Page 29 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi

29

gidişat. Bilindiği üzere Avrupa Komisyonu, Kasım ayı ba-

şında Avro Bölgesi ekonomisinin 2014 yılı sonuna dek to-

parlanamayacağı öngörüsünde bulundu. Bu yıl içerisinde

İtalya’nın kamu borç yükü yaklaşık 2 milyar avroya ulaştı.

Portekiz’de işsizlikle mücadele ve bütçe açığını kapatabil-

mek için çalışanlardan kesilen yüzde 11’lik sosyal güven-

lik katkı payı yüzde 18’e çıkarıldı. Yunanistan’ın ardından en

yüksek işsizlik seviyesine sahip olan İspanya’da ise oran yüz-

de 25,02 olarak açıklandı… Diğer yandan GKRY’nin lide-

ri Hristofyas, ülkesinin henüz Dönem Başkanlığı’nı sürdür-

mekte olduğu Aralık ayı başında, Rum ekonomisinin ban-

kacılık sektörü nedeniyle yıkıma uğradığını, iflas noktasına

geldiğini açıkladı ve IMF, Dünya Bankası ve AB tarafından

hazırlanan kredi paketini imzalamaktan başka çareleri kal-

madığını ifade etti. Bu da Avro Bölgesi ekonomisinin mev-

cut durumunu ortaya koymaya yetiyor.

Türkiye ekonomisine baktığımızda ise 2012 yılı Avru-

pa Komisyonu’nun İlerleme Raporu’nda da belirtildiği üze-

re büyüme oranının 2011 yılında yüzde 8,5 seviyesinde ger-

çekleştiğini görüyoruz. 2012 yılında bu oranın yüzde 2,5 ve

2013’te yüzde 4,3 olarak gerçekleşeceği tahmin ediliyor.

Söz konusu rakamlar arasındaki farklılık, iki taraf arasında-

ki ticaretin seyrini de etkiliyor. 2011 yılında AB ile ticareti-

miz 120 milyar avro olarak gerçekleşmişken, yılın ilk yarısın-

da meydana gelen daralma nedeniyle, Birlik ülkelerinden

ithalatımız yüzde 2, ihracatımız ise yüzde 3 oranında gerile-

di. Bu da ihracatının yarıya yakınını AB’ye yapan Türkiye’nin

yeni pazarlara yönelmesi ve diğer bölgelerle ticaret hacmi-

ni artırma arayışlarına girmesini açıklıyor. Bu bakımdan,

Türk iş dünyasının büyüme potansiyeli gösteren yeni pazar-

lara yönlendirilmesi, dış ticaretimizin ilerleyişi bakımından

önem arz ediyor.

Aslında bu eğilim, özellikle Schengen vizesi uygu-

lamasından yaka silken iş adamlarımızda son birkaç yıldır

açıkça görülüyor. Her ne kadar AB ülkeleri nezdinde açılan

davaların sonucundaki mahkeme kararları ve Dışişleri Ba-

kanlığımızın diplomatik çabaları olumlu gelişmelere işa-

ret etse de, pratikte hala sorunlar devam ediyor. Üretti-

ği mal Avrupa’da satılan, ham maddesini Avrupa’dan alan,

Avrupa’da üretilmiş otomobil kullanan, çocuklarını Avrupa

tarzında ve dilinde eğitim veren okullara gönderen iş adam-

larımız; sıra kendi seyahatlerine geldiğinde vize engeliyle

karşılaşıyor. Bu uygulamaları göze alıp başvurmak istedi-

ğinde ise ödediği ücretin yanı sıra, kişisel banka hesaplarına

ve mülk tapularına kadar gizli bilgilerini paylaşmak zorun-

da kalıyor. Çevresinde itibar görmeye alışmış iş adamımız,

tüm bunların maddi yükü, harcanan zaman ve insan kayna-

ğına ek olarak, bir de kötü ve güvene dayanmayan bir mu-

ameleyle karşılaşıyor. Bu, Yönetim Kurulu Üyeliğini yürüttü-

ğüm İstanbul Ticaret Odası’na (İTO), üyelerinden en sık ge-

len şikâyetlerden biri. Biz de İTO olarak, bu sorunlara Konso-

losluklarla yaptığımız çalışmalarla kısa vadede ve pratik bir

çözümbulmaya çalışıyoruz. Fakat öte yandan,Türk iş dünya-

sının ancak daha kalıcı bir çözümle tatmin olacağının ve ti-

caret için tekrar güven ortamının sağlanacağının farkında-

yız. İlişkilerin seyrini etkilemesi ve AB’nin Türkiye’ye yönelik

son dönemdeki tutumunu özetlemesi bakımından, 2012 yılı

Türkiye İlerleme Raporu da oldukça manidardır. Siyasi konu-

ların ağırlıkla yer verildiği raporda, yargı bağımsızlığı, ifade

özgürlüğü ve insan hakları konularında Türkiye yoğun eleş-

tirilere maruz bırakılıyor. Uzun tutukluluk süreleri, yargı sü-

recindeki eksiklikler, medya özgürlüğünün kısıtlanması, ga-

zeteci, öğrenci ve akademisyenlerin tutuklanması, Youtube

ve diğer sitelere yönelik yasaklamalar, Uludere olayı ile ilgili

kamu soruşturmasının yeterince şeffaf olmaması, Alevilerin

ayrımcılıkla karşılaşması ve kadına yönelik şiddet hakkında-

ki eleştiriler raporda özellikle göze çarpıyor.

Ekonomi konusunda ise büyüme rakamları ve tüke-

tim harcamalarındaki artıştan söz ediliyor. Ancak, cari açı-

ğın azalmakla birlikte hala fazla olduğu ve büyük dış denge-

sizlikler nedeniyle ekonominin yeni küresel finansal şoklara

karşı kırılgan olmaya devam ettiği yönündeki açıklamalara

da yer veriliyor. Bu noktada, Türkiye-AB Karma Parlamento

Komisyonu Eş Başkanı Helene Flautre’in “İki yıldır AB tara-

fından hiçbir fasıl açılmamışken, AB tarafından bir ilerleme

olmamışken, Türkiye hakkında ilerleme raporu düzenlemek

ve eksiklikler yüzünden Türkiye’yi eleştirmek adil bir yakla-

şım değildir”düşüncesini paylaşmamak mümkün değil.

Aslında yıllardır ilerleme raporlarıyla sunulan eleşti-

rileri tetikleyen çekincelerden biri olarak, Türkiye’nin nüfus

büyüklüğüne değinmek gerekiyor. Ülkemiz AB’ye üye ol-

duğunda, nüfus oranı nedeniyle, kuşkusuz ki karar meka-

nizmasında önemli bir role sahip olacak. Almanya’nın şu an

Avrupa Parlamentosu’nda 99 milletvekili bulunuyor. Türki-

ye ise üye olduğunda 100 milletvekiline ve 29 oya sahip ola-

cak. Parlamento’ya sunulan önerilerin bloke edilmesi için

gerekli oy sayısı ise 91. Bu da Türkiye’nin gerekli sayının üçte

birini temsil etme gücüne sahip olacağını gösteriyor.

Sonuç olarak, ilişkilerin daha yumuşak bir düzey-

de ilerlemesi için ilerleme raporunda sunulan eksiklikler-

den ziyade, öncelikle müzakerelerde ilerleme kaydedilme-

si ve Kıbrıs sorununa yönelik Birleşmiş Milletler öncülüğün-

de çözüm sağlanması amacıyla ilgili AB kurumları tarafın-

dan girişimde bulunulması gerekiyor. Ayrıca, müzakere tak-

viminin belirgin hale getirilmesi bakımından da, GKYR ve

Fransa’nın toplamda 10 başlığa uyguladığı tek taraflı engel-

lemelerin ortadan kaldırılması, olmazsa olmaz bir öneme

sahip bulunuyor. Tüm bu hususlar çerçevesinde, 2012 yılı-

nın ikinci yarısında durma noktasına gelen Türkiye-AB ilişki-

lerinin, 2013’te de gelişme göstermesi pek mümkün gözük-

müyor. Nitekim Avrupa Komisyonu’nun Avro Bölgesi ekono-

misinin iyileşme süreci hakkında öngörüde bulunduğu tak-

vim de, önümüzdeki birkaç yıl, önceliklerin ekonomik kri-

zin etkilerinin ortadan kaldırılması olacağını gösteriyor. Bu

bakımdan, İrlanda’nın AB Dönem Başkanlığı ile başlayacak

olan yeni dönem neler getirir şimdiden bilinmez, ancak ge-

linen noktaya bakılınca, 2013 yılındaki gelişmelerin olumlu

yönde ilerleyeceğini öngörmek doğru olmayacaktır.

Page 29 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Aralık 2012