İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Ekim 2014

caret fazlasının kısa bir sürede azaltılması doğrultusunda

çağrıda bulundular

. AB ile ekonomik işbirliğini ve ticari

ilişkileri geliştirmek isteyen Japonya Hükümeti, bu gergin

ortamı yumuşatmak amacıyla, söz konusu ticaret denge-

sizliğini azaltmaya yönelik olarak, başta otomobil olmak

üzere bazı sanayi ürünlerinde gönüllü ihracat kısıtlamala-

rına (

voluntary restraints on exports

) gitti

Nitekim yıllar içinde, her ne kadar Japonya ticaret

fazlası kaydetmeye devam etse de, ikili ticari dengenin

nispeten düzelmesi ve Japonya’nın AB’ye yönelik yatı-

rımlarını artırması sonucunda, taraflar arasında ticarete

ilişkin gerginliğin azaltılması sağlandı. Ancak bir yandan,

Japon para birimi yenin, avro karşında değer kaybetmesi

sonucunda Japonya’dan ithal edilen ürünlerin böylelikle

daha düşük fiyata temin edilmesinin, diğer yandan Avru-

pa şirketlerinin Japonya pazarına erişmekte zorlanmala-

rının yine de Japonya’nın lehine bir tablo oluşturduğu bir

gerçektir.

2013 yılı verilerine göre, AB’nin Japonya’dan ithal

ettiği ürünlerin değeri 56,5 milyar avro iken, Japonya’ya

yaptığı toplammal ihracatının değeri ise 54 milyar avroya

ulaştı. Japonya da, ithalatının yüzde 9,4’ünü AB’den te-

min ederken ihracatının yüzde 10’unu AB’ye yönelik ola-

rak gerçekleştirdi. Günümüzde AB, Japonya’nın en önemli

üçüncü ticaret ortağı olmaya devam ederken, Japonya ise

son on yıl içinde AB’nin en önemli ticaret ortakları ara-

sında dördüncü sıradan yedinci sıraya geriledi. Son birkaç

yıl içerisinde, Japonya’nın AB ticaretindeki payının önemli

ölçüde azaldığı yadsınamaz. Örneğin; 2003 yılında AB’nin

Japonya’ya gerçekleştirdiği ihracatın toplam ihracatından

aldığı pay yüzde 4,8 iken; bu oran 2013 yılında yüzde 3,1’e

düştü. Aynı zaman diliminde, Japonya’nın AB’ye gerçek-

leştirdiği ithalatın payı yüzde 7,8’ten, yüzde 3,4’e düşmüş

bulunuyor. Bu durumun esasında, Asya bölgesinde ve

uluslararası arenada, Çin’in önemli bir ekonomik güç ha-

line gelmesi sonucunda, hem Japonya’nın hem de AB’nin

ticaret ortakları arasında üst sıralara yükselmesinden

kaynaklandığı söylenebilir.

AB’nin Japonya ile ticari ilişkilerinin, potansiyelin

altında kaldığı da bir gerçek. Bunu doğrulayan bir başka

örneği ise, iki bölge arasındaki hizmet ticaretinin 37,2

milyar avro ile sınırlı kalması oluşturuyor. Ancak ürün-

lerde, Japonya ticaret fazlası kaydederken, AB’nin hizmet

alanında Japonya’ya karşı ticaret fazlası verdiği dikkat

çekiyor. Bunun nedeni ise, AB’nin Japonya’ya önemli mali

hizmetler, hava ulaştırma hizmetleri, bilgisayar ve bilgi

hizmetleri sağlamasından kaynaklanıyor.

Tüm bunların yanında, AB ve Japonya arasındaki

yatırım ilişkileri de incelendiğinde, bu alanda da taraf-

lar arasında önemli bir dengesizliğin bulunduğu dikkat

çekiyor. Şöyle ki, Japonya AB’de önemli bir yatırımcı

konumundayken, AB, Birlik dışındaki doğrudan yabancı

yatırımlarının yalnızca yüzde 3’ünü Japonya’ya gerçek-

leştiriyor. 2012 verilerine göre, AB’nin Japonya’ya yaptığı

doğrudan yabancı yatırımlar 98,8 milyar avro değerinde

iken, Japonya’nın AB’ye yaptığı doğrudan yabancı yatı-

rımlar 161,5 milyar avro değerine ulaşmış bulunuyor.

1980’li yılların sonunda, Avrupa Tek Senedi’nin

(

Single European Act

) imzalanmasıyla birlikte, AB’nin Tek

Pazar oluşturma çabaları karşısında, Avrupa piyasasında

rekabet gücünü kaybetme endişesi duyan Japonya, o

dönemlerde AB’ye yönelik yatırımlarını artırmış bulun-

du. Bir bakıma, AB’de daha fazla üreterek ve böylelikle

Avrupa’nın üretim zincirine dahil olarak Avrupa pazarın-

Tablo:

AB-Japonya MalTicareti (milyar avro)

Yıllar

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

İhracat

43,5

41,0

43,5

43,7

44,8

43,7

42,4

36,0

44,0

49,1

55,6

54,0

İthalat

73,8

72,6

74,9

74,4

78,4

79,3

76,5

58,4

67,4

70,6

64,8

56,6

Denge

-30,3

-31,6

-31,5

-30,7

-33,7

-35,5

-34,1

-22,5

-23,3

-21,6

-9,2

-2,5

Kaynak:

Eurostat

European Community,“EU urges

Japan to trim its trade surplus”,

Press Release

http://aei.pitt

edu/54743/1/NR_(78)_14.pdf ,

Erişim tarihi: 20 Ekim 2014.

Hiromasa Kubo,“A EU-Japan

FreeTrade

Agreement:Toward

More Solid Economic Relations”,

Center for Asian Studies

, Kasım

2012.

Grafik: AB- Japonya Hizmet Ticareti (milyar avro) Kaynak: Eurostat