28 / 106
27
Komisyon’un ilerleme raporları hazırlığında dikkate aldı-
ğı bir diğer kaynak ise Müzakere Çerçeve Belgesi (MÇB). MÇB,
müzakere sürecinin en temel belgesi olup; katılımmüzakere-
lerine ilişkin ilkeleri, esasları, usulleri ve müzakere fasıllarını
belirlemektedir.
İLERLEME RAPORU NELERİ KAPSAR?
İlerleme raporları, aday veya potansiyel aday ülkelerin
AB’ye üye olabilmeleri için yerine getirmeleri gereken, siyasi
ve ekonomik düzenin liberalleşmesinden, AB müktesebatının
ulusal mevzuata aktarılması ve mevzuatın doğru idari ve hu-
kuki yapılar aracılığıyla etkin bir şekilde uygulanmasına ka-
dar olan kuralların; başka bir deyişle Haziran 1993 tarihinde
Kopenhag’da gerçekleştirilen AB Zirvesi’nde, AB’ye katılmak
isteyen ülkelerin üyelik öncesinde yerine getirmelerine karar
verilen kriterler olan, Kopenhag Kriterleri’nin değerlendirildi-
ği raporlardır. İlerleme raporları kapsamında;
-
Aday ülke ile AB arasında son bir yılda meydana gelen ge-
lişmeler, Ortaklık Anlaşması çerçevesinde ele alınmakta;
-
Siyasi gelişmeler ve mevcut durum 1993 tarihli Kopen-
hag Zirvesi’nde belirlenmiş olan demokrasi, hukukun
üstünlüğü, insan hakları ve azınlıkların korunmasından
oluşan siyasi kriterler çerçevesinde değerlendirilmekte;
-
Ekonomik durum ve mevcut gelişmeler, yine Kopenhag
Zirvesi’nde belirlenmiş olan, işleyen bir piyasa ekonomi-
sinin varlığı, Birlik bünyesindeki rekabet ve piyasa güç-
leriyle baş edebilme kapasitesinden oluşan ekonomik
kriterler çerçevesinde incelenmekte;
-
Aday ülkenin Antlaşmalar, ikincil mevzuat ve Birlik poli-
tikalarında ortaya koyulan AB müktesebatını üstlenebil-
me kapasitesi değerlendirilmektedir.
İşte bu ana hatlar çerçevesinde Avrupa Komisyonu
Genişleme Genel Müdürlüğü’nün kurulduğu 1998 yılından
bugüne, 21 ülke için 152 ilerleme raporu hazırlanmıştır.
1998’den 2005 yılına raporlar “
Regular Report
” (Düzenli Ra-
por) başlığıyla yayımlanırken, bu tarihten sonraki raporlar-
da “
Progress Report
” (İlerleme Raporu) başlığı kullanılmaya
başlanmıştır.
15 YIL, 21 ÜLKE, 152 RAPOR
Avrupa Komisyonu ilk ilerleme raporunu 1998 yılında,
10 Merkez ve Doğu Avrupa Ülkesi (MDAÜ), GKRY ve Türkiye
için yayımlamıştır. 1998 yılından 2013 yılına kadar geçen 15
yıllık sürede Komisyon, 21 farklı ülke için 152 ayrı ilerleme
raporu kaleme almıştır.
Komisyon’un en fazla ilerleme raporu yayımladığı ülke,
Türkiye’dir (16 rapor). Türkiye’yi 8’er rapor ile Arnavutluk,
Bosna-Hersek, Makedonya, Kosova, Karadağ, Bulgaristan
ve Romanya izlemektedir. Basit bir hesapla, Türkiye’ye ilişkin
hazırlanan ilerleme raporu sayısı, en yakın takipçileri olan 5
Batı Balkan ülkesi ve 2007 yılında Birlik üyesi olan Bulgaris-
tan ve Romanya’nın tam iki katıdır. Ayrıca hâlihazırda Türki-
ye, bugüne kadar AB’ye katılmak isteyen ülkeler arasında,
üyelik başvurusu (1987) ile müzakere sürecinin başlatılması
(2005) arasındaki sürecin en uzun olduğu ülkedir.
DÜNDEN BUGÜNE
TÜRKİYE İLERLEME RAPORLARI
Üyelik başvurusu ile müzakerelerin başlaması ara-
sındaki sürenin en uzun olduğu aday ülke Türkiye, ayrıca
Avrupa Komisyonu’nun üzerine en fazla ilerleme raporu
yayımladığı ülke.