21
mış olan bir kanunun yeniden içine hapis ve para cezası ek-
lenmiş bir şekilde Fransa Ulusal Meclisi’ne taşınması, Fransız
siyasetçilerin Ermeni kökenli seçmenleri memnun etmek için
her seçim öncesi yaptıkları klasikleşmiş bir ritüel olarak algı-
lanmıştı. Her ne kadar söz konusu yasa tasarısı, Fransa Ana-
yasa Mahkemesi tarafından 28 Şubat 2012 tarihinde redde-
dilerek bir kez daha kadük kalmışsa da, Fransa’daki Ermeni
lobisinin gelecek yıllarda yasanın bir benzerini siyasi plat-
formlara taşıması oldukça yüksek bir olasılık. Sözde Soykırım
Yasa Tasarısı’nın Fransa Anayasa Mahkemesi tarafından red-
dine kadar geçen süreçte, Fransa’nın en büyük iki siyasi parti-
si olanmerkez sağ eğilimli Halk Hareketi Birliği (UMP) ve Sos-
yalist Parti mensubu vekillerin çoğunluğu tarafından destek-
lendiği göz önüne alındığında, Ermeni lobisinin Fransız siya-
seti üzerindeki etkisinin devam ettiği de ortaya çıkıyor.
FRANSA’DAKİ ERMENİ KÖKENLİ NÜFUS VE
FRANSA SİYASETİNDEKİ ETKİLERİ
Ermeni kökenli Fransızların sayısının yaklaşık 400 bin
civarında olmasına rağmen, sayısal olarak kendilerine olduk-
ça yakın olan Türk kökenli Fransızlardan çok daha başarılı bir
lobicilik yürütmeleri, ilk bakışta şaşırtıcı bulunabilir. Ancak
Ermenilerin Fransa’daki tarihsel süreci göz önüne alındığın-
da, söz konusu başarı daha anlaşılır bir hale geliyor. Fransa’da
Ermeni kökenli nüfusun artması, Fransa’nın 1921 yılında Er-
meni kökenli Osmanlı vatandaşlarının yoğun olarak yaşadı-
ğı Adana bölgesinden çekilmesiyle başlamış, bölgedeki Er-
menilerin çoğu Fransız gemileriyle Marsilya’ya göç etmiş-
lerdi. Osmanlı Ermenilerinin yoğun olarak yaşadığı Hatay’ın
1938 yılında Türkiye’ye katılmasıyla bu bölgede yaşayan Er-
meni kökenlilerin çoğu yine Fransa’ya gelmiş, 1946 yılında
Fransa’dan bağımsızlığını kazanan Suriye ve Lübnan Erme-
nilerinin önemli bir kısmı da Fransa’ya yerleşmişti. 1921 ile
1946 yılları arasındaki söz konusu gelişmeler nedeniyle yak-
laşık olarak 100 bin Ermeni Fransa’ya göç etmiş, gelen Er-
menilerin büyük bir bölümü de Fransa’nın en büyük üç şehri
olan Paris, Lyon ve Marsilya’ya yerleşmişlerdi
2
.
2. Dünya Savaşı’nın hemen sonrasında başlayan ve
1989 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla sona eren So-
ğuk Savaş döneminde ise Fransa’daki Ermeni kökenli nüfus,
Türkiye, Mısır, Suriye, Lübnan ve Sovyetler Birliği’nden aldı-
ğı göçle büyümeye devam etti. Soğuk Savaş’ın sona erme-
siyle birlikte Fransa’daki Ermeni toplumu ile akrabalık bağı
bulunan ve Sovyetler Birliği’ni yasal yollarla terk etme hak-
kı tanınan on binlerce Ermeni kökenli Sovyet vatandaşı da
Fransa’ya iltica ederken, söz konusu Ermeni kökenli Sov-
yet vatandaşlarının büyük bir bölümü, uzun yıllardan beri
Fransa’da yaşayan akrabalarının yanına yerleştiklerinden
Fransız toplum ve kültürüne entegre olmakta fazla zorlan-
madılar. Dolayısıyla Soğuk Savaş sonrasında Fransa’ya gelen
2
Akgönül, Samim, Fransa Ermeni
Toplumu veTürkiye: Propaganda
ve Lobicilik, Ermeni Araştırmaları
Dergisi, Sayı 5, Bahar 2002, s.2,
?Lisan=tr&Page=DergiIcerik&Icer
ikNo=304