Ufuk Avrupa programının revizyon önerisine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı

UFUK AVRUPA PROGRAMINA İLİŞKİN SEKTÖRDEN REVİZYON ÖNERİSİ

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Üniversiteler Birliği (the European University Association- EUA), CESAER, EU-LIFE, Avrupa Araştırma-Yoğun Üniversiteler Birliği (the League of European Research Universities – LERU) ve Genç Avrupa Araştırma Üniversiteleri Ağı (the Young European Universities Network – YERUN), 25 Şubat 2026 tarihinde, Avrupa Rekabetçilik Fonu (European Competitiveness Fund) ve Ufuk Avrupa’ya (Horizon Europe) ilişkin bir görüş yayımladı.[1]

Bu açıklamaya göre 2028-2034 Çok Yıllı Mali Çerçeve’de yer alan 10’uncu Çerçeve Programı (gelecek çerçeve programı) ve Avrupa Rekabetçilik Fonu, AB’nin araştırma ve inovasyon düzeyinin artırılmasında rol oynayan iki önemli araç olma özelliği taşıyor. Buna göre 10’uncu Çerçeve Programı, araştırma ve inovasyonu teşvik ederken, Avrupa Rekabetçilik Fonu ise hızlandırılmış geliştirmeye ve endüstriyel rekabetçiliğe katkı sağlıyor. Söz konusu kurumlar paylaştıkları görüşte iki programın da hayati bir role sahip olduğunu ve tam olarak desteklediklerini teyit ediyor. Bununla beraber, Birliğin refahını güçlendirmek için AR-GE’nin etkisini en üst düzeye çıkaran bütüncül ve etkili bir Avrupa finansman mimarisini öncelediklerini ifade ediyorlar.[2]

Açıklamaya göre stratejik boşlukları kapatmak ve gelecekteki rekabet gücünü zayıflatabilecek riskleri önlemek amacıyla inovasyonun acil bir şekilde hızlandırılması gerekiyor. Hem siyasi önceliklerin stratejik özerklik ve rekabet gücüne kaydığı hem de hız, ölçek büyütme ve sadeleştirmeye önem verildiği bu dönemde, Birlik düzeyinde hareket etmek için doğru bir zaman olduğu düşünülüyor. Bu bağlamda bu kurumlar, 10’uncu Çerçeve Programı ve Avrupa Rekabetçilik Fonu’nda birtakım iyileştirmelere ihtiyaç duyulduğunu dile getiriyor.

Kurumlar, 10’uncu Çerçeve Programı ve Avrupa Rekabetçilik Fonu’nun açık ve yapılandırılmış bir arayüz ile birbirine bağlanan, özerk ve birbirini tamamlayan iki unsur olması gerektiğini savunuyor. Bu iki programın arasında iyi bir bağlantı sağlandığı takdirde elde edilen çıktıların tam anlamıyla değerlendirilebileceği ve programdan yararlanan kişilere kesintisiz finansman sağlanabileceği düşünülüyor.

Programlar arasında bağlantının iyi kurulması gerektiğini düşünen bu kurumlar, söz konusu programların özerkliğinin de korunması gerektiğini dile getiriyor. Buna göre AR-GE’nin sonuçlarının toplumsal etkiye dönüştürülebilmesi ve rekabetçiliğin artırılması için Avrupa Rekabet Fonu’nun, disiplinler arası araştırma ve inovasyon için ise Ufuk Avrupa’nın birincil araç olarak kalması gerekiyor. Bunun yanında söz konusu kurumlara göre, üniversiteler, araştırma enstitüleri ve diğer araştırma yapan kuruluşların, bu sürece katkı sunabilmeleri için gerekli mekanizmaların ve düzenlemelerin hayata geçirilmesi önem arz ediyor.

Açıklamada iki program arasında hiyerarşiden kaçınılarak koordinasyon sağlanması tavsiye ediliyor. Buna göre iki program için ayrı ayrı kurullar inşa ederek bu kurullar arasında düzenli temas sağlanması öneriliyor. Ayrıca, 10’uncu Çerçeve Programı’nın rekabetçilik hedeflerine tabi edilmesini önleyecek hukuki düzenlemelere ihtiyaç olduğu da dile getiriliyor. Son olarak, Avrupa Rekabetçilik Fonu’nun sanayi ve akademi arasında iş birliği sağlama ve beceri programlarına katkıda bulunma gibi hedefleri teşvik edecek şekilde kurgulanmasının önemli olduğu belirtiliyor.