İKV'DEN AB SERA GAZI AYAK İZİ VERİLERİNE İLİŞKİN BİLGİ NOTU
AB SERA GAZI AYAK İZİ VERİLERİ
Melike Sönmez, İKV Uzman Yardımcısı
AB İstatistik Kurumu Eurostat, AB’nin sera gazı ayak izine ve bu oranın diğer ülkelere kıyasla ne durumda olduğuna yönelik verileri yayımladı.[1]
Bu doğrultuda veri setinden öne çıkanlar şunlar oldu:
- 2023’te AB’de toplamda 4 milyar ton CO² eşdeğeri tüketimle bağlantılı emisyon oluştu, bunun 1,4 milyar tonu ithal edilen ürünlerin tüketiminden kaynaklandı.
- 2023’te AB’nin sera gazı ayak izi kişi başına 9 ton CO² eşdeğeri oldu.
- AB’nin tüketim kaynaklı emisyonları, üretim kaynaklı emisyonlardan %21 daha yüksek ölçüldü. Bu, AB’nin sera gazı emisyonlarının net ithalatçısı olduğunu gösteriyor.
- Gaz türlerine göre karbondioksit (CO²) %77 ile en büyük paya sahipken metan %16 ve diğer gazlar %7 ölçüldü.
- Ülkeler arasında Almanya, Fransa ve İtalya en yüksek mutlak ayak izine sahipken, kişi başına en yüksek değerler ise GKRY, İrlanda ve Lüksemburg’da.
- Ekonomik faaliyetler arasında en çok sera gazı salınımına sebep olan alanlar ise elektrik, gaz ve iklimlendirme (%21), ardından imalat (%20) ve hanehalkı faaliyetleri (%16,9) oldu.
- En çok salınımı yapan ülkeler Almanya (903 mt), Fransa (554 mt), İtalya (535 mt) olurken kişi başına salınımın en yüksek olduğu bölgeler GKRY (14,8 t), İrlanda (14,0 t), Lüksemburg (12,7 t) oldu.
- 2010-2023 arasında Finlandiya (-43%), İsveç (-39%), Lüksemburg (-37%) başta olmak üzere çoğu ülke kişi başına ayak izini azalttı.
- 2010-2023 arasında kişi başına ayak izinde en çok artış yaşayan ülkeler Romanya (+10%), Hırvatistan (+8%), Bulgaristan (+1%) oldu.
- Küresel sera gazı salınımında ise en büyük pay Çin (%26), ardından ABD (%7) ve Rusya’nın (%6) oldu.
- Türkiye, küresel sera gazı salınımlarında 24?761,611 bin ton CO² eşdeğeriyle 8’inci sırada yer aldı.
Tablo 1: 2023’te AB Ülkeleri’ndeki Kişi Başına Sera Gazı Ayak İzi
|
Ülke |
Tüketim Kaynaklı Salınımlar (ton) |
Üretim Kaynaklı Salınımlar (ton) |
|
Belçika |
10.351,08 |
8.601,45 |
|
Bulgaristan |
9.457,85 |
6.844,51 |
|
Çekya |
6.799,69 |
7.278,98 |
|
Danimarka |
9.316,20 |
8.729,48 |
|
Almanya |
13.654,79 |
10.845,14 |
|
Estonya |
8.528,90 |
9.348,70 |
|
İrlanda |
12.661,17 |
14.137,23 |
|
Yunanistan |
7.149,36 |
6.216,55 |
|
İspanya |
9.493,96 |
8.528,90 |
|
Fransa |
9.348,70 |
8.613,06 |
|
Hırvatistan |
6.931,15 |
5.576,99 |
|
İtalya |
14.029,65 |
13.731,36 |
|
GKRY |
14.029,65 |
13.731,36 |
|
Letonya |
9.044,66 |
7.879,08 |
|
Litvanya |
7.910,14 |
5.800,23 |
|
Lüksemburg |
14.761,09 |
9.337,75 |
|
Macaristan |
7.469,73 |
6.144,63 |
|
Malta |
7.651,89 |
8.754,96 |
|
Hollanda |
10.516,84 |
7.535,54 |
|
Avusturya |
9.448,66 |
10.102,23 |
|
Polonya |
6.476,60 |
4.984,37 |
|
Portekiz |
6.931,15 |
5.576,99 |
|
Romanya |
6.923,91 |
4.627,05 |
|
Slovenya |
9.457,85 |
6.844,51 |
|
Slovakya |
7.732,17 |
6.658,24 |
|
Finlandiya |
9.154,86 |
9.737,18 |
|
İsveç |
9.394,85 |
9.265,09 |
|
AB-27 toplam |
9.023,59 |
7.449,58 |
Kaynak: Eurostat
Tablo 2: Küresel Sera Gazı Salınımlarında En Çok Payı Olan Ülkeler
|
Bölgeler |
Tüm NACE faaliyetleri (bin ton eşdeğeri)
(bin ton eşdeğeri) (bin ton ve hanehalkları |
|
|
1 |
Çin |
369.976,288 |
|
2 |
Amerika Birleşik Devletleri |
95.220,881 |
|
3 |
Rusya |
88.076,975 |
|
4 |
Hindistan |
66.374,408 |
|
5 |
Birleşik Krallık |
34.063,552 |
|
6 |
Brezilya |
29.310,544 |
|
7 |
Güney Afrika |
25.430,165 |
|
8 |
Türkiye |
24.761,611 |
|
9 |
Suudi Arabistan |
24.527,731 |
|
10 |
Güney Kore |
22.961,250 |
|
11 |
Japonya |
22.450,794 |
|
12 |
Endonezya |
21.409,453 |
|
13 |
Kanada |
19.021,836 |
|
14 |
Norveç |
14.137,483 |
|
15 |
Avustralya |
10.433,100 |
|
16 |
Meksika |
9.229,603 |
|
17 |
Arjantin |
5.411,405 |
|
18 |
İsviçre |
4.954,186 |
|
Dünyanın geri kalanı |
521.810,179 |
|
Kaynak: Eurostat
[1] Eurostat, “Greenhouse gas emission footprints”, Şubat 2026,
https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Greenhouse_gas_emission_footprints