Page 63 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi

63

Tablo 1:

Global Gayrisafi Milli Hâsıla Sektör Payları 2011 (yüzde)

Tarım

6,0

Sanayi

30,6

Hizmetler

63,4

T

ürkiye ile AB arasındaki üyelik müzakereleri, bir

süredir çıkmaza girmiş durumda. Bu konuyu ay-

lardır ele alıyoruz ama pek yararlı bir tartışma

yapamıyoruz; daha ziyade geriye dönüp “suç

kimde?” sorusuna kendimizce cevap arıyor, ileriye bakarak

da“yarın ne olacak?”diye spekülasyon yapıyoruz.

Bugünkü durumu kısa bir özetle hatırlayalım: Müza-

kereler neredeyse durma noktasında; buna mukabil siya-

si diyalog -en azından bürokratları- tatmin edici düzeyde;

mal ticareti, Gümrük Birliği çerçevesinde -neredeyse- so-

runsuz devam ediyor; yatırım ortamı düzgün, yani pazarı-

mız açık…Sonuç olarak, AB açısından orta vadeli beklenti-

leri -ekonomik açıdan da, siyasi açıdan da- karşılanmış du-

rumda. Şu an için yeni bir talepleri ya da süreci yoluna oturt-

mak için aceleleri yok. Öte yanda Türkiye, AB’nin karar alma

mekanizmalarında yer almıyor, AB bütçesinden yararlanmı-

yor, serbest dolaşımın sözü bile edilmiyor, vize serbestisi as-

kıda… Bir anlamda “

Merkel artık sözünü bile etmiyor

” diye

sevindiğimiz imtiyazlı ortaklığı, fiilen yaşıyoruz. AB açısın-

dan bakarsak “

daha ne olsun!

” Buna rağmen, bizim de pek

bir talebimiz ya da acelemiz yok gibi.

Ocak ayında Güney Kıbrıs’ın AB Dönem Başkanlığı sona

erince -eğer Fransa ikna edildiyse- birkaç fasıl daha açılır

hale getirilebilir ama Fransa’nın engellerini kaldırması, sü-

rece kısa bir süre nefes aldırsa dahi süreci nihayete erdirme-

ye yetmez. İki tarafta da siyasi irade bu düzeyde seyrettik-

çe, uzun vadede tam üyelik konusundaki belirsizlik devam

eder.

O halde, kendimizi biraz olsun bu nafile çaba çemberin-

den çıkarıp, sivil toplum, iş dünyası ve kamu yönetimi ola-

rak epeydir ihmal ettiğimiz bazı alanlar üzerinde yeni fikir-

ler üretmeye çalışabiliriz. Örneğin, ekonomik ve ticari iliş-

kiler alanına eğilebiliriz… Bir soru sorarak başlayayım: Bu

alanda her şey yolunda mı? Tüm fırsatlar son noktasına ka-

dar değerlendiriliyor mu? Ya da şöyle soralım: Halen AB ile

aramızdaki sanayi malları ticaretinin kurallarını belirleyen

Gümrük Birliği’nin yarattığı ivme, önümüzdeki on yıllık sü-

reçte, hele de 2023 yılında dünyanın en büyük on ekono-

misinden biri olma hedefimiz göz önüne alınırsa, ekono-

mik ilişkilerimizi arzu edilen daha yukarı seviyelere çıkar-

maya yeter mi?

Cevap çok net: Hayır…Yetmez!

Neden? Çünkü Gümrük Birliği sadece sanayi ürünlerini

-ve kısmen de işlenmiş tarım ürünlerini- kapsıyor. Bir baş-

ka deyişle, dünya çapındaki üretim değerinin sadece yüzde

30’unu temsil eden sektörler aramızdaki özel düzenlemeye

tabi olurken, yüzde 70’i genel kurallar kapsamında muame-

le görüyor.

Biz, Gümrük Birliği’nin ve -şu an ilerlemiyor olsa dahi-

müzakere eden ülke olmanın rehavetinde, her gün -suni

ya da gerçek- yepyeni gündem maddelerini tartışırken, di-

ğer ülkeler boş durmuyor. AB başta olmak üzere dünyanın

ekonomik büyüklük, üretim ve ticaret alanlarında ön sıra-

larda yer alan bütün ülkeleri, kendilerine, hizmetler, tarım

ve yatırım alanlarında diğerinin pazarında ayrıcalıklı bir du-

rum sağlamak amacıyla yeni nesil ticaret anlaşmaları imza-

lamaya, yeni pazarlar ve sinerji yoluyla yeni iş ve büyüme

imkânları yaratmaya çalışıyor. Biz de bu akımın dışında ka-

lamayız diye düşünüyorum.

Uluslararası literatürde, hizmetler sektöründeki libera-

lizasyonun yararlarının, sanayi ve tarım ürünlerindeki tam

serbestiyi kat kat aşacağına ilişkin çok sayıda yayın bulmak

mümkün. Kaldı ki, Türkiye ile AB arasındaki ortaklık anlaş-

ması, Gümrük Birliği ile taraflar arasında malların serbest

dolaşımının sağlanmasını takiben, hizmetler alanında da

serbest dolaşımın sağlanmasını öngörüyor (Ankara Antlaş-

ması Madde 14). Ancak bir kaç cılız girişime karşın, bugü-

ne dek bu konuda somut bir adım atılabilmiş değil. Bu ko-

nuların tam üyelik müzakereleri dâhilinde çözüleceği bek-

lentisi nedeniyle olsa gerek, son yıllarda konu hiç gündeme

gelmedi.

Öyle sanıyorum ki, üyelik sürecimizin daha da uzaması

söz konusu olursa, bu alanlarda dezavantajlı durumda kal-

mamak için, çok da ileri olmayan bir gelecekte, AB ile de hiz-

metler sektöründe karşılıklı açılım öngören bir anlaşmayı,

müzakere sürecinin dışında, ikili bazda müzakere etmemiz

söz konusu olabilir.

Çoğu işte yaptığımız gibi, bu konuyu da o gün gelin-

ce gündeme almak mümkün tabii ki…Ancak dünya çapın-

daki yüzlerce hizmet müzakeresinden çıkarılan en önemli

ders, bu yola çıkacak ülkenin çok ciddi bir bilgi birikimi edi-

nerek işe başlamasının gerekli olduğudur. Biz de İKV olarak,

bu bilgi biriktirme sürecine katkı sağlamak üzere konunun

değişik boyutlarını ele alan bir toplantılar dizisi planladık.

6-8 Kasım 2012 tarihleri arasında İstanbul’da gerçekleştiri-

len ilk toplantı hakkındaki bilgi ve değerlendirmeleri, dergi-

mizin

İKV Faaliyetleri

bölümünde bulabilirsiniz. Toplantı di-

zimiz, konunun diğer boyutlarını da kapsayacak şekilde de-

vam edecek. Ben de bu ayki yazımda, konuyu daha önce

Page 63 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Kasım 2012