Page 64 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi

64

19

65

B R Ü K S E L ’ D E N B A K I N C A

müzakere etmiş olan ülkelerin tecrübelerinden de yararla-

narak, hizmet müzakereleri süreciyle ilgili bazı önemli hu-

susları dikkatinize getirmeye çalışacağım.

HİZMETLER SEKTÖRÜNÜ MÜZAKERE

ETMEK KOLAY MI?

Cevabı peşin vereyim: Hayır! Tam aksine, sektörün do-

ğası ve ülke kalkınmasındaki rolü, hizmet müzakerelerini ti-

caret diplomasisinin en zorlu ve karmaşık alanlarından biri-

si haline getiriyor ve bu alanda müzakere etmeyi son dere-

ce zorlaştırıyor.

Mal piyasalarından sonra hizmetler piyasasının da ser-

bestleştirilmesi lehindeki görüşler uluslararası düzeyde ge-

niş kabul görse de iş pratiğe gelince zorluklar başlıyor. Özel-

likle ve öncelikle mali hizmetler, telekom ve ulaştırma gibi

ulusların kalkınmasında önemli payı bulunan sektörlerin

yabancı rekabete açılması, mutlaka bir iç politika mesele-

si haline geliyor ve dirençle karşılaşılıyor. Çünkü bu sektör-

ler kendi yarattıkları istihdam ve değerin yanı sıra, sanayi

ve tarım sektörlerine de çok önemli oranda girdi sağlıyorlar.

Ayrıca bu sektörlerde reform yapılması, çok karmaşık

politika, mevzuat, yasal düzenleme hatta anayasa süreçleri-

nin doğru sıra ve sürelerle koordine edilmesini gerektiriyor.

Bu resme, iç-dış boyutların yanı sıra kamu-özel boyutundaki

endişe/çekişme noktaları da dâhil edilirse işin zorluğu daha

iyi anlaşılıyor. Bu zorlukları tespit edip müzakerelere “tam

hazırlıklı” başlayamayan ülkelerin başarısız olduğu ve hiz-

metler sektöründeki serbestleştirmenin yaratacağı büyüme

potansiyelinden yeterince yararlanamadıkları görülüyor.

HİZMET MÜZAKERELERİNİN AŞAMALARI

Hizmet müzakerelerinin yaşam döngüsünde 5 kritik

nokta öne çıkıyor:

●

Hizmetler sektörü stratejisinin, genel kalkınma planı-

nın içine yerleştirilmesi,

●

Müzakerelere hazırlık (bilgiye dayalı bir müzakere stra-

tejisinin saptanması, müzakere kapasitesi yaratılması,

başlıca paydaşlar ile sağlıklı iletişim kanalları kurulma-

sı ve eksiksiz mevzuat envanteri yapılması),

●

Müzakerelerin yürütülmesi (karşı taraftan gelecek tek-

liflerin analiz edilmesi, karşı tekliflerin ve kendi talep-

lerinin formüle edilmesi, küresel al-ver sürecine iştirak

edilmesi, içeride ortaya çıkabilecek direnç ve kendi sek-

törlerinden gelebilecek girişim önerilerini değerlendir-

mek),

●

Müzakerelerde ulaşılan hususların uygulanması (idari

kapasitenin geliştirilmesi, uygulamanın önündeki en-

gellerin tespiti ve aşılması),

●

Ülke olarak, karşı tarafın açılan piyasasına uluslarara-

sı standartta, rekabet edebilir şartlarla ürün sunulma-

sı (sektörlere yardım dâhil olmak üzere arz yönünü güç-

lendirecek politika ve önlemlerin uygulanması, anlaş-

manın meyvelerinin toplanması).

Gelin şimdi bu aşamalara daha yakından bakalım…

HİZMETLER SEKTÖRÜ STRATEJİSİNİN

GENEL KALKINMA PLANININ İÇİNE

YERLEŞTİRİLMESİ

Bir hususu hep aklımızda tutmalıyız: Hizmetler sektö-

ründe liberalizasyon ve reform, öylesi moda olduğu için de-

ğil, büyüme ve kalkınmaya katkı sağlamak, ülke ekonomisi-

ni daha ileriye taşımak için yapılacaktır. Unutulmamalıdır ki,

son tahlilde bu dar bir ticaret ya da diplomasi meselesi de-

ğil, ülkenin kalkınmasıyla birebir alakalı bir konudur.

Bu aşamada ana fikir, hizmet sektörü anlaşmalarındaki

farklı liberalizasyon yaklaşımları ve bağlayıcı hükümlerin al-

ternatif maliyetleri hakkında doğru değerlendirme yapma-

yı sağlayacak derecede bilgi sahibi olmaktır. Bağlayıcı taah-

hütlerde bulunmamak ve böylelikle geleceğe yönelik poli-

tika seçenekleri için kendine daha geniş bir alan bırakmak

-yani hiç bir şey yapmamak- da bir opsiyondur ama dün-

yadaki gelişmeler karşısında onun da bir alternatif maliyeti

vardır ve hesaba katılmalıdır.

Bu noktada kamu, genelde hizmetleri bir bütün ola-

rak değil, sektörlerin özelliklerini yansıtacak biçimde par-

çalı olarak ele alma eğilimindedir. Hatta birçok sektörün

kendi bakanlığı vardır. Örneğin mali hizmetlerle Maliye Ba-

kanlığı, ulaştırma hizmetleriyle Ulaştırma Bakanlığı ilgile-

Page 64 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Kasım 2012