27 / 92
25
Avrupa Komisyonu, Türkiye ile vize serbestliğine ilişkin yol haritasının Birinci Değerlenme Raporu’nu 20 Ekim 2014
tarihinde kamuoyuna açıkladı. Böylece 16 Aralık 2013 tarihinde Türkiye ile AB arasında imzalanan Geri Kabul
Anlaşması sonrasında resmiyet kazanan Türk vatandaşları için vize serbestliği diyaloğunda ilk kritik dönemeç
alınmış oldu.
Komisyon’un Avrupa Parlamentosu (AP) ve AB Konseyi’ne tavsiye niteliği taşıyan ve 40 sayfadan oluşan Birinci
Değerlendirme Raporu, ‘Belge Güvenliği’, ‘Göç Yönetimi’, ‘Kamu Düzeni ve Güvenliği’, ‘Temel Haklar’ ile ‘Geri Kabul’
başlıklarını içeren 5 ayrı bloktan oluşuyor. Söz konusu bloklarda yer verilen 72 ayrı kriterde, Aralık 2013 tarihinde
başlatılan diyalog sürecinden bugüne, Türkiye tarafından söz konusu teknik kriterlerin karşılanması yönünde atılan
adımlar değerlendirilirken, kriterlere uyumun artırılmasına yönelik, hedef odaklı politika önerilerinde bulunuluyor.
Birinci Değerlendirme Raporu’na göre Türkiye, 72 kriterden 62’sinde yol haritası kriterleri ile belli seviyelerde
uyumu yakalamış durumda. Daha ilk değerlendirme raporunda Komisyon’un çıtayı yükseğe koymasının ise, Türkiye’yi
cesaretlendirmesini beklemek ve bir sonraki rapor için Türkiye’yi teşvik edici olmasını düşünmek mantıklı olur.
ARKA PLAN: GER
İ
KABUL, YOL HAR
İ
TASI,
DE
ø
ERLEND
İ
RME RAPORU
10 yıla yakın süren müzakerelerin ardından, Şubat 2011
tarihinde müzakereleri tamamlanan ve taraflarca paraflanan
Türkiye-AB Geri Kabul Anlaşması, 16 Aralık 2013 tarihinde
imzalandı. Anlaşma, Mart 2014 tarihinde AP, Haziran 2014
tarihinde ise TBMM tarafından onaylandı.
Anlaşmanın imzalanması ile birlikte Türk vatandaşla-
rına yönelik vize serbestliğine yönelik yol haritası resmiyet
kazanırken, Avrupa Komisyonu Türkiye’nin yol haritasında
belirtilen kriterlere uyum düzeyine ilişkin ilk değerlendirme
raporunu, 20 Ekim 2014 tarihinde açıkladı.
Komisyon’un AP ve AB Konseyi’ne tavsiye niteliği taşıyan
ve 40 sayfadan oluşan Birinci Değerlendirme Raporu, ‘Belge
Güvenliği’, ‘Göç Yönetimi’, ‘Kamu Düzeni ve Güvenliği’, ‘Temel
Haklar’ile‘Geri Kabul’başlıklarını içeren 5 ayrı bloktan oluşuyor.
Söz konusu bloklarda yer verilen 72 kriterde, Aralık 2013
tarihinde başlatılan diyalog sürecinden bugüne, Türkiye ta-
rafından söz konusu teknik kriterlerin karşılanması yönünde
atılan adımlar değerlendirilirken, kriterlere uyumun artırıl-
masına yönelik, hedef odaklı politika önerilerinde bulunu-
luyor.
SOMUT DE
ø
ERLEND
İ
RME:
72 KR
İ
TERDEN 62’S
İ
NDE DURUM
İ
Y
İ
Avrupa Komisyonu, Türkiye ile vize serbestliğine yönelik
yol haritasının Birinci Değerlenme Raporu’nda, kriterlerin
Türkiye tarafından karşılanma seviyesini somut bir şekilde
ortaya koyuyor. Bu çerçevede her kriter aşağıda yer alan ifa-
delerden bir tanesi ile değerlendiriliyor.
Birinci Değerlendirme Raporu’na bu çerçeveden bakıl-
dığında ve 5 blokta yer alan 72 kriter genel itibariyle değer-
lendirildiğinde,Türkiye’nin 22 kriteri karşılamış veya karşıla-
maya yakın olduğu; 40 kriterin bir bölümünün karşılandığı;
10 kriterin ise karşılanmadığı görülmekte. Başka bir deyişle;
72 kriterden 62’sinde Türkiye yol haritası kriterleri ile belli
seviyelerde uyumu yakalamış durumda.
KRİTER DEĞERLENDİRMESİ
KRİTER SAYISI
“Kriter karşılanmıştır”
13
“Kriter neredeyse karşılanmıştır”
9
“Kriterin bir bölümü karşılanmıştır; ancak sağlanan
ilerleme ilerisi için ümit vaat etmektedir”
23
“Kriterin bir bölümü karşılanmıştır”
17
“Kriter karşılanmamıştır”
10
“Kriter karşılanmıştır”
“Requirement fulfilled”
4
“Kriter neredeyse karşılanmıştır”
“Almost fulfilled”
3
“Kriterin bir bölümü karşılanmıştır; ancak sağlanan
ilerleme ilerisi için ümit vaat etmektedir”
“Fulfilled partially, but with good
prospects for further progress”
2
“Kriterin bir bölümü karşılanmıştır”
“Only partially fulfilled”
1
“Kriter karşılanmamıştır”
“Requirement not fulfilled”
0
BLOKLAR
KRİTER
SAYISI
0
1
2
3
4
BLOK 1: BELGE GÜVENLİĞİ
7
-
1
1
2
3
BLOK 2: GÖÇYÖNETİMİ
28
2
5
16
3
2
BLOK 3: KAMU DÜZENİVE GÜVENLİĞİ
21
3
7
6
3
2
BLOK 4:TEMEL HAKLAR
9
-
3
-
1
5
BLOK 5: GERİ KABUL
7
5
1
-
-
1
TOPLAM
72
10 17 23
9
13
2 BLOKTA
İ
Y
İ
; 3 BLOKTA ORTA DÜZEY UYUM
Bloklar itibariyle bakıldığında ise, Türkiye’nin yol hari-
tasını oluşturan ‘Belge Güvenliği’ ve ‘Temel Haklar’ blokla-
rında ilgili kriterleri “neredeyse karşıladığı”; ‘Göç Yönetimi’
ile ‘Kamu Düzeni ve Güvenliği’ bloklarında ilgili kriterlerin
“bir bölümünün karşılandığı; ancak sağlanan ilerlemenin
ilerisi için ümit vaat ettiği” görülmekte. Birinci Değerlen-
dirme Raporu’nda Türkiye’nin en düşük notu aldığı blok ise,
‘Geri Kabul’ başlığını taşıyan 5’inci Blok. Bu çerçeveden ba-
kıldığında, Türkiye’de mevcut uyum 2 blokta iyi düzeyde; 3
blokta ise orta düzeyde.