57 / 64
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI DERGİSİ
55
Belçikalı çizer Hergé tarafından 1929
yılında Brüksel’de yaratıldı. Söz konusu
kahramanın 200 milyondan fazla kitabı
basılıp, 50’den fazla dile çevrildi. Serinin
kahramanı, genç bir gazeteci ve gezgin
olan Tenten ile köpeği Milu, arkadaşı Kap-
tan Haddock’un illüstrasyonlarına şehrin
birçok noktasında rastlanıyor.
Brüksel, başta AB kurumları olmak
üzere NATO Genel Merkezi, Dünya Güm-
rükler Örgütü, Eurocontrol, daha saya-
madığımız birçok uluslararası kuruluş ve
STK’lara ev sahipliği yapıyor. Washing-
ton’dan sonra en fazla lobi grubunu barın-
dıran şehir, 5.400’ün üzerindeki diplomat-
la dünyadaki ikinci en büyük diplomatik
merkez. Türkiye’nin AB Uzmanı olan İKV
de Brüksel’deki Temsilciliği ile 1984 yılın-
dan beri Vakfın AB kurumları ile ilişkilerini
yürütüyor.
1951 yılında Federal Almanya, Fransa,
İtalya, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg,
Paris’te imzaladıkları Antlaşma ile Avru-
pa Kömür ve Çelik Topluluğu’nu (AKÇT)
kurdu. Kurucu üyelerin Dışişleri Bakanları
1952 yılında bu topluluğun resmi organ-
larının kurulacağı şehri belirlemek için
bir araya geldi. Brüksel’in bu kurumlara
ev sahipliği yapmasına bir kişi hariç ne-
redeyse bütün Bakanlar hemfikirdi. O kişi
Belçika Dışişleri Bakanı Paul van Zeeland
idi. Brüksel’i AKÇT kurumlarının kuru-
lacağı şehir olarak kabul ettiği takdirde
hükümetinin düşeceğini belirten Bakan
Zeeland, Brüksel yerine Belçika’nın kömür
ve sanayinin merkezi olan Liege’i önerdi.
Brüksel yerine Liege’i önermesinin temel
sebebi ise Belçika’da o dönem yaşanan iç
karışıklığı yatıştırmaya yönelik bir siyasi
manevraydı. Uzun süren toplantılar netice-
sinde, AKÇT’nin Yüksek Yetkili Makamı’nın
(Avrupa Komisyonunun o dönemki adı)
ilk binasının geçici olarak Lüksemburg’ta
kurulmasına ve AKÇT’nin parlamentosu-
nun toplanması için ise Fransa’nın Stras-
burg kentinde yer alan Avrupa Konseyinin
salonunun kullanılmasına karar verildi.
Günümüzde Avrupa Parlamentosunun her
ayın bir haftası Strasburg’ta toplanması bu
karar ile başlamış oldu.
25 Mart 1957’de Roma’da Avrupa
Ekonomik Topluluğu’nu (AET) kuran
Antlaşma AKÇT üyesi altı ülke tarafından
imzalandı. Bu antlaşmayla aynı zamanda
Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu da (EU-
RATOM) kuruldu. Antlaşmaya taraf olan
ülkeler bu kez genel merkezlerin kendi
ülkelerinde yer almasını istiyordu. Ku-
rumlarda çalışacakmemurların işe alınmış
olmasına rağmen, yoğun geçen diplomasi
trafiği sonrası ülkeler arasında uzlaşma
sağlanamadı.
6 Ocak 1958’de acil olarak toplanan
taraflar şehri belirleyemeseler de, her ül-
kenin alfabetik sırayla ev sahipliği yap-
masına karar verdiler. Dönemin Belçika
Dışişleri Bakanı Paul-Henri Spaak, alfabede
ilk sırada yer alan Belçika’nın eline geçen
bu fırsatın farkındaydı. Hemen AET’nin
kullanımına verilecek bina için satın alma
işlemlerini tamamlayarak teslim etti. Belçi-
ka’nın Dönem Başkanlığı süresi bitince gö-
rev Almanya’ya geçecekti. O dönemAlman-
ya ve Fransa arasında geçen çekişmeden
faydalanan Belçika, AET için yeni binalar
inşa etmeye başladı. Günümüzde Avrupa
Komisyonunun kullandığı Berlaymont bi-
nası olmak üzere birçok yerleşke Brüksel’i
AET için bir çekim merkezine dönüştür-
mek üzere o dönem inşa edildi. Bir süre
sonra AET ve AKÇT’nin organları birleşti ve
Lüksemburg’dan Brüksel’e taşındı.
Sonraki dönemde önce Avrupa Par-
lamentosu sonrasında AB Konseyi Brük-
sel’in bugün AB Mahallesi olarak adlan-
dırılan bölgesinde binalar inşa ederek,
faaliyetlerini sürdürdü. Son olarak, AB’nin
orta ve uzun vadeli politikalarını belirle-
diği, 1974 yılından beri toplanan ve “AB
Zirvesi” olarak adlandırılan toplantılar AB
Konseyi Dönem Başkanlıklarını yürüten
üye ülkelerde yapılıyordu. 7-9 Aralık 2000
tarihlerinde yapılan Nice Zirvesi’nde AB
üyesi ülkeler, 2004 yılından itibaren bu
toplantıların Brüksel’de yapılmasını ka-
rarlaştırdı. Önüne çıkan fırsatları iyi de-
ğerlendiren Belçika, Brüksel’i AB’nin adı
konulmamış başkenti olmasını sağladı.
8 Nisan 1965 tarihinde Brüksel’de
imzalanan bir diğer önemli antlaşma ise,
“Birleşme Antlaşması” olarak bilinen Füz-
yon antlaşmasıdır. Kurucu üyelerin imza-
ladığı antlaşmayla, o dönemin üç Avrupa
topluluğu olan Avrupa Kömür ve Çelik
Topluluğu, Avrupa Ekonomik Topluluğu
ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu tek
çatı altında toplanarak, tek bir Konsey, Ko-
misyon ve Parlamento oluşturulup, büt-
çeleri birleştirildi. “Avrupa Toplulukları”
teriminin ilk kez kullanılmaya başlandığı
bu antlaşmaya pek çok kişi tarafından ger-
çek anlamda AB’nin temellerinin atıldığı
adım olarak görülüyor.
Günümüzde başta Avrupa Komisyo-
nu, Avrupa Parlamentosu, AB Konseyi,
Ekonomik ve Sosyal Komite, Bölgeler Ko-
mitesi ve Ombudsman gibi AB kurumları
olmak üzere birçok uluslararası kurumun
Brüksel’de yerleşik oluşu, Belçika ekono-
misine ciddi katkı sağlamakta. 2016 yılın-
da yapılan bir çalışmada, AB kurumları ve
NATO’da 81 binden fazla kişinin çalıştığı
belirtiliyor. Bu kurumların Brüksel’de
olması sebebiyle, diplomatik temsilcilik,
lobicilik, medya, şirket ve STK temsilcilik-
leri ve organizasyon şirketlerinde çalışan-
ların sayısı ise 40 binin üzerinde. Kısacası,
Brüksel nüfusunun yüzde 10’undan fazla
bir bölümü, bu kurumların Brüksel’de
olmasından dolayı bu şehirde ve yerel
ekonomiye her yıl doğrudan 5milyar avro
katkı sağlıyor.
■