Page 66 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi

B R Ü K S E L ’ D E N B A K I N C A

66

19

65

Gelişmekte olan ülkelerin önemli bir eksiği, bu tür müzakerelerde kural yapma sürecine pek fazla

dâhil olmamaları, daha ziyade kural kabul eden (rule taker) konumunda kalmalarıdır. Hazırlık

sürecinin hedeflerinden birisi de, bu eksikliğin giderilmesi olmalıdır.

SİYASİ KARAR ALICININ ZOR KARARI:

KATILIMMÜZAKERELERİ Mİ?

İKİLİ MÜZAKERELER Mİ?

Özellikle kamuda, AB’den sorumlu birimler başta olmak

üzere, birçok kesimin AB ile “ikili bazda”müzakereye pek sı-

cak bakmayacağını söyleyebiliriz. Bu durum, müzakere sü-

recinden ya da üyelik hedefinden bir sapma, hatta bir geri

kayma olarak algılanabilir. Oysa amacımız kesinlikle böyle-

sine bir durum yaratmak değil. Öncelikle, “hizmetlerin üye-

lik sürecinden ayrılarak ayrı bir platformda müzakere edil-

mesi” önerisini getiriyor değiliz. Sadece bir öngörüde bulu-

nuyoruz: “Eğer işler böyle devam ederse, hayatın gerçekleri

bu durumu kaçınılmaz kılacaktır”diyoruz.

Bir diğer önemli nokta ise iki usul arasındaki farklılık-

tır. Müzakere sürecinde, siyasi karar alıcının elinde, deği-

şik liberalizasyon senaryoları arasında en uygun karışımı

bulma seçeneği yoktur. Bunun yerine, daha önceden tes-

pit edilmiş kurallar bütününün koşulsuz kabulü söz konu-

sudur. İngiltere’nin yaptığı gibi bazı ortak politika alanların-

dan veya bazı hükümlerden muaf kalma (opt out) seçeneği

de yoktur. Üyeliğin gerçekleştiği esnada “o ana kadar kabul

edilmiş ortak mevzuatın” kabul edilmesi şarttır. Muaf kal-

ma ancak üye olduktan sonra çıkarılacak yeni mevzuat için

mümkündür. Gerçi bu kabul, “tam üyelik” dediğimiz büyük

resimde yapılan toplam fayda/zarar hesaplamasının olum-

lu çıkmasına bağlıdır. Ancak sektör temelli hesaplamalar,

makro değerlendirmelerden farklı sonuçlar verebilir. Üye-

lik müzakerelerinde AB’nin kuralları toptan kabul edilmek-

te ama karşılığında tam üyelik alınmaktadır: “Makro al-ver”

mantığı da budur.

Öte yandan, ikili müzakerelerde siyasi karar alıcı, hem

zamanlamayı hem de değişik liberalizasyon seçenekleri ara-

sında kendince en uygun bileşimi seçme özgürlüğüne sa-

hiptir. Ancak karşılığında alacağı da yine o sektördeki taviz-

lerle sınırlıdır. Biri diğerinin yerini tutamaz ama birincisi or-

tada yoksa ikincisi kaçınılmaz hale gelebilir.

Önümüzdeki aylarda, bu konuyu irdelemeye devam

edeceğiz.

Page 66 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Kasım 2012