AB Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi 2026-2030'a ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ STRATEJİSİ 2O26-2030

Deniz Bal, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, 5 Mart 2026 tarihinde önümüzdeki beş yılı kapsayan Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi 2026-2030’u tanıttı.^[1] Strateji toplumsal cinsiyet eşitliğini hayatın her alanına entegre etmeyi amaçlıyor. Hem çevrim içi hem çevrim dışı hayatı kapsayan strateji, eğitimden sağlığa, iş hayatından kamusal yaşama kadar her alanı ele alıyor. Sadece bunlarla sınırlı kalmayıp modern tehditlere de stratejide yer veriliyor: siber şiddet ve yapay zekâ riskleri.

Avrupa Cinsiyet Eşitliği Enstitüsü’nün Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Endeksi 2025’e atıfta bulunarak AB’nin mevcut hızla devam ederse tam anlamıyla toplumsal cinsiyet eşitliğine ulaşmasının 50 yıl gerektirdiğini vurgulayan strateji, son yayımlanan Kadın Hakları için Yol Haritası’ndaki hedeflerin somut eylemlere dönüştürüleceğini belirtiyor. Buradaki amaçlar kadın ve kız çocuklarının güçlendirilmesi, erkek ve oğlan çocuklarının dâhil edilmesi, temel haklar konusunda herhangi bir geri adım atılmasına karşı çıkılması ve gerçek anlamda toplumsal cinsiyet eşitliğine ulaşmış bir Avrupa hedefine ulaşmak için ilerlemenin hızlandırılması olarak sıralanıyor.

Yeni strateji, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği 2020-2025 Stratejisi’ne bağlı olarak ortaya atılan somut eylemler üzerine inşa ediliyor: Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele kuralları, Ücret Şeffaflığı, Yönetim Kurullarında Toplumsal Cinsiyet Dengesi Yönergesi ve İş Yaşam Dengesi kuralları.

Yeni strateji kilit alanlarda AB eylemlerini güçlendirmeyi, yeni sorunları ele almayı ve mevcut politika ile yasaların uygulanmasını hızlandırmayı hedefliyor:

• Siber şiddetle mücadeleye odaklanarak, toplumsal cinsiyete dayalı şiddete karşı yürütülen çalışmaları kararlılıkla sürdürmek:

Bu kapsamda cinsel deepfake (yapay zekâ ile üretilmiş içerikler) içeriklerle mücadele önlemleri ve kadınların çevrim içi korunmasının iyileştirilmesi yer alıyor. Bu hedeflere Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki yüksek koruma duvarlarına sahip büyük çevrim içi platformlarla yapılandırılmış düzenleyici diyaloglar aracılığı ile ulaşılması planlanıyor. Komisyon, Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Yönergesi ve yeni Siber Zorbalık Eylem Planı’nın tam anlamıyla uygulanmasını destekleyecek.

• Erkekleri ve oğlan çocuklarını toplumsal cinsiyet eşitliği mücadelesine dâhil etmek:

Şahsi faydanın yanında toplumsal değişimde oynayacakları önemli rolün belirtilmesinin faydalı olacağı öne sürülüyor. Strateji, gençler arasındaki cinsiyet kutuplaşmasını tetikleyen dezenformasyonla mücadeleyi merkeze alıyor. Bu kapsamda, genç erkeklere yönelik olumsuz çevrimiçi propagandalar mercek altına alınacak ve erkeklerin toplumsal farkındalık projelerine aktif katılımı teşvik edilecek.

• Herkes için yüksek sağlık standartlarını teşvik etmek ve sağlık hizmetleri sistemleri inşa etmek:

İlk kez bir Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi’nde sağlık hizmetleri özel politika alanı olarak ele alınıyor. Bu çerçevede, DSÖ ile ortaklaşa yürütülecek büyük ölçekli bir projeyle kadınların sağlık hizmetlerine ulaşımının kolaylaştırılması ve bakım kalitesinin yükseltilmesi hedefleniyor. Aynı zamanda tıpta cinsiyet odaklı araştırma ve tedavi yetersizliğine çözüm arayan bu stratejiyle, ilaçların geliştirilme ve onay aşamalarına “cinsiyet duyarlılığı testi” getirilmesi planlanıyor. Bu doğrultuda Avrupa İlaç Ajansı ile iş birliği yapılarak, ilaçların kadın ve erkek bünyesindeki farklı etkilerinin sistematik olarak denetlenmesi amaçlanıyor. AB Biyoteknoloji Yasası ile güncellenecek olan Klinik Araştırmalar Yönetmeliği, artık tüm yeni deneylerin nüfusun genel yapısına uygun çeşitlilikte yürütülmesini zorunlu kılıyor. Bu düzenleme sayesinde kadınlar ve hassas gruplar klinik araştırmalara dâhil edilerek, tıbbi sonuçların toplumun her kesimi için daha güvenilir ve kapsayıcı olması hedefleniyor.

• Ekonomik sektörlerde toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik ederek refahı artırmak:

Strateji kapsamında AB’de kadınların dikkatini daha fazla çekmek için Araştırma, İnovasyon ve Startuplarda Kadın Üzerine Yeni Eylem Planı başlatılacak. Buna paralel olarak strateji, kadınları STEM alanlarına çekmek için eylemler sunuyor. Aynı zamanda erkekleri sağlık, eğitim, idari işler ve okur-yazarlık alanlarına çekmek için yeni bir yaklaşım uygulanacak.

• Toplumsal cinsiyet temelli ücret farkı ve emekli maaşları farkı ile mücadele etmek:

Ücret Şeffaflığı Yönergesi’nin uygulanması için üye ülkeler desteklenecek. Ayrıca, Avrupa Yatırım Bankası aracılığıyla kadın girişimcilere finansal destek sağlamayı planlıyor. Regl ve menopoz dönemlerinde ihtiyaç duyulan ürün ve hizmetlere erişimde yaşanan ekonomik zorlukları (hijyen yoksulluğunu) ortadan kaldırmak için AB genelinde ortak çözüm stratejileri geliştirilecek.

• Kadınların siyasete eşit ve güvenli katılımını desteklemek için daha fazla adım atmak:

AB, kadınların siyasetteki yetersiz temsilini aşmak için üye ülkelerdeki iyi uygulama örneklerini güncelleyerek yaygınlaştırmayı hedefliyor. Kadın siyasetçilerin güvenliğini artırmaya yönelik yeni bir tavsiye paketi hazırlanırken, aynı zamanda kadınları hedef alan ve toplumsal kutuplaşmayı körükleyen dijital saldırılara karşı da kapsamlı bir önlem planı devreye sokulacak.

• Küresel arenada toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik etmeye devam etmek:

AB, eşitlik mücadelesini dünya geneline yaymak için 2028-2034 dönemini kapsayan stratejik eylem planlarını devreye sokacak. Bu vizyonun en somut parçası olan “SHIELD” girişimi ile özellikle insani kriz bölgelerinde kadınların üreme sağlığı hizmetlerine ulaşımı kolaylaştırılacak ve şiddet mağdurlarına yönelik kapsamlı bir koruma kalkanı oluşturulacak.