ABD Yüksek Mahkemesinin Başkan Trump’ın gümrük tarifelerini iptal kararına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

ABD YÜKSEK MAHKEMESİNDEN BAŞKAN TRUMP’IN GÜMRÜK TARİFELERİNİ İPTAL KARARI

Ahmet Emre Usta, İKV Uzmanı

ABD Yüksek Mahkemesi, altıya karşı üç oyla aldığı tarihî bir kararla, Başkan Donald Trump’ın Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında küresel çapta uyguladığı gümrük tarifelerini yasa dışı bularak iptal etti. Mahkeme Başkanı John Roberts tarafından kaleme alınan kararda, söz konusu yasanın başkana gümrük vergisi uygulama yetkisi vermediği ve vergilendirme yetkisinin anayasal olarak Kongreye ait olduğu vurgulandı.^[1]

Kararın ardından daha önce tahsil edilen milyarlarca dolarlık gümrük vergisinin iade edilip edilmeyeceği sorusu gündeme gelirken, bu sürecin son derece karmaşık ve uzun bir hukuki mücadele gerektireceği belirtiliyor. Yüksek Mahkemenin kararına sert tepki gösteren ve karara imza atan üyeleri eleştiren Başkan Trump, vakit kaybetmeden 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122’nci maddesine dayanarak dünya genelindeki ithalata yönelik %10 oranında yeni bir tarife kararı aldığını duyurdu. Başkan Trump, hafta sonu yaptığı açıklamalarda bu oranı %15’e çıkaracağını ifade etse de ABD Gümrük ve Sınır Koruma Birimi yürürlüğe giren yeni tarifeyi %10 olarak uygulamaya başladı. Yalnızca 150 gün geçerli olan ve uzatılması için Kongre onayı gerektiren bu yeni tarife adımı, küresel piyasalarda ve ABD’nin ticaret ortakları nezdinde büyük bir belirsizliğe yol açtı.^[2]

Avrupa Komisyonunun Ticaret ve Ekonomik Güvenlikten Sorumlu Üyesi Maroš Šefcovic, Başkan Trump’ın uygulamaya koyduğu yeni ithalat tarifesinin ardından, ABD ile ilişkilerde birkaç ay sürecek bir “geçiş dönemi” ile karşı karşıya olduklarını açıkladı. Bu yeni ek tarife kararı, iki taraf arasında geçtiğimiz yıl imzalanan ticaret anlaşmasını baltalama tehdidi taşıyor. Komisyon Üyesi Šefcovic, ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick ile her gün temas hâlinde olduklarını ve ABD’li mevkidaşlarının geçen yılki anlaşmaya bağlı kaldıklarına dair kendisine güvence verdiklerini belirtti. Diğer yandan, AP’nin ticaret komitesi, AB ithalat vergilerinin kaldırılmasına yönelik planlanan oylamayı ertelemiş olsa da Šefcovic komiteyi mart ayında oylamaya gitmeye çağırdı.^[3]

Avrupa Parlamentosu Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada tavrını şu şekilde ortaya koymuştu: “ABD yönetiminden saf tarife kargaşası. Artık kimse ne olup bittiğini anlayamıyor-sadece cevaplanmamış sorular ve AB ve ABD’nin diğer ticaret ortakları için artan belirsizlik. Turnberry Anlaşmasının hükümleri ve yasal zemini değişti. 122. Maddeye dayalı yeni tarifeler anlaşmanın ihlali anlamına gelmiyor mu? Zaten ABD’nin bunlara uyup uymayacağı veya uymasının mümkün olup olmadığı dahi bilmiyor. Herhangi bir adım atmadan önce açıklık ve yasal kesinlik ihtiyacı var. Yarınki toplantımızda AP müzakere ekibine hukuki değerlendirme yapılana ve ABD tarafından açık taahhütler verilene kadar yasama sürecini askıya almalarını önereceğim”. Lange söz konusu toplantı sonrasındaki açıklamasında da AP’nin AB-ABD anlaşması ile ilgili onay sürecinin askıya alındığını açıkladı.

Uzmanlar, Yüksek Mahkeme kararının IEEPA kapsamındaki tarifeleri iptal etmesine rağmen, Trump’ın ulusal güvenlik (Bölüm 232) veya haksız ticari uygulamalar (Bölüm 301) gibi diğer yasal dayanakları kullanarak korumacı ticaret politikalarını sürdürme imkânına sahip olduğuna dikkat çekiyor.