AB’de 2024 yılı nükleer elektrik üretimi verilerine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB’DE 2024 YILI NÜKLEER ELEKTRİK ÜRETİMİ VERİLERİ

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı

AB İstatistik Kurumu Eurostat’ın 29 Ocak 2026 tarihinde yayımladığı veriler, nükleer enerjinin 2024 yılında AB elektrik üretimi içindeki yerine ilişkin tabloyu ortaya koyuyor.[1] 2024’te nükleer elektrik üretimi yapan 12 AB üyesi ülke toplam 649.524 gigavat saat elektrik üreterek bir önceki yıla kıyasla %4,8’lik artış kaydetti ve böylece 2022 yılındaki düşüşün ardından ikinci yıl üst üste toparlanma yaşandı. 2024 yılında meydana gelen artış, bir yandan arz güvenliği ve sistem esnekliği tartışmalarını canlı tutarken, diğer yandan elektrik üretim sepetindeki düşük karbonlu baz yük kapasitesinin önemini daha görünür hale getirdi.

Nükleer Üretimde Genel Görünüm ve AB Elektrik Üretimindeki Payı

2024 yılında nükleer santrallerin AB toplam elektrik üretimi içindeki payı %23,3 seviyesinde gerçekleşti ve bu oran, nükleerin Birlik genelinde hâlen kayda değer bir üretim sütunu olduğunu gösterdi. Nükleer üretimdeki toparlanma eğilimi, elektrik sisteminde hava koşullarına daha duyarlı yenilenebilir üretim artarken dengeleme ihtiyacının da büyüdüğü bir dönemde, arz sürekliliği açısından nükleer kapasitenin stratejik konumunu güçlendirdi. Ayrıca üretimdeki artışın ikinci yıl üst üste gelmesi, bakım takvimleri, kapasite faktörleri ve ulusal enerji politikalarının kısa vadeli sonuçlarının da daha net okunabildiği bir tablo ortaya koydu.

Ülkelere Göre Elektrik Üretim Dağılımı

AB içinde tüm üye ülkeler nükleer elektrik üretmiyor ve Danimarka, Almanya, Estonya, İrlanda, Yunanistan, Hırvatistan, İtalya, GKRY, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Avusturya, Polonya ve Portekiz nükleer üretimi bulunmayan ülkeler arasında yer alıyor. Ayrıca Slovenya’daki nükleer santralin %50 ortak sahiplik yapısıyla Hırvatistan bağlantısı bulunması, üretim ve kapasite değerlendirmelerinde ülke bazlı okumalarda dikkat edilmesi gereken yapısal bir unsur olarak öne çıkıyor.

AB nükleer üretiminin ağırlık merkezi yıllardır olduğu gibi 2024 yılında da belirgin biçimde Fransa oldu ve ülke 380.451 gigavat saatlik üretimle AB toplam nükleer elektriğinin %58,6’sını tek başına sağladı. Fransa’yı 54.510 gigavat saat ile İspanya izlerken, İsveç 50.665 gigavat saat, Finlandiya ise 32.599 gigavat saat üretim düzeyine ulaştı ve bu dört ülke birlikte AB nükleer üretiminin yaklaşık beşte dördüne yakın bir bölümünü oluşturdu. Bu yoğunlaşma, nükleer üretimin AB içinde sınırlı sayıda ülkeye dayandığını gösterirken, aynı zamanda arz şoklarına karşı dayanıklılığın üye ülkeler arasında farklılaştığını da ortaya koyuyor.

Üretimde Yıllık Değişim Eğilimleri

2024’te nükleer üretimdeki artış ülkelere göre farklı dinamiklerle şekillendi ve özellikle Fransa’da üretimin bir önceki yıla kıyasla %12,5 artması, AB toplamındaki yükselişte belirleyici oldu. Bunun yanında İsveç’te %4,5 ve Slovenya’da %4,2 artış kaydedilirken, bazı ülkelerde üretim geriledi ve bu gerileme Slovakya’da %0,6 ile sınırlı kalmasına rağmen Hollanda’da düşüş %10,3’e kadar ulaştı. Bu farklılaşma, bir tarafta reaktör kullanılabilirliği ve bakım döngülerinin iyileşmesiyle üretim artarken, diğer tarafta teknik kısıtlar ve işletme koşullarının üretimi aşağı çekebildiğini gösteriyor.

Nükleere Bağımlılık

Nükleer üretimin toplam elektrik üretimi içindeki payına bakıldığında ise tablo daha çarpıcı bir bağımlılık haritası sunuyor. 2024’te nükleer elektriğe en çok kullanan ülke Fransa oldu ve ülkenin toplam elektrik üretiminin %67,3’ü nükleer santrallerden sağlandı; Slovakya %61,6 ile ikinci sırada yer alırken Macaristan’da bu oran %40 bandının üzerine çıkarak %42,2 seviyesinde gerçekleşti. Ayrıca Bulgaristan, Belçika, Finlandiya ve Çekya gibi ülkelerde de nükleerin toplam üretimde yaklaşık %40 civarında bir ağırlığa sahip olması, nükleerin bazı ulusal sistemlerde “tamamlayıcı” değil “omurga” enerji rolü gördüğünü ortaya koydu. Buna karşılık Hollanda’da nükleerin toplam elektrik üretimi içindeki payının yalnızca %2,9’da kalması, üye ülkeler arasında teknolojik tercihler ve enerji sepeti stratejilerinin ne kadar ayrıştığını gösteren bir örnek oluşturuyor.