Page 15 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi

15

üzere toplu eylem/görüşme yapma hakkı temel haklardan-

dır ve AB hukukunun ayrılmaz bir parçasıdır. Ancak bu hakla-

rın kullanılması mutlak değildir ve ulusal mevzuatlarda bazı

sınırlamalara tabi tutulabilir.

(b) İkinci olarak hizmetlerin serbest dolaşımı, AB’nin te-

mel ilkelerinden birisidir ve bu ilkenin uygulanması ancak AB

Antlaşmalarında öngörülen bir amacı güden ve kamu yara-

rının korunması gibi daha üstün bir sebeple sınırlandırılabi-

lir. Ayrıca bu sınırlamanın yöntem ve araçları istenilen ama-

ca uygun olmalı ve bunun için zorunlu olanın ötesine geçme-

melidir. Bu değerlendirmeyi yapacak olan da ulusal mahke-

melerdir.

Divan’ın verdiği kararlarla konuya açıklık getirme giri-

şimleri, aksine, sonuçları bakımından akademik dünyada ve

ilgili sosyal taraflar nezdinde yoğun tartışmalara yol açmış-

tır.

BusinessEurope

gibi iş dünyasını temsil eden bazı taraf-

lar Divan’ın kararlarının, hizmetlerin serbest dolaşımı özgür-

lüğü ile temel sosyal haklar arasındaki ilişkiyi etkilemediğini

ve birini diğerine üstün tutmadığını ve Divan kararları çerçe-

vesinde İç Pazar’ın (

Internal Market

) temellerinden olan eko-

nomik özgürlüklerin sosyal haklar karşısında ancak çok istis-

nai hallerde sınırlandırılabileceğini savunmuşlardır (Bkz. (b)

Maddesi)

15

. Başta işçi sendikaları olmak üzere diğer taraf-

larsa, Divan’ın sosyal hakları temel insan hakları olarak ka-

bul etmekle beraber bunların, özellikle grev ve toplu eylem

haklarının mutlak olmadığı ve sınırlandırılabileceği yolunda-

ki vurgusunu ön plana çıkararak ekonomik özgürlüklere, te-

mel sosyal insan hakları karşısında öncelik tanıdığını iddia

etmişlerdir (Bkz. (a) Maddesi). Konuyla ilgili tartışmalarda

ön planda olan Avrupa İşçi Sendikaları Konfederasyonu, so-

runun çözümü için, mevcut 96/71 sayılı Yönerge’nin “Eşit işe

eşit ücret” prensibinin eklenmesini ve ev sahibi ülkenin işçi

hakları ve istihdam bakımından Yönerge’de yer verilen asgari

şartlardan daha elverişli koşulları uygulayabilmesine izin ve-

rilmesi suretiyle değiştirilmesini ve AB Kurucu Antlaşmaları-

na temel sosyal haklara ekonomik özgürlükler karşısında ön-

celik tanıyan bir “Sosyal İlerleme Protokolü” (

Social Progress

Protocol

) eklenmesini önermiştir

16

.

Bu tartışmalar karşısında Komisyon, bu alanda ilgili sos-

yal tarafların görüşlerini uzlaştırmak üzere Divan’ın kararla-

rı ışığında yeni bir düzenleme yapmaya yönelmiş ve söz ko-

nusu Tüzük tasarısını hazırlamıştır. Her ne kadar Tasarı şimdi-

lik geri çekilmiş olsa da ileride yeniden gündeme gelme ola-

sılığı bulunduğundan, hükümlerine kısaca değinmekte fay-

da görülmektedir.

Komisyon, Tasarıyı ABİDA’nın 352’nci Maddesi’ne dayan-

dırmıştır

17

. Tasarıda grev hakkı dâhil olmak üzere toplu ey-

lem/görüşme hakkının temel insan haklarından olduğu te-

yit edildikten sonra ekonomik özgürlüklerin bu haklarla eş

düzeyde olduğu ve birinin diğerine üstünlüğünün olmadığı

vurgulanmıştır (Md. 2). Tasarıda üye ülkelerin işçi ve sendi-

kaların greve gitme ya da başkaca toplu eylemde bulunma

haklarına ilişkin ulusal düzenleme ve uygulamalarının söz

konusu düzenlemeden etkilenmeyeceği belirtildikten (Md.

1) sonra bir“Erken uyarı”mekanizması öngörülmüştür. Buna

göre hizmetlerin serbest dolaşımı ilkesinin işleyişini etkile-

yen ve bir üye ülkedeki endüstriyel ilişkilere zarar verebilecek

ya da sosyal huzursuzluklara yol açabilecek bir durum ortaya

çıktığında, o ülke, hizmet sunanın merkezinin bulunduğu ül-

keye ve Komisyon’a bu durumu bildirecektir (Md. 4). Yine Ta-

sarıda üye ülkelerin sınır ötesi hizmetlerin serbest dolaşımıy-

la ilgili durumlarda grev hakkının ya da toplu eylem hakkı-

nın kullanılmasıyla ortaya çıkabilecek işçi-işveren ihtilafları-

nın çözümüne yönelik yargısal olmayan alternatif mekaniz-

malar geliştirmeleri öngörülmüştür (Md. 3/1). İhtilafların çö-

zümü için yargısal olmayan mekanizmalara başvurulmasının

üye ülke mahkemelerinin yetkilerine zarar getirmeyeceğinin

belirtildiği Tasarıda, mahkemelerin kendi ulusal mevzuatla-

rı çerçevesinde grev ya da toplu eylemde bulunmanın, eko-

nomik özgürlüklerin kısıtlanması karşısında, amaçlananın

ötesine geçip geçmediğine karar verecekleri ifade edilmiştir

(Md. 3/4). Ayrıca Tasarı’nın Dibacesinde, grev hakkının mut-

lak bir hak olmadığı ve ulusal mevzuat ve uygulamalardan

kaynaklanan sebeplerle kısıtlanabileceğine de yer verilmiş-

tir (Paragraf 3).

Sonuç olarak Komisyon’un Tasarıyı prensip olarak Ada-

let Divanı’nın kararları doğrultusunda hazırladığı söylenebi-

lir. Dolayısıyla Divan’ın kararları sonrasında ortaya çıkan tar-

tışmalara, en azından bazı üye ülkeler bakımından cevap

oluşturamamış ve itiraza uğramıştır. 12 üye ülke Parlamen-

tolarından Tasarıya karşı getirilen ortak itiraz, AB Antlaşma-

larının grev hakkına ilişkin düzenlenme yapılmasını açıkça

AB’nin yetkisi dışında bıraktığı

18

, yasal dayanak olarak ABİDA

352’nci Madde gösterilecek olsa bile düzenlemeninYetki İka-

mesi ilkesine aykırı olduğu yönünde gelmiştir

19

. Polonya gibi

bazı ülkeler, Tasarının üye ülkelere daha geniş hareket alanı

sağlayan (üye ülkeleri daha az kısıtlayıcı) Yönerge yerine Tü-

zük

20

olarak hazırlanmasının Orantılılık ilkesine de aykırı ol-

duğunu savunmuştur

21

. Tasarıya itiraz eden parlamentoların

oy sayısının 19’a ulaşarak, Protokol’de öngörülen 1/3’lük ço-

ğunluğu sağlaması üzerine, Komisyon Tasarıyı geri çekmiştir.

Avrupa Parlamentosu’ndaki hemen tüm siyasi partilerin de

Tasarıya olumsuz yaklaşmaları karşısında

22

Komisyon, Tasarı-

yı aynen veya değiştirerek yeniden sunmamıştır.

İşçi hakları ve işçi-işveren ilişkilerini düzenleyen ulu-

sal mevzuatlardaki farklılıklar olduğu sürece, AB’de sınır

ötesi hizmetlerin ediminde ekonomik özgürlüklerle sos-

yal haklar arasında mutlaka çatışma olacaktır. Dolayısıyla,

Komisyon’un Tasarıyı geri çekmesi sorunu çözmemekte ve

konunun en etkin şekilde ancak AB düzeyinde ele alınabile-

ceği gerçeğini değiştirmemektedir. Bu itibarla, siyasi uzlaşı

sağlayarak, gerekirse AB Antlaşmalarında değişiklik yapıla-

cak şekilde Komisyon’un bu konuda tekrar girişimde bulun-

ması gerekecektir.

15

Report OnThe JointWork Of

The European Social Partners On

The ECJ Rulings InTheViking,

Laval, Rüffert And Luxembourg

Cases (Report), 19.03. 2010, p.5.

16

Report (dipnotlar), p.14.

17

Bkz. Bölüm 1

18

“…Bu madde hükümleri,

ücretlere, sendika kurma hakkına,

grev hakkına ve lokavt hakkına

uygulanmaz.”(ABİDA md. 153/5)

19

www.europarl.europa.en

/

committees/en/juri/notices-to-

members

20

AB hukukundaTüzükler

(Regulation) genel bir kapsama

sahiptir. İçerikleri itibarıyla

tüm yönleriyle bağlayıcıdır

ve üye devletlerde doğrudan

doğruya uygulanır. Buna karşılık

Yönergeler (Directive) şekil ve

yöntemler bakımından iç hukuka

nasıl aktarılacakları konusunda

yetkiyi üye devletlere bırakarak,

varılacak amaç ve sonuçları

bakımından üye devletleri bağlar.

21

Bkz. Dipnot 19, Reasoned

Opinion ByThe Polish Sejm

22

Agence Europe, 12/09/2012

Page 15 - İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi - Aralık 2012