23 / 92
21
faaliyetleri de öncelikler arasında ilk sıralarda yer almak-
tadır. Bu konuda Birlik içinde oluşturulan ve uluslararası
alandaki düzenleme ve protokoller çerçevesinde ortak
ilkeler takip edilmektedir.
BA
û
LI
ø
A
İ
L
İû
K
İ
N
TÜRK
İ
YE’N
İ
N UYUM ÇALI
û
MALARI
Nisan ve Mayıs 2006 tarihlerinde gerçekleştirilen Tanı-
tıcı ve Ayrıntılı Tarama Toplantıları’nın sonuç belgelerinde
1
hemen hemen tüm alanlarda; idari kapasite yetersizliği
ve uyum çalışmalarının Türkiye açısından yüksek maliyet
getireceği gerçeği ortaya çıkarılmıştır ki bu sorunlar, o
dönemde Türkiye tarafından da AB’ye sunulmuştur. AB
tarafından çıkarılan tavsiyelerde ayrıca uzun vadeye ya-
yılmış uyum takviminin gerekliliği üzerinde durulmuş ve
söz konusu tarihlerde mevcut duruma ilişkin olarak, bazı
mevzuatların hazır olduğu ve yürütülen projeler üzerinden
çalışmaların devam ettirildiği belirtilmiştir.
Türkiye’de 1956 yılına kadar giden çevresel mevzuat
başlıklarının, 1980 ve 1990 yıllarında “temel” çevre mev-
zuatları ile (Çevre Kanunu gibi) şekillendiğini görmek
mümkün. 2005 yılında müzakerelerin başlamasıyla, çı-
karılan mevzuat sayısı, önceki yıllara göre “daha sık” tarih
aralığında hazırlanmıştır. Çevre Başlığının müzakerelere
açıldığı Aralık 2009 tarihinden itibaren ise Türkiye’de çev-
resel konulara verilen önem, farklı boyutlarda ele alınmaya
başlanmış ve bu süreçle beraber önemli mevzuat çalışma-
larına ve uygulamalarına hız verilmiştir.
Atıkların
, Türkiye’nin söz konusu başlık çerçevesinde
çıkardığı ve Resmi Gazete’de yayımlanan mevzuatlar ara-
sında en fazla rastlanan alan olduğu söylenebilir. 2006 yılı
toplantılarının sonuç belgesinde, Türkiye tarafından beyan
edilen mevzuat çalışmalarının birçoğu belirtilen tarihte
yürürlüğe girmiştir. Ancak atık yönetiminde; AB’nin Atık
Çerçeve Yönergesi ve Maden Atıkları Yönergesi’ne uyum
için gerekli yönetim planları ve yasal düzenlemeler henüz
kabul edilmemiştir. Katı atık sahalarının AB standartları-
na getirilmesi çabaları ayırma, geri dönüşüm ve tıbbi atık
değerlendirme kapasitesinin arttırılması gibi çalışmalarla
hızlandırılmıştır.
Son beş yılın İlerleme Raporlarında, en fazla gözlem-
lenen sıkıntıların başında yer alan
yatay mevzuat
alanın-
da; en dikkat çeken kısım, çevresel konularda halkın karar
alma sürecine katılımını ve bilgi edinmeyi kolaylaştırıcı
Aarhus Sözleşmesi’ne (Çevresel Konularda Bilgiye Erişim,
Çevresel Karar Verme Sürecine Halkın Katılımı ve Yargıya
Başvuru Sözleşmesi) Türkiye’nin henüz taraf olmamasıdır.
Türkiye’de uygulanan bazı büyük projelere “ÇED’ten muaf”
raporu verilmesi, ÇED Yönergesi’ne uygunluk derecesinde
Avrupa Komisyonu tarafından Türkiye adına endişe verici
uygulamalar olarak kayda geçmektedir
2
. Aynı şekilde, ya-
tay mevzuatın zorunluluk alanlarından bir diğeri olan sınır
ötesi istişarelerin yapılmasına yönelik usuller uyumlu hale
getirilmemiş ve Türkiye, ÇED çerçevesinde sınır ötesi işbir-
liğine yönelik genel ikili anlaşmalar taslağını henüz ilgili
taraflara göndermemiştir.
AB’ye veri sunma konusunda, Türkiye 23 Ocak 2003
tarihinde AÇA’ya üye olmuş ve 2005 yılında AB Çevre Bil-
gi ve Gözlem Ağı EIONET’e ilk raporunu sunmuştur. Ayrıca
Türkiye İstatistik Kurumu, çevresel konularda devlet kuru-
mu olarak 1990 yılından beri bilgi aktarımı ve raporlama
çalışmaları hazırlamaktadır.
Hava kalitesinde;
Türkiye’nin, özellikle iklim değişikliği
ile mücadelede kapsamında küresel ortamın getirileriyle
beraber, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve hava ka-
litesi konusunda çalışmalarına hız verdiği görülmektedir.
2005 yılında hava kalitesini bozan partiküler maddelerin
miktarı, AB standartlarının üzerinde hesaplanmış olduğu
ve bu süreçte 36 ilde hava kalitesi ölçüm istasyonların
kurulduğu Türkiye tarafından açıklanmıştır. Bu sayı, 2014
yılı itibariyle, toplam 175 sabit ve 4’ü mobil hava kalitesi
izleme istasyonuna ulaşmıştır. Ancak Çevre başlığının mü-
1
Avrupa Komisyonu, Screening
ReportTurkey, Chapter 27
Environment, 27 Haziran
2007, s.2,
http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/turkey/
screening_reports/screening_
report_27_tr_internet_en.pdf
2
Avrupa
Komisyonu,Turkey 2014 Progress
Report, 8 Ekim 2014, s.69, http://
ec.europa.eu/enlargement/pdf/
key_documents/2014/20141008-
turkey-progress-report_en.pdf