Page 55 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi

55

kadar yönetti. 1458-1490 yılları arasında hüküm süren Kral I.

Matthias döneminde ise Macaristan, Avrupa’nın önemli güç-

lerinden biri oldu.

Macaristan’da 16’ncı ve 17’nci yüzyıllarda Osmanlı

İmparatorluğu da izler bırakmıştır. Macar toprakları 1526-

1699 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu’nun egemenli-

ğinde kaldı. Kanuni Sultan Süleyman zamanında, 1526’da,

Mohaç’ta Macaristan karşısında zafer kazanan Osmanlılar,

1541’de başkent Budin’i (Buda) ele geçirdi. Osmanlılar, yak-

laşık 150 yıl Macaristan’daki hâkimiyetlerini sürdürdü. Üçe

bölünen ülke, 17’nci yüzyılın sonuna kadar bu şekilde kal-

dı. Macaristan Krallığı olarak adlandırılan, bugünkü Slovak-

ya ve Batı Hırvatistan topraklarıyla Burgenland adı verilen

bölge olmak üzere Kuzey Batı Kesimi Habsburg Hanedanlı-

ğı tarafından yönetildi. Ülkenin Doğu toprakları ise Osman-

lı İmparatorluğu’na vergi vermeyi kabul ederek, Osmanlı’nın

üstünlüğünü tanıdı. Başkent Buda’nın da içinde olduğu geri

kalan orta bölge ise Osmanlı İmparatorluğu’nun bir eyale-

ti yapıldı. Osmanlı yönetiminin toleransı sayesinde Macarlar,

milliyetlerini ve Hıristiyan kimliklerini kaybetmediler. Bu-

gün Macar dilinde Osmanlıcadan miras kalan birçok kelime-

ye rastlayabilirsiniz:

Kapu

(kapı),

alma

(elma),

tyuk

(tavuk),

birska

(bıçak),

szakall

(sakal),

tengez

(deniz),

sarga

(sarı),

teknö

(tekne) bunlardan bazılarıdır.

Aynı dönemde Avusturya da Macaristan üze-

rinde

hâkimiyet

kurmaya

çalışıyordu.

Protestan

Avusturya’yı istemeyen Macarlar ayaklandılar ve Osman-

lı İmparatorluğu’ndan yardım istediler. Bunun üzerine Mer-

zifonlu Kara Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu,

Avusturya üzerine sefere çıktı ancak bu seferde bozguna uğ-

radılar ve Osmanlı, bölgede toprak kaybetmeye başladı. Bu-

nun üzerine Papa önderliğinde oluşturulan Kutsal İttifak,

Osmanlı’yı Avrupa’dan tümüyle çıkartmak için saldırıya geç-

ti ve Avusturya Buda’yı yeniden ele geçirdi. Devam eden sü-

reçte ise Temeşvar ve çevresindeki bölgeler dışında tüm Ma-

caristan, Osmanlı İmparatorluğu’nun elinden çıktı. İngiltere

ve Hollanda ara buluculuğunda, Lehistan, Venedik, Avustur-

ya ve Osmanlı arasında imzalanan Karlofça Antlaşması ile bu

toprak değişiklikleri resmen kabul edildi. Son olarak 1718 yı-

lında imzalanan Pasarofça Antlaşması ile birlikte Macaristan

bütünüyle Osmanlı’dan ayrıldı.

Macaristan’da, Habsburg Hanedanı döneminde, ulu-

sal diriliş hareketlerinin başladığını görebiliriz. Bu çerçeve-

de, 1703 yılında, Macaristan ve Erdel Beyi Ferenc Rákóczi

(1676-1735) tarafından kendi adıyla anılan özgürlük savaşı

başlatıldı. 1711 yılı başında ayaklanmanın başarısızlıkla so-

nuçlanması üzerine ülke dışına kaçan Rákóczi, Türk toprakla-

rına sığındı ve 16 Nisan 1720’den ölümüne kadar Tekirdağ’da

yaşadı. Lajos Kossuth ve Lajos Batthyány önderliğinde ger-

çekleştirilen 1848 İhtilali sonucunda Macaristan’ın özerkli-

ği ilan edildi ve 1867 yılında Avusturya ve Macaristan kral-

lıkları birleşerek Avusturya–Macaristan İmparatorluğu oluş-

turuldu. Budapeşte, Viyana ile birlikte bu yeni imparatorlu-

ğun başkentlerinden biri haline geldi. 1873 yılında ise Buda

ve Peşte kentleri resmi olarak birleşip“Budapeşte”adını aldı.

19’uncu yüzyıla gelindiğinde kent, Macaristan’daki modern-

leşme hareketinin merkezi haline geldi.

Zamanının önemli güçlerinden olan Macaristan, 1.

Dünya Savaşı’nı kaybedince, savaş sonunda 1920 yılında im-

zalanan Trianon Antlaşması sonucunda, anayurt olarak ka-

bul edilen Karpat Havzası’ndaki topraklarının önemli bölü-

münü -ülke topraklarının üçte ikisinden fazlası- kaybetti. 2.

Dünya Savaşı’na ise 26 Haziran 1941 tarihinde giren Maca-

ristan, 1944’te Almanya tarafından işgal edildi. Almanya’nın

savaşı kaybetmesi üzerine ülke, 1945 yılı Nisan ayında Sov-

yet Rusya tarafından ele geçirildi. 10 Şubat 1947 Paris Ant-

Macaristan’a Genel Bakış

Başkent

Budapeşte

Yüzölçümü

93 bin km

2

Nüfus

9,95 milyon (2012 tahmini)

Resmi Dil

Macarca

Para Birimi

Forint (1 dolar = 22 HUF)

GSYH

130 milyar dolar (2012 tahmini)

Kişi Başına Milli Gelir

13 bin dolar (2012 tahmini)

Yönetim Şekli

Parlamenter Cumhuriyet

Cumhurbaşkanı

János Áder

Başbakan

Viktor Orbán

Dışişleri Bakanı

János Martonyi

Page 55 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Ekim 2012