Page 56 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi

Ü L K E L E R D O S Y A S I

56

19

65

laşması ile Macar sınırları, 1937 sınırları doğrultusunda ye-

niden belirlendi yeni Anayasa’nın 20 Ağustos 1949 tarihin-

de yürürlüğe girmesinden sonra ülke, Komünist Sovyet Blok

içerisinde yer aldı. Böylece Macaristan, 1947 ile 1989 yılları

arasında komünist yönetimi benimsedi.

Bu dönemde Macaristan, 1956’da Macar Devrimi ola-

rak anılan olaylara sahne oldu. Sovyetler Birliği destekli Sta-

lin yanlısı hükümete karşı başlatılan halk hareketi ve 23 Ekim

1956 tarihli ihtilal, bir özgürlük savaşına dönüştürüldüy-

se de, Sovyet ordusu tarafından kanlı bir şekilde bastırıldı.

1956-1988 yılları arasında ülkeyi yöneten János Kádár baskı-

cı bir rejimuyguladı. Nihayet Macaristan, 1989 yılındaki dev-

rimle Doğu Bloku’nun çökmesiyle birlikte, 23 Ekim 1989 tari-

hinde yapılan Anayasa değişikliğiyle parlamenter demokra-

si rejimine geçti ve önemli bir değişim sürecine girdi. Doğu

Bloku’nun yıkılmasının ardından bu dönemde demokratik-

leşme ve insan hakları alanlarında önemli gelişmeler sağ-

landı, dış politika hedefleri olarak belirlenen AB ve NATO

üyeliklerinin ikisine de kısa zamanda ulaşıldı.

Macaristan, 1989’da Avusturya ile sınırını açıp binlerce

Doğu Almanya vatandaşının batıya geçişini sağlayarak, ko-

münizmin çöküş sürecini hızlandırmada da önemli bir rol oy-

namıştır. Ülke, daha komünist yönetim altındayken, 1968’te,

ekonomide sınırlı ölçüde adem-i merkeziyet sağlayarak ser-

best piyasa kurallarının gereklerini uygulama yönünde adım

atan ilk Doğu Avrupa ülkesi olmuştu. 1999’da NATO üyesi

olan Macaristan, 2004 yılında da AB’ye katıldı.

MACARİSTAN-AB İLİŞKİLERİ

Macaristan, 2010 yılında ülkede meydana gelen bir

çevre felaketiyle, AB’de ve dünyada yankı uyandırdı. 4 Ekim

2010 tarihinde bir alüminyum fabrikasının atık havuzunun

duvarlarının çökmesi sonucu yaklaşık 1 milyon metreküp ze-

hirli kızıl çamur etrafa yayıldı. 7 yerleşim biriminde büyük

hasara yol açan zehirli çamur faciasında 7 kişi hayatını kay-

bederken, 123 kişi de yaralandı. Zehirli çamurun Tuna nehri-

ne karışması ise çevre ülkelerde endişeye neden oldu. AB Si-

vil Koruma Mekanizması’nın harekete geçmesi üzerine alkali

sızıntısının önlenmesi ve etkilerinin azaltılması için uzman-

lardan bir ekip oluşturuldu.

Macaristan’ın AB üyelik süreci ise 31 Mart 1994’te,

AB üyeliği için başvurmasıyla başlamıştır. 1998 yılında AB

ile müzakerelere başlayan Macaristan, 2003’te ülkede yapı-

lan ulusal referandumda halkın yüzde 85’inin olumlu oyuy-

la, 2004 yılı Mayıs ayında dokuz yeni ülkeyle birlikte AB’ye

üye oldu.

İlerlemiş ekonomik durumuyla Macaristan’ın üyelik

süreci, diğer aday ülkelerle kıyaslandığında çok daha rahat

geçmiştir. 1990’lı yılların başında dış ticaretle ilgili idari en-

gellerin kaldırıldığı ülkede, doğrudan yabancı dış yatırımlar

için uygun ortam yaratılmış, dövizle işlemler aşamalı olarak

liberalleştirilmiş, Macar para birimi

Forint

1996’da

konvertibl

hale getirilmiş ve dövizle işlemlerin liberalleştirilmesi süre-

ci 2001 yılında tamamlanmıştı. Macaristan, siyasi ve eko-

nomik dönüşümünün ardından serbest piyasa ekonomisi-

ne geçti ve bu kapsamda bir dizi ekonomik liberalleşme ger-

çekleştirildi; önemli miktarda özelleştirmelerle devletin eko-

nomideki payı yüzde 56 düzeyinden, yüzde 10’lara geriledi.

2004 yılında AB’ye tam üye olan Macaristan, geç-

tiğimiz dönemde yabancı yatırımcıların ilgi odağı oldu,

doğrudan sermaye yatırımları ve likidite girişleriyle böl-

ge ülkelerine göre daha hızlı bir ekonomik başarı yakaladı.

Macaristan’ın AB üyeliği de ekonominin liberalleşme ve dışa

açılması sürecine ivme kattı ve ülkeye kısa sürede önemli

oranda yabancı sermaye girişi oldu.

Cumhurbaşkanı János Áder

Dışişleri Bakanı János Martonyi

Başbakan Viktor Orbán

Macaristan İhracatında İlk 5 Ülke (2011)

1.

Almanya (20,141 milyar avro)

2.

Romanya (4,575 milyar avro)

3.

Avusturya (4,343 milyar avro)

4.

Slovakya (4,291 milyar avro)

5.

İtalya (4,033 milyar avro)

Macaristan İthalatında İlk 5 Ülke (2011)

1.

Almanya (17,987 milyar avro)

2.

Rusya (6,395 milyar avro)

3.

Avusturya (4,534 milyar avro)

4.

Çin Halk Cumhuriyeti (4,395 milyar avro)

5.

Slovakya (3,567 milyar avro)

Kaynak:

Türkiye Cumhuriyeti Budapeşte Büyükelçiliği

Page 56 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Ekim 2012