Page 65 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Kasım 2012

65
nir. Dünyada bu konuyu bütün olarak ele alan Hizmetler
Bakanlığı’na sahip bir ülke var mıdır, bilmiyorum.
Sektör bakanlıkları, doğal olarak kendi sorumluluk ve
yetki alanındaki sektör için en uygun noktayı bulmaya ça-
lışır. Bu durumda hizmetler stratejisi ile kalkınma planı iliş-
kisi çok üst düzeyde, ekonominin tümü üzerindeki etkileri-
ni değerlendirebilecek bir iç koordinasyon gerektirir. Hükü-
metler, ancak bu şekilde hangi sektörlere ve hangi politika
seçeneklerine yönelecekleri konusunda doğru karar alabi-
lirler. Türkiye’nin Gümrük Birliği öncesinde, 1992-1995 ta-
rihleri arasında oluşturduğu Gümrük Birliği İzleme Komite-
si (Customs Union Steering Committee) deneyimi, benzer bir
konuda benzer hizmetler görmüş başarılı bir örnek olarak
zikredilebilir.
MÜZAKERELERE HAZIRLIK
AŞAMASI
Bu aşamada en önemli husus, gerekli idari ve müzake-
re kapasitesine sahip olmaktır. Ancak gerekli tüm bilgiler-
le mücehhez bir ekip anlamlı öneriler getirebilir ve karşı ta-
rafın tekliflerine anlamlı karşılıklar sunabilir. Konuyla ilgili
kamu ve özel tarafların tümünü kapsayan iletişim kanalla-
rı oluşturulması da olmazsa olmaz hususlardan bir diğeri-
dir. Nihayet, konuyla ilgili her iki tarafa ait tüm mevzuatın
eksiksiz bir envanteri ve alınabilecek önlemlerin tam bir lis-
tesi el altında bulundurulmalıdır. Değişik liberalizasyon se-
naryolarının, değişik sektörler ve ekonominin tümü üzerin-
deki etkilerini ölçebilecek etki analizlerini hazırlama kapasi-
tesi ancak bu ilk iki hususa bağlı olarak kazanılabilmektedir.
Politika formülasyonu için göz önünde bulundurulacak
ya da arka planda yer alabilecek bazı temel bilgiler ve bilgi
kaynakları şu şekilde sıralanabilir:
● Dünya Ticaret Örgütü,
● Cari iç mevzuat,
● Ülkenin bu alanlarda mevcut diğer çok taraflı taahhüt-
leri,
● İkili ve çok taraflı anlaşmalarda yer alan ilgili hükümler,
ikili taahhütler,
● Ülkenin genel liberalizasyon planı ve politikaları,
● Akademik çalışmalar, uluslararası yayınlar,
● Diğer ülkelerin tecrübeleri,
● İlgili taraflarla yapılan danışma sürecinin sonuçları
(kamu-özel, akademik çevreler, STK’lar),
● Mikro ve makro etki analizleri, iç sektör bilgileri,
● Müzakere edilen diğer tarafın mevzuatı, uygulamaları
ve sektör bilgileri.
Tüm bu kaynaklardan yararlanarak bir müzakere stra-
tejisi hazırlanınca, masaya oturma ve fiilen müzakerelere
başlama zamanı gelmiş demektir, daha önce değil. Ancak
şu kadarını söyleyeyim ve hazırlık dönemiyle ilgili bir uya-
rı yapayım: Daha sonraki aşamalar için en önemli iki unsur,
kural yapma (rule making) ve pazar açma (market opening)
olacaktır. Gelişmekte olan ülkelerin önemli bir eksiği, bu tür
müzakerelerde kural yapma sürecine pek fazla dâhil olma-
maları, daha ziyade kural kabul eden (rule taker) konumun-
da kalmalarıdır. Hazırlık sürecinin hedeflerinden birisi de,
bu eksikliğin giderilmesi olmalıdır.