiştir

. Karşılıklı tanıma

ilkesi olarak adlandırılan bu kural, AB’de gıda mevzuatının

temelini oluşturmaktadır. Karşılıklı tanıma ilkesi; üye ülke-

ler arasında ticarette sınırlama için özel bir neden olmadık-

ça, bir üye ülkede yasal olarak üretilen ve piyasaya sunulan

ürünlerin, ulusal kurallara uyumlu olmaması halinde bile,

üye ülkelerden girişinin yasaklanamaması anlamına gel-

mektedir.

1979 yılına gelindiğinde, gıdalarda ve yemlerde

güvenlik için Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi

(Rapid

Alert System for Food and Feed - RASFF)

uygulanmaya baş-

lanmıştır

. Bu sistem AB üyesi ülkeler içinde, gıda ve yem

ürünlerinde insan sağlığını tehdit eden bir riskin tespit

edilmesi durumunda, ulusal yetkili makamlar arasında

hızlı bir biçimde bilgilendirmenin yapılmasını mümkün

kılmaktadır.

AB’de pestisitlerle ilgili ilk kural, 1976 yılında kabul

edilmiştir

. Sonraki yıllarda gıdalarda bulunmasına izin ve-

rilen asgari kalıntı tespit edilmiştir. 1991 yılından itibaren

bitki koruma amaçlı olarak sadece onaylı aktif maddelerin

kullanımına izin verilmekte; kullanımı onaylı liste dışında

yer alan maddelerin kullanımına ise izin verilmemektedir.

Bu maddeler, zamanla yeniden değerlendirilerek güncel-

lenmektedir.

1980’li yıllarda gıda arzındaki artışın yanında, hor-

mon ve Salmonella

vakaları gibi yaşanan bir takım gıda

krizleri; gıdaların insan sağlığına etkileri konusunda ka-

munun dikkatini gıda güvenliğine çekmiştir. AB’de 1990’lı

yılların sonlarında karşılaşılan gıda krizlerinin etkileri,

gıda güvenliğini daha da önemli hale getirmiştir. Özellikle

1998 yılında Sığırların Süngerimsi Beyin Hastalığı

(Bovine

Spongiform Encephalopathy - BSE)

veya kamuoyunda bili-

nen adıyla deli dana hastalığının, AB’deki hayvansal ürün

üretimine ciddi etkileri olmuştur. BSE krizi; gerek AB mev-

zuatının, gerekse Avrupa Komisyonu ve Üye Devletlerdeki

kurumsal yapıların tartışılmasına yol açmıştır. AB’nin ku-

ruluş yıllarına kadar giden yasal düzenlemelerin etkinliği,

çerçevesi ve üye ülkelerle AB kurumları arasındaki yetki

dağılımı ve gıda denetimlerinin yeterliliği sorgulanmaya

başlanmıştır. Bu doğrultuda, gıda alanında sorunları or-

Tuğba Adıgüzel,“AB’ye

Gıda Ürünleri İhracatının

Gıda Güvenliği Açısından

Değerlendirilmesi”,Tarım ve

Köyişleri Bakanlığı Dış İlişkiler

ve AB Koordinasyon Dairesi

Başkanlığı, 2008, Ankara.

“50Years of Food Safety in

the EU”, European Commission,

Directorate General for Health

and Consumer Protection, 2007.

Cassis de Dijon

olayı: Fransa’dan Almanya’ya ithal

edilmek istenilen frenk üzümü

likörüne ilişkindir.

http://eur-lex.

europa.eu/legal-content/EN/

TXT/?uri

=CELEX:61978CJ

0120

ErişimTarihi: 17 Kasım 2014

Food and

Feed Safety Alerts , http://

ec.europa.eu/food/safety/rasff/

index_en.htm, ErişimTarihi: 17

Kasım 2014.

23 Kasım

1976 tarihli ve 76/895/EEC sayılı

KonseyYönergesi,

http://eur-lex.

europa.eu/search.html?type=exp

ert&qid=1416401086999, Erişim

Tarihi: 11 Kasım 2014.

Tifo, paratifo ve

gıda zehirlenmesine yol açabilen

bakteri türüdür.