21 / 92
19
BA
û
LI
ø
IN KAPSAMI
200’den fazla mevzuatı içeren Çevre Başlığı; yatay
mevzuat, su kalitesi, hava kalitesi, atık yönetimi, doğa
koruma, endüstriyel kirliliğin kontrolü ve risk yönetimi,
kimyasallar, gürültü ve iklim değişikliği başta olmak üzere
pek çok alanla entegre olmuş dinamik bir politika alanıdır.
Yatay mevzuat, sektörel düzeyde çevre koruma kural-
larını düzenleyen genel mevzuatı yansıtmaktadır. Bu mev-
zuat kapsamında; yönergeler, vatandaşların çevre koru-
mayı etkileyecek alanlarda bilgilendirilmesi ve karar alma
süreçlerine aktif katılımı ile sorumlulukların Komisyon’a
iletilmesi gibi mevzuat ve uygulamaları düzenlemektedir.
Buna göre, insan hakları-çevre ilkesini sunan Aarhus Kon-
vansiyonu, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönergesi,
bilgiye erişim yasaları, Raporlama Yönergesi ve Avrupa
Çevre Ajansı’na (AÇA) uygunluk derecesinde gerekli yü-
kümlülüklerin ve mevzuat uyumunun iç hukuka aktarıl-
masını öngörür.
AB’DE ÇEVRE
AB Çevre Politikası’nın amacı, şimdi ve gelecek ku-
şaklar için sürdürülebilir kalkınma ve çevrenin korun-
ması temeline dayanmaktadır. “Kirleten öder” prensibi,
“kirliliğin kaynağında yok edilmesi”, “ortak sorumluluk”
ve AB’nin diğer politikalarıyla “entegre yönetim” anlayışı
hakimdir. Topluluğun ilk yıllarında anlaşma önceliklerinde
tam anlamıyla görülmeyen çevresel ilkeler, zamanla geli-
şen topluluk anlayışı çerçevesinde yaygınlaşmış; özellikle
Avrupa bütünleşmesinin temel unsurlarından biri olarak
kabul edilen serbest rekabetin ve dolaşımın sağlanması,
çevre alanında da ortak kuralları ve politika alanını zorunlu
kılmıştır. Üyeler arası farklı çevre koruma ilkelerinin belir-
gin olması, çevre kirliliğinin siyasi sınır tanımaması ve en
önemlisi insan ve doğal yaşam koşullarının hayati öneme
sahip olduğunun anlaşılması, söz konusu politika alanının
oluşturulmasını hızlandırmıştır.
1972 yılında İsveç’in başkenti Stokholm’de gerçekleş-
tirilen Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Çevresi Konferansı
ve Paris’te Devlet Başkanlarının bir araya geldiği toplan-
tı, bu alanda Birliğin harekete geçmesine vesile olmuş-
tur. 1973 yılında ilki çıkarılan ve AB Çevre Politikası’nın
entegre yönetim anlayışının öncüsü olan Çevre Eylem
Programlarının öncelikleri, politika alanının çerçevesini
çizmektedir. 1981 yılında Avrupa Komisyonu’nun Çev-
re Genel Müdürlüğü kurulmuş; 1987 yılında yürürlüğe
giren Avrupa Tek Senedi ile söz konusu politika alanına
yasal zemin hazırlamış ve Topluluk kurumlarına yet-
ki verilmiştir. Avrupa Tek Senedi’nin 25’inci Maddesi,
Roma Antlaşması’na “Çevre” başlığını taşıyan bir VII.
başlık eklenmesini öngörmektedir. Kurucu Antlaşma’ya
eklenen bu başlık, 130R (temel madde), 130S ve 130T
Maddeleri’ni içermektedir.
Başlık Adı
Çevre
Başlık Numarası
27
Tarama Süreci
Tanıtıcı Tarama: 3-11 Nisan 2006
Ayrıntılı Tarama: 29 Mayıs-2 Haziran 2006
Açılış Kriteri
•
Ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde idari kapasitenin oluşturulmasına yönelik planlar
ve ihtiyaç durulan finansman kaynaklar dahil olmak üzere, koordineli ve kademeli bir
şekilde uyumlaştırmanın sağlanması ve yürürlüğe konmasına yönelik kapsamlı bir
stratejinin aşamalı ve takvimde sunulmuş olması
•
İlgili AT-Türkiye Ortaklık Konseyi kararlarına göre tâbi olunan çevre müktesebatının
uygulanmasına ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesi
Kapanış Kriteri
•
AB’nin sınır ötesi konularını da ilgilendiren yatay ve çerçeve mevzuatının uyumlaştırıl-
ması
•
Su kalitesi konusunda, Su Çerçeve Yönergesi’ne uyum ve Nehir Havzaları Koruma
Eylem Planlarının hazırlanması
•
Endüstriyel kirliliğin kontrolü ve risk yönetiminde mevzuat uyumu
•
Doğa koruma ve atık yönetimi de dâhil olmak üzere, geri kalan sektörlerde mevzuat
uyumunun sürdürülmesi ve katılım tarihinde gerekli yükümlülüklerin tamamlanması
•
Denetim mekanizmalarının ve idari yapılanmanın sağlanması
Başlık Açılma Tarihi
21 Aralık 2009
Başlık Geçici
Kapanma Tarihi
-
Başlığın Açıldığı AB
Dönem Başkanlığı
İsveç