Avrupa Komisyonu tarafından duyurulan AGILE programına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AVRUPA KOMİSYONU AGILE PROGRAMINI DUYURDU

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, 25 Mart 2026 tarihinde, Avrupa’daki savunma alanındaki teknolojik gelişmelere hız kazandırmak amacıyla, 115 milyon avro kaynak sağlamak üzere, AGILE adlı finansal araca ilişkin bir tüzük teklif etti.[1] Rusya-Ukrayna Savaşı ile savunma sektöründe inovasyonun stratejik önem kazanmasının sonucunda Komisyon, bu girişim ile yeni teknolojilerin kısa süre içerisinde uygulamaya geçirilmesini hedefliyor.

Komisyon tarafından Mart 2025’te yayımlanan, Avrupa’nın güvenliğine ilişkin sorunları tespit ederek, bunların çözümüne ilişkin bir çerçeve sunan “Avrupa’nın Yeniden Silahlandırılması Planı/Hazırlık 2030” konulu Beyaz Kitap’ta bahsedilen savunma sektöründeki inovasyon açığına ilişkin çözüm, AGILE Programı ile hayata geçiriliyor. Yapay zekâ, kuantum teknolojileri ve İHA’lar gibi araçların geliştirilmesi, test edilmesi ve piyasaya sunulması süreçlerinin hızlandırılmasını amaçlan bu program hususi olarak KOBİ’lere start-up’lara ve ölçek büyüten şirketlere odaklanıyor.

Komisyona göre teknolojik değişim özellikle savunma alanında hızlıca yaşanıyor ve savaş sırasında bu teknolojilerin sahaya hızlıca uyarlanması gerekiyor. Bu bağlamda savunma ve güvenlik alanlarında inovasyon çalışmalarının kuvvetlendirilmesi, Avrupa için kritik bir öneme sahip. Yeni teknolojilerin uygun fiyatlı şekilde ve kısa sürede geliştirilebilmesi için Komisyonun sunduğu bu öneri, KOBİ’ler gibi yeni savunma aktörlerini hedefliyor. Buna göre AGILE ile şirketlere dört ay gibi kısa bir süre içerisinde kaynak sağlanacak ve bu finansman ile geliştirilen teknolojiler, 1-3 yıl içerisinde savunma kuvvetlerine aktarılacak. 20-30 proje için kaynak sağlaması planlanan AGILE, desteklediği projelerin maliyetlerinin %100’ünü finanse edecek. Ek olarak, başvuru çağrısının sonlanmasından önceki 3 aya kadar yapılan harcamaların da geriye dönük talep edilmesine imkân sağlayan bir kural içeriyor. AGILE aracını düzenleyen çalışma programı iki ana faaliyeti kapsıyor. Bunlardan ilki savunma ürünlerinin ve teknolojilerinin geliştirilmesini hedeflerken, ikincisi ise bu ürünlerin pazara ulaşmasını ve ticari süreçlerini hızlandıracak.  

Avrupa Komisyonunun Savunma ve Uzaydan Sorumlu Üyesi Andrius Kubilius, AGILE Programı’nın süre ve finansal kaynak bakımından sınırlı olduğunu belirterek 2027 yılı için 115 milyon avro kullanılabileceğini kaydetti. 2028’e kadar daha fazla kaynak kullanılması gerektiğini dile getirerek bu kararı üye ülkelerin vereceğinin altını çizdi. Sonuç olarak, 2027 yılında yalnızca 20-30 arasında Avrupalı KOBİ, AGILE Programı’ndan yararlanabilecek. [2]

Kubilius, AGILE Programı’nın AB üye ülkelerine, Norveç ve Ukrayna’ya açık olduğunu ifade etti. KOBİ’ler, start-up’lar ve ölçek büyüten firmaların katılacağını ancak konsorsiyum da oluşturulabileceğini ekledi. Bununla beraber, AGILE Programı Teşvik Müdahalesi (Inducement Intervention) aracılığıyla üçüncü ülkelerde kurulmuş olan bu KOBİ’lerin, start-up’ların ve ölçek büyüten firmaların, uygun bir ülkeye taşındıkları takdirde, programa katılmalarına imkân sağlanacak.[3]

Rusya-Ukrayna Savaşı ve son yıllarda artış gösteren küresel belirsizlikler, AB’nin savunma alanındaki girişimlerini genişletmesine ve bu alanda daha proaktif politikalar geliştirmesine zemin hazırladı. Bu girişimler, sınır-ötesi iş birliğine dayalı projeleri teşvik eden Avrupa Savunma Fonu (European Defence Fund), KOBİ’ler ve savunma alanında faaliyet gösteren start-up’lara katkı sağlayarak Birliğin savunma inovasyonu kapasitesini geliştirmeyi hedefleyen AB Savunma İnovasyon Programı (EU Defence Innovation Scheme) ve Avrupa Savunma Ajansı tarafından kurulan üye ülkeler ile paydaşlar arasındaki koordinasyonu sağlamlaştıran AB Savunma İnovasyon Merkezi (Hub for EU Defence Innovation) olarak sıralanabilir. Bu bağlamda atılan bir başka adım olan AB Savunma Sanayi Dönüşümü Yol Haritası ise (the EU Defence Industry Transformation Roadmap), Avrupa savunma sektörünün daha hızlı ve risk alabilen bir yaklaşıma sahip olmasını teşvik etmeyi amaçlamıştı. Bu amaca yönelik geliştirilmiş bir başka program olan SAFE ise, üye ülkelerin savunma alanındaki harcamalarını artırmalarını sağlamak amacıyla toplamda 150 milyar avroluk bir kredi sağlıyor. 2026 yılının ocak ayında iki aşamada 16 üye ülkenin SAFE Programı’na ilişkin ulusal planları kabul edilmişti. 25 Mart 2026 tarihinde ise Çek Cumhuriyeti ve Fransa’nın da ulusal planlarının Komisyon tarafından kabul edildiği duyuruldu. Böylece, Çek Cumhuriyeti’ne yaklaşık 2,06 milyar avro ve Fransa’ya ise 15,09 milyar avro kredi sağlanacak.

Komisyon tarafından hazırlanan AGILE Programı, AP ve AB Konseyi’ne olağan yasama usulü (ordinary legislative procedure) kapsamında sunulacak. 2027 yılının ilk aylarında faaliyete geçmesi planlanıyor.