İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi // Aralık 2018

88 İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ AB’nin Yeni Nesil Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) ve Etkileri Rapor, bu anlaşmalardan, yeterince veri toplanabilen ilk altısı için, tarafların tümünün beklenenin ötesinde yarar sağ- ladığı ve geleceğe dönük yararların temel- lerinin atılmış olduğu değerlendirmesini yapıyor. Çıkarılan dersler ise şöyle sırala- nıyor: AB açısından tek tek anlaşmaların et- kisi (partner kim olursa olsun) AB’nin de- vasa boyutları nedeniyle küçük kalmaya mahkumdur ancak anlaşma sayısı arttıkça toplam etki büyümektedir. Anlaşmaların AB ekonomisi üzerinde sektörel etkileri vardır ama etkiler yerel düzeyde kalmaktadır. Anlaşmaların ticari etkileri barizdir ama etkiler ticaretle sınırlı kalmamakta başka alanlarda da etki yaratmaktadır (in- san hakları, işçi hakları, çevre, mevzuatın modernleşmesi). Bu yazı kapsamında tüm bu hususla- rın ve tek tek etkilerin detayına girmek mümkün değil ama beni en çok etkileyen Meksika STA’sının modernizasyonu konu- sunu biraz açmak istiyorum. Meksika ile görüşmeler, malları ve kısmen hizmetleri kapsayan mevcut an- laşmanın ( Global Agreement ) üzerinden yürütülmektedir. Aynen bizim GB moder- nizasyonunda olacağı gibi. Meksika anlaş- ması 2000 (mallar için) ve 2001 (hizmet- ler için) yıllarında yürürlüğe girmişti yani GB’den dört ve beş yıl sonra. Üstelik hiz- metleri kapsadığı için GB’den daha derin olduğunu da söyleyebiliriz. Yeni anlaşmanın müzakereleri baş- larken eskisinin kaçırdığı fırsatları yaka- lamak, yeni alanları anlaşmaya eklemek ve mevcut hükümleri daha da geliştirmek ve faydaları artırmak hedefleniyordu. Yeni anlaşmanın dönem öncesi etki analizleri -aynen GB etki analizlerinde olduğu gibi- çok ciddi refah, GSMH ve fiyat etkileri olacağını ayrıca bütçe dengesi, fakirlik, KOBİ’ler, istihdam ve çalışan hakları alan- larında olumlu etkiler yaratacağını göster- mekteydi. Yine aynen GB’de olduğu gibi. Keşke taraflar hem iki taraf için de ya- ratacağı olumlu ekonomik etkileri hem de üyelik sürecine yapacağı düzeltmeleri göz önüne alarak inadı bıraksalar da GB mo- dernizasyonu başlasa. BRÜKSEL’DEN BAKINCA Mevcut, anlaşmalar (nispeten uzun bir süreden beri uygulanan anlaşmalar) Peru-Kolombiya STA AB - G. Kore STA Orta Amerika ile Ortaklık Anlaşması Yeni imzalanan anlaşmalar AB - Kanada Kapsamlı Ekonomi ve Ticaret Anlaşması (CETA) AB - Japonya Ekonomik Ortaklık Anlaşması AB - Vietnam STA Müzakere edilmekte olan anlaşmalar AB - Endonezya kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması AB - Mercosur STA AB - Meksika STA Modernizas- yonu • • • • • • • • •