İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Ekim 2014

Japonya Başbakanının her yıl AB-Japonya Zirvelerinde bir

araya gelmeleri; AB Dışişleri Bakanları ve AB’nin dış iliş-

kilerden sorumlu Komisyon Üyelerinin Japonya Dışişleri

Bakanı ile yılda iki kez görüşmelerde bulunmaları ve AB

Troykası ve Japonya’nın siyasi liderlerinin yılda iki kez üst

düzey toplantılarda bir araya gelmeleri ve düzenli olarak

sektöreler toplantıların düzenlenmesi öngörüldü.

AB ve Japonya arasında kabul edilen bu ortak bildiri-

nin ardından, Avrupa Komisyonu, Japonya’nın bölgesel ve

küresel bir aktör olarak önemini ortaya seren bir strate-

jik belge

yayımladı. Söz konusu belge esasında, Avrupa

Komisyonu’nun Asya bölgesine yönelik yayımladığı ilk

stratejik belge olma özelliğini taşıyor. Bu strateji belge-

sinde, uluslararası arenada Asya’da yeni ekonomik güçle-

rin kendilerini göstermeye başladığını fark eden AB’nin,

Asya’daki ekonomik varlığını güçlendirmesi ve bölgedeki

aktörlerle siyasi diyaloğun geliştirilmesinin kaçınılmaz

bir durum olduğuna dikkat çekiliyor

. Bu kapsamda, bir

yandan ekonomik ve siyasi güç olarak hemAsya bölgesin-

de hem de uluslararası platformda ağırlığını göstermeye

başlayan ve öte yandan ticaret, resmi kalkınma yardımla-

rı ve yatırımlar yoluyla Doğu Asya bölgesinde ekonomik

kalkınma ve istikrarın sağlanmasına katkıda bulunan

Japonya, Avrupalı siyasetçilerin dikkatlerini kendisine

çevirmeye başardı. Nitekim AB’nin uluslararası arenada

daha aktif ve etkin bir rol oynama arayışı kapsamında,

uluslararası arenada daha fazla yükümlülük almaya hazır

olduğunu gösteren Japonya böylelikle, AB için stratejik

bir ortağa dönüştü.

Küresel aktörler arasında siyasi ve ekonomik bağım-

lılığın giderek artığı bir dönemde, 2001 yılında düzenle-

nen 10’ncu AB-Japonya Zirvesi’nde taraflar ikili işbirliğini

daha ileriye taşımak amacıyla on yıllık bir eylem planı

üzerine anlaşmaya vardılar. AB ve Japonya arasındaki

ilişkilerin kapsamının genişletilmesini öngören bu eylem

planı, dört temel hedef doğrultusunda oluşturuldu. Bu

eylem planı ile barış ve güvenliğin teşvik edilmesi, kü-

reselleşmenin dinamizmlerinden faydalanarak taraflar

arasındaki ekonomik ve ticari ortaklığın güçlendirilmesi,

küresel ve toplumsal sorunlara karşı birlikte mücadele

edilmesi ve son olarak kültürlerin ve insanların bir araya

getirilmesi amaçlanıyor. Söz konusu eylem planı çerçeve-

sinde, AB ve Japonya arasındaki işbirliğinin geliştirilebile-

ceği 100’den fazla alan tespit edildi.

Eylem planın kabul edilmesinden bu yana, AB ve

Japonya arasında cezai konularda karşılıklı adli yardım;

gümrük konularında karşılıklı idari yardım ve işbirliği;

nükleer enerjinin barışçıl amaçlı kullanımı ve termonük-

leer füzyon gibi birçok farklı alanda anlaşmalar imzalan-

dı. Brüksel ve Tokyo’da Sanayi İşbirliği için AB-Japonya

Merkezleri de kurularak, Avrupalılar ve Japonlar için çe-

şitli staj ve dil eğitim imkânları sağlanmaya başlandı.

Günümüzde de, AB ve Japonya, özellikle çevre, bilgi

toplumu, bilim ve araştırma ve sanayi politikası gibi alan-

larda yeni işbirliği imkânlarını sürekli olarak değerlendi-

riyorlar. Örneğin, AB ve Japonya iklim değişikliğine karşı,

sera gazı salınımlarını daha etkin bir şekilde azaltabilmek

için yenilikçi teknolojiler geliştirilmesinde ortaklaşa

çalışmalar yürütüyorlar. Ayrıca Japonya’da Fukushima

nükleer santralinde yaşanan felaket sonrasında, AB ve

Japonya arasındaki işbirliğinin artması beklenen bir di-

ğer alanı nükleer enerji oluşturuyor. Bir başka örnek de,

Mayıs 2014’te düzenlenen 22’nci AB-Japonya Zirvesi’nde,

Avrupalı ve Japon liderlerin, güvenli ve şeffaf bir siber ala-

nın oluşturması amacıyla AB-Japonya Siber Diyaloğunun

başlatılmasına karar vermeleri oldu.

Tüm bunların yanında, AB ve Japonya arasındaki iş-

birliğinin güçlü olduğu alanlar arasında her iki aktörün

de demokratikleşmeyi ve ekonomik kalkınmayı dünyaya

yaygınlaştırma çabalarına verdikleri ortak destek öne çı-

kıyor. Bu iki aktör de, dünya çapında sürdürülebilir kalkın-

ma ve yoksullukla mücadele konularına destek sağlan-

masında ve özellikle çatışma sonrası bölgelerin yeniden

yapılandırılmasında ve bu bölgelerde barışın yeniden

inşası süreçlerinde önemli bir rol üstleniyorlar. Şöyle ki,

dünya GSYİH’sinin yüzde 30’unu oluşturan AB ve Japon-

ya, Resmi Kalkınma Yardımlarının (

Official Development

Assistance

- ODA) toplam yüzde 60’ını sağlayarak, dün-

yanın önde gelen kalkınma yardımı donörü konumuna

yükseldiler

. Japonya, başta Bosna-Hersek olmak üzere,

Batı Balkan ülkelerinin yapılandırılma ve istikra kavuş-

European Commission,“Towards

a new Asia strategy”, COM (94)

314 final, 13Temmuz 1994.

Elena Atanassova-Cornelis,”The

EU-Japan Strategic Partnership

in the 21

Century: Motivations,

Constraints and Practice”,

Journal

of Contemporary European

Research

,Volume 6, Issue 4, 2010.

European Parliamentary

Research Service,“At a glance -

EU-Japan: forging strategic ties”,

Plenary, 10 Nisan 2014.