Page 57 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Ekim 2012

57
2008 yılında başgösteren küresel ekonomik kriz, el-
bette Macaristan’ı da etkiledi. En büyük ihracat pazarı olan
Batı Avrupa’nın bu krizden olumsuz etkilenmesi Macar eko-
nomisini adeta alt üst etti. Krizden önce de ülke ekonomisi
bazı olumsuz sinyaller vermekteydi, bütçe açığının GSYH’ya
oranı yüzde 10’a yaklaşmıştı. 2008 yılının sonunda Macar
hükümeti IMF ile bir stand-by anlaşması yapmak durumun-
da kaldı ve IMF ile anlaşma yapan ilk AB ülkesi oldu. Bu kap-
samda AB ve Dünya Bankası ile birlikte 3 kurumdan toplam
20 milyar dolar kredi alan Macaristan, 2008 yılını binde 5,
2009 yılını da yüzde 6,7 küçülme ile tamamladı. 2010 yılıy-
la birlikte ekonomi toparlanmaya başladı. Bu arada, 2010 yılı
Nisan ayında ülkede genel seçimler yapıldı ve oyların yüzde
63’ünü alan Viktor Orban liderliğindeki merkez sağ FIDESZ
Partisi iktidara geldi. Orban Hükümeti, IMF ile yeni bir anlaş-
ma yapmayı reddetti ve kendi ekonomik planlarını uygula-
maya başladı. İlk olarak seçmene verdiği sözün gereği olarak
vergilerde indirime gitti. Ancak vergi gelirlerindeki azalma-
yı telafi etmek amacıyla ve geçici olacağı güvencesiyle büyük
sermayeli firmalar olarak değerlendirdiği enerji, telekomini-
kasyon ve finans sektöründeki firmalara yönelik “kriz vergi-
si”getirdi. 2010 yılında Macar ekonomisi yüzde 1,2 oranında
büyürken, bütçe açığı/GSYH oranı da yüzde 4,2 olarak ger-
çekleşti.
Ekonominin seyri de beklentiler doğrultusunda gelişi-
yordu. Ancak 2011 yılının ikinci yarısında patlak veren Avro
Krizi, 2011 yılı sonbahar aylarına gelindiğinde Macar bütçe-
sinin revize edilmesini gerektirdi. İlk olarak yüzde 3 olarak
öngörülen ekonomik büyüme oranı önce yüzde 2’ye, ardın-
dan da yüzde 1,5’e indirildi. 2012 yılı büyüme oranı da yüz-
de 2’den binde 5’e indirildi. Bütçe açığını gidermek üzerey-
se harcama kısıcı önlemlerin yanı sıra bir dizi yeni vergi ge-
tirildi.
Macaristan’ın dış ticaretine bakıldığında, genelde
dengeli bir görünüm sergilediği, 2009 yılından bu yanay-
sa fazla vermeye başladığı görülüyor. Temel ürün grupları-
na göre dış ticaretinin dağılımında makineler, elektronik eş-
yalar ve nakliye araçları ülkenin ithalat ve ihracatında ana
sektörler olarak öne çıkıyor. İthalatın yaklaşık yüzde 50’sini,
ihracatınsa yüzde 60’ını bu üç sektör gerçekleştiriyor. Gele-
neksel olarak Macaristan’ın ihracatında AB ülkeleri ortalama
yüzde 80’lik, ithalatında da yüzde 65’lik yer tutmaktadır. Ül-
keler bazında bakıldığındaysa yaklaşık yüzde 80’lik payla Al-
manya en büyük ticaret ortağı durumundadır. Ülkenin itha-
latında ise Rusya Federasyonu ve başta Çin olmak üzere bazı
Uzak Doğu ülkeleri önemli pay sahibidir.
Macaristan’ın komünist rejimden sonra siyasi hayatına
baktığımızda, 1990-2010 döneminde parlementer demok-
rasi şu partiler tarafından temsil ediliyordu: Merkez sağ par-
tiler Macar Demokratik Forumu (MDF) ve Genç Demokratlar-
Macar Sivil Birliği (Fidesz); merkez sol partiler, Macar Sosya-
list Partisi (MSZP) ile Serbest Demokrasi Birliği. Macar Solu,
aynı zamanda Macar İşçi Sosyalist Partisi’nin eski reformcu-
ları ve liberal muhaliflerin mirasçısı durumundaydı. Kendisi-
ni oluşturan sosyal demokrat çoğunluk, siyasi ve ekonomik
liberalizm ve AB’den yanaydı. Aşırı sol ise Stalin yanlısı Ma-
car Komünist İşçi Partisi ve Sol Yeşiller arasında bölünmüş-
Türkiye-Macaristan Dış Ticareti 2000-2011 (milyon dolar)
Yıl İthalat Değişim (%) Genel İthalat Oranı (%) İhracat Değişim (%) Genel İhracata Oranı (%) Hacim Denge
2000 216 128 0,40 110 -10 0,40 326 -106
2001 187 -14 0,45 170,2 55 0,54 357 -16
2002 326 75 0,63 200,9 18 0,56 527 -125
2003 417 28 0,60 284,6 42 0,60 702 -132
2004 705 69 0,72 349,9 23 0,55 1.055 -355
2005 946 34 0,81 379,1 8 0,52 1.325 -567
2006 1.286 36 0,92 486,4 28 0,57 1.773 -800
2007 1.424 11 0,84 775,7 60 0,72 2.199 -648
2008 1.286 -10 0,64 684,1 -12 0,52 1.970 -602
2009 987 -23 0,70 445,7 -35 0,44 1.433 -542
2010 1.382 40 0,74 440,8 -1 0,39 1.823 -941
2010/(1-12) 1.382 40 0,74 440,8 -1,10 0,39 1.823 -941
2011/(1-12) 1.494 8 0,62 508,7 15,40 0,38 2.003 -986
Kaynak: TÜİK