Page 54 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Ekim 2012

Ü L K E L E R D O S Y A S I 54
1965
Orta Avrupa’da, Karpatlarda yer alan ve denize kıyısı
olmayan bir ülke olan Macaristan, batıda Avustur-
ya ve Slovenya, kuzeyde Slovakya, doğuda Roman-
ya ve Ukrayna, güneyde Sırbistan ve Hırvatistan ile çevrilidir.
Macar, Alman, Slovak, Hırvat, Sırp, Romanyalı ve Romanlar-
dan oluşan, oldukça renkli bir etnik yapısı olan Macaristan, bu
etnik yapının etkisiyle zengin bir kültüre de sahip bulunuyor.
Macaristan denilince ilk akla gelenlerse Çigan müzi-
ği, gulaş, Macar şarabı ve Macar salamı… Dünyanın önem-
li mutfaklarından biri olan Macar Mutfağı, renk ve çeş-
ni olarak çok zengindir. Örneğin ünlü Amerikan tatlısı ola-
rak bilinen “donut”, aslında bir Macar tatlısıdır: Macar diliy-
le “Dough nut”, Amerika’ya göç eden Macarlar tarafından
“Amerikanlaştırılmış”tır. Macaristan, diğer yandan, müzik ve
sanatıyla da adından söz ettirir: Macaristan’ın ünlü müzisyen-
leri Béla Bartók, Ferenc Erkel, Franz Liszt ve Zoltan Kodaly’i
çoğumuz ismen de olsa tanırız. Ünlü Amerikan Pulitzer
Ödülü’nün kurucusu olan 19’uncu yüzyılda yaşamış gazeteci
Joseph Pulitzer ile sinemada hayatının canlandırıldığı filmde
nefesleri kesen akrobatik sihirbazlık sahnelerinden hatırladı-
ğımız ünlü illuzyonist Houdini de tarihe malolmuş Macar asıl-
lı ünlü isimler arasındadır.
Dörtte üçü ova olan veTuna nehrinin suladığı bu düz ve
bereketli topraklarda 22 şarap bölgesi ve 1300’e yakın kaplı-
ca bulunuyor. Hemen hemen tüm dallarda Nobel ödülü alan
Macaristan, yetiştirdiği bilim adamlarıyla bilim dünyasına C
vitaminini (Szent Gyorgyi-1928), tükenmez kalemi (Ladis-
la Biro-1938) ve hologramı (Denis Gabor 1948) kazandırdı.
Mucit olmaları ile tanınan Macarların diğer icatları arasında
sinir küpü, dizel motor ve bilgisayarın atası geliyor.
MÖ üçüncü yüzyılda Keltler’in, sonra Daklar’ın isti-
la ettiği bölge, MÖ 1’inci yüzyılın sonlarındaysa Romalıla-
rın hâkimiyetine girdi ve bu hâkimiyet MS 4’üncü yüzyıla ka-
dar sürdü. Macarların ya da Avrupa’da bilinen adlarıyla Hun-
garların kökenine ilişkin genel olarak kabul edilen görüş, MS
9’uncu yüzyıla kadar Avrasya’nın ovalarında yaşayan göçebe
topluluklar oldukları yönündedir.
MÖ 450 sonrası Kelt ve MÖ 9 – 5’inci yüzyıllar arasın-
daki Roma dönemlerinden sonra, Macar devletinin kurulu-
şu MS 9’uncu yüzyılın sonlarında Árpád önderliğindeki Ma-
carların Asya’dan bölgeye gelişiyle başlar. Macar devleti, ilk
Hristiyan Kral olan İstvan’ın (Stephen) taç giymesiyle, 1000
yılında kuruldu. Macar Krallığı çeşitli kesintilerle de olsa 946
yıl varlığını sürdürdü. Bu süreçte de batının kültürel merkez-
lerinden biri oldu.
13. yüzyılda Moğol istilası altında ezilen Macaristan,
Kral IV Belá döneminde yeniden inşa edildi. Árpád dönemin-
den sonra tahta geçen Anjou Hanedanı, ülkeyi 1387 yılına