AP’nin yapay zekâ eğitimi ve telif haklarına ilişkin yeni kurallar çağrısına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AVRUPA PARLAMENTOSUNDAN YAPAY ZEKÂ EĞİTİMİ VE TELİF HAKLARINA İLİŞKİN YENİ KURALLAR ÇAĞRISI

Bared Çil, İKV Uzmanı

AP, yapay zekâ sistemlerinin eğitimi sırasında kullanılan telif haklarına tabi eserlerin korunmasına yönelik yeni düzenlemelerin hazırlanması çağrısında bulunan müzakere pozisyon belgesini 10 Mart 2026 tarihinde kabul etti[1]. AP Hukuk İşleri Komitesi tarafından hazırlanan belge, yapay zekâ teknolojilerinin hızlı gelişimi karşısında AB telif hakkı düzenleyici çerçevesinin güncellenmesi ve yaratıcı sektörlerin korunması gerektiğine dikkat çekiyor.

Belgede, AB’de kullanıma sunulan tüm yapay zekâ sistemlerinin AB telif hakkı kurallarına tabi olması gerektiği vurgulanıyor. Bu kapsamda önerilen en dikkat çekici düzenlemelerden biri, Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi (EUIPO) bünyesinde bir Avrupa kayıt sistemi oluşturulması. Söz konusu kayıt sisteminde, yapay zekâ modellerinin eğitiminde kullanılan telif hakkı koruması altındaki eserlerin listelenmesi ve eser sahiplerinin çalışmalarının bu amaçla kullanılmasını reddedip etmediğinin belirtilmesi öngörülüyor. Ayrıca belgede, yapay zekâ geliştiricilerinin eğitim verisi toplamak amacıyla hangi internet sitelerini taradıklarını açıklamaları gerektiği ifade ediliyor.

AP üyeleri, bu tür şeffaflık yükümlülüklerine uyulmamasının telif hakkı ihlali anlamına gelebileceğine ve ilgili şirketler açısından hukuki sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor. Parlamentoya göre, yapay zekâ sistemlerinin eğitiminde kullanılan telif hakkı koruması altındaki içerikler için eser sahiplerine adil bir ücret ödenmesi büyük önem taşıyor. Zira yaratıcı sektörün AB ekonomisinde önemli bir yer tuttuğu ve Birliğin GSYH’sinin yaklaşık %7’sini oluşturduğu belirtiliyor.

AP üyeleri, üretken yapay zekâ sistemlerinin hukukun üstünlüğü çerçevesinde faaliyet göstermesi gerektiğini vurgularken, eser sahiplerinin çalışmalarının yapay zekâ eğitiminde kullanılması durumunda şeffaflık, hukuki belirlilik ve adil tazminat hakkına sahip olduklarını ifade ediyor.

Öte yandan, söz konusu belgede sektör paydaşlarından farklı tepkiler geldiği görülüyor. Yaratıcı sektör temsilcileri belgeyi genel olarak memnuniyetle karşılarken, bazı teknoloji sektörü kuruluşları mevcut AB mevzuatının daha etkili uygulanmasının yeterli olabileceğini savunuyor. Bu çerçevede bazı sektör temsilcileri, yapay zekâ sistemlerinin eğitimi için eser sahiplerinden önceden izin alınması zorunluluğunun Avrupa şirketleri açısından önemli idari yükler doğurabileceği ve Avrupa’nın dijital rekabet gücünü olumsuz etkileyebileceği görüşünü dile getiriyor.