İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Eylül 2018

88 İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ Çin de boş durmamış ve hemen er- tesi gün 50 milyar değerinde 106 ürün- lük bir liste yayımlayarak, söz konusu ürünlere yüzde 25 vergi planlandığını duyurmuştur. Listede daha çok kara araçları, uçaklar ve gemiler yer alıyor. 5 Nisan’da Başkan Trump ABD ida- resine listeye 100 milyar dolarlık yeni ürün eklenmesi talimatını verdi. Bu tarihten sonraki iki ay boyunca taraflar sürekli ve karşılıklı olarak yeni listeler yayımlayarak savaşı tırmandır- dı. 6 Temmuz tarihinde ABD ve Çin bir- birlerinden ithal ettikleri 34 milyar do- larlık çeşitli ürünler üzerine aynı anda vergi koydu. 10 Temmuz tarihinde ABD, bu defa da yüzde 10 vergi koyulacak 200 mil- yar dolarlık yeni bir liste yayımlamıştır. Böylelikle ilk liste ile birlikte Çin’den 2017 yılında yapılan 504 milyar do- larlık ithalatın neredeyse yarısı listeye alınmış olmaktadır. 20 Ağustos tarihin- de ise Başkan Trump gerekirse Çin’den yapılan tüm ithalatın listeye alınabile- ceğini açıkladı. 1 Ağustos tarihinde Başkan Trump’ın ikinci listedeki vergi oranının yüzde 10’dan yüzde 25’e çıkarılması talimatı verdiği duyuruldu. Bu hamle- ye karşılık Çin de yüzde 5 ila yüzde 25 arasında vergi koyulabilecek 60 milyar dolarlık bir yeni liste hazırladığını du- yurdu. Böylelikle Çin’in ABD’den ithal ettiği ancak karşı vergi kapsamına gir- meyen sadece 53 milyar dolarlık ürün kaldı. Yani tarafların ek vergi silahları- nın mühimmatı bitmek üzere. Üstelik bu daralan alanda bile karşılıklı hamle- ler devam ediyor. Bunun üzerine ABD ülkeye giren yatırımları ve çıkan teknolojiyi gözetim altına alan yeni bir yasa çıkarmıştır. Muharebe 4: “Arabalar bile milli güvenliğe tehdit teşkil ediyor”. 23 Mayıs 2018 tarihinde bu gerekçeyle yeni bir soruşturma başlatılmıştır. Bu defa Avru- pa arabaları hedef alındı. Görüldüğü üzere neredeyse takip etmesi bir hızla ve zincirleme reaksiyon şeklinde çatışma büyümekte. İlk hamle- ler genellikle ABD’den geliyor; ama di- ğer ülkelerin de elleri armut toplamıyor. ABD’nin her hamlesi bir karşı hamleye yol açıyor. Gerçi ABD, Çin, Kanada, Türki- ye, AB beşgeninde bu güne dek karşılıklı olarak tarife artışı veya kısıtlama uygu- lanacağı açıklanan ürünlerin değeri he- nüz global ticaretin yüzde 2’si civarında; ama tarife artışlarına teknoloji transferi yasaklamaları ve yatırım kısıtlamaları da eşlik etmeye başladı. Yani, durum he- nüz geri dönülmez noktada değil; fakat tehlike her gün büyümekte ve ne yazık ki ortada tarafları akıl yoluna davet ede- cek, süreci tersine çevirecek bir güve- nilir kurum da yok. Çok taraflı uzlaşma mekanizmaları geçtiğimiz 10 yılda bü- yük hasara uğradı. Tehlike kapıda. BRÜKSEL’DEN BAKINCA